Hatutan.com, (19 Abríl 2024), Díli— Estadu Vanuatu hakarak estabelese kooperasaun bilaterál ho Timor-Leste (TL) hodi foka ba área marrítima nian.
Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão akompaña hosi Embaixadór Timor-Leste iha Brusselas, Jorge Trindade de Camões no ekipa Gabinete Fronteira Marrítima no Terrestre, hasoru-malu ho Ministru Mudansa Klimátika Vanuatu, Ralph John Regenvanu, hafoin partisipa abertura konferénsia Oseanu “Ita Nia Tasi” bá dala-sia iha kapitál Atenas, Grécia, Sesta (19/04/2024). Foto: Média PM.
Ministru Mudansa Klimátika Vanuatu, Ralph John Regenvanu informa asuntu ne’e durante enkontru ho Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão akompaña hosi Embaixadór Timor-Leste iha Brusselas, Jorge Trindade de Camões no ekipa Gabinete Fronteira Marrítima no Terrestre, hafoin partisipa abertura konferénsia Oseanu “Ita Nia Tasi” bá dala-sia iha kapitál Atenas, Grécia.
Xefe Governu promete fila bá Timor-Leste sei ko’alia ho Ministru Negósiu Estranjeru no Kooperasaun (MNEK), Bendito dos Santos hodi koordena servisu no kontaktu Vanuatu hodi estabelese kooperasaun diplomátika entre rai rua.
Eis Prezidente Repúblika hatutan hodi fó lembra katak, iha tinan 2023 liubá, Timor-Leste partisipa iha sorumutuk altu nível dahuluk iha Fórum Estadus Arkipélagus no Illas (AIS Forum, Archipelagic and Island States Forum) ne’ebé hala’o iha Bali, Indonézia halibur país illas no arkipélagu sira, ne’ebé la haree ba ninia rejiaun, dimensaun no ninia nivel dezenvolvimentu.
Inisiativa globál ida ne’ebé halibur nasaun arkipélagu sira no illas hamutuk 51, hodi partisipa iha fórum koletivu ida ne’ebé diskute kona-ba dezafiu hirak ne’ebé relasiona ho utilizasaun ba rekursus mariñus ho sustentavel ba kreximentu ekonómiku sustentavel, reziliénsia ba mudansa klimátika, poluisaun Oseanu, jestaun emerjénsia no reforsu ba peska sustentavel nian sira ho objetivu atu promove kooperasaun no solidariedade atu nasaun kiik sira hamutuk bele buka solusaun ba dezenvolvimentu sustentavel iha ita-nia Estadus no ba konservasaun tasi.
Timor-Leste liu hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) sei servisu hamutuk ho parseiru sira ne’ebé servisu tau-matan ba tasi halo programa hodi hamoos beibeik foer tonelada ne’ebé mota lori tama tasi laran tenki hamos hodi labele fó impaktu ba ambiente iha tasi-laran. Tanba tasi maka fó moris ba ema no balada sira liu hosi ninia rikeza no oksigenia.
IX Governu rasik tau ona planu atu loke parke nasionál ida hodi kontrola no kuidadu diovirsidade hodi hanorin jerasaun foun sira no bolu malu sira hosi Indonézia hodi kuidadu ambiente iha tasi.