Hatutan.com, (21 Janeiru 2026), Díli–Komisaun Anti-Kooperasaun (CAC-sigla portugés), halo ona averiguasaun bá kazu Fundasaun Fundu Media (FFM) ne’ebé deskonfia mosu abuzu poder no korrupsaun iha mundu jornalista Timor-Leste.
Resivu pagamentu arrendamentu uma FFM husi Asosiasaun Asosiasaun Sentru Estudu ba Pás no Demokrasia (ACEPD) ba direta Prezado Ximenes. Foto/Repro
Diretór Investigasaun Kriminál CAC, José Verdial, Kuarta (21/01/2026), iha edifísiu CAC, hateten kazu Fundasaun Fundu Media ne’e banhira Hatutan.com públika CAC toma atensaun no rejista hela, agora ne’e hahú ona prosesu averiguasaun.
“Ita boot liga ho prosesu bá kazu Fundasaun Fundu Media ne’e, informasaun ne’ebé Hatutan.com públiku kona-bá prosesu Fundasaun Fundu Media, ita mós halo averiguasaun, tanba informasaun ne’ebé ita rona iha média, ne’e informasaun jerál de’it, informasaun ne’e loos ka lae, entaun ita presiza averigua lai,” Diretór Investigasaun Kriminál CAC José Verdial hateten.
Advertisement
Nia hatutan, tanba sei iha prosesu averiguasaun, nune’e CAC seidauk bolu dirijente sira husu Fundasaun Fundu Média, atu haree dokumentu ne’ebé públika iha média ne’e, hanesan ne’e duni ka lae.
“Ita seidauk bolu ema ida, atu mai presta deklarasaun, tanba prosesu averiguasaun ne’e ita halo servisu iha terrenu, hodi rekolla imformasaun sira, dokumentu sira ne’ebé públika iha média sosial,” nia hateten.
Fó hanoin fila katak entre tinan 2009-2010 bainhira Sentru Internasionál ba Jornalista (ICFJ-sigla ingles) atu termina nia mandatu iha Timor-Leste, jornalista sira balun, asosiasaun jornalista sira kompostu husi Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa’e (AJTL), Sentru Jornalista Investigativu Timor-Leste (CJITL, sigla portugés), TILPA ho Asosiasaun Rádiu Komunidade Timor-Leste (ARKTL) deklara estabelese ONG ida naran Fundasaun Fundu Média (FFM) ho objetivu atu buka fundu apoiu asosiasaun jornalista sira bele hala’o sira-nia atividade formasaun ba jornalista sira no advokasia ba Liberdade Imprensa.
Fundasaun Fundu Media ne’e mós konsege rejistu iha mahan ba ONG Nasional iha Timo-Leste ka Forum ONG Nasionál Timor-Leste (FONGTIL). Nune’e, iha nia lejimidade ezisténsia no konsege hetan fatin apoiu hosi Sentru Internasionál ba Jornalista (ICFJ-sigla ingles).
FFM ne’ebé reprezenta husi Prezidente ARKTL, Prezado Ximenes no sasin husi Suzana Cardoso asina kontratu arrenda uma FFM bá Asosiasaun Sentru Estudu ba Pás no Demokrasia (ACEPD) dezde Dezembru 2023 to’o 2024 no kontinua arrenda to’o 2025 ho kustu arrenda US$300.00/fulan. Foto/Repro
Informasaun ne’ebé Hatutan.com rekolla husi membru fundadór sira Fundasaun Fundu Media nian, katak bainhira ICFJ termina nia mandatu iha Timor-Leste entre tinan 2010, maka fasilidade eskritóriu balun ICFJ nian entrega ba Fundasaun Fundu Media, inklui karreta hilux ida (koor mutin), motór balun no apoiu osan ho montante $39,000 inklui ICFJ sosa rai ho harii uma ida ba FFM iha Fatuhada-Díli, atu bele akomoda no sai eskritóriu ba asosiasaun jornalista sira neʼebé sai membru ba FFM.
Asset sira neʼebé ICFJ husik hela, hanesan motór balun no karreta hilux koor mutin ne’e privatiza tiha husi membru ezekutivu sira Fundasaun Fundu Media nian, inklui la iha relatóriu ba gastus osan ho montante $39,000.00 neʼebé ICFJ rai hela ba Fundasaun Fundu Media inklui osan balun ne’ebé apoiu husi doadór seluk.
Advertisement
Informasaun seluk ne’ebé Hatutan.com rekolla mós katak uma neʼebé finánsia husi doadór sira, liuliu ICFJ ba Fundasaun Fundu Media to’o ohin loron espasu balun fó aluga tiha ba perte seluk, neʼebé kada-fulan selu ba FFM to’o membru fundadór sira rasik mós dúvida kona-bá osan aluger ne’e selu ba sé no osan ne’e atu halo saida tanba laiha relatóriu.
Asosiasaun Sentru Estadu bá Páz no Demokrásia, (ACEPD-siglá Portugés), ne’ebé aluga ka arrenda edifísiu Fundasaun Fundu Media (FFM) halo ona pagamentu ho montante US$5,700.00.
Asosiasaun Sentru Estadu bá Páz no Demokrásia halo pagamentu ne’e hahú husi fulan-Dezembru tinan 2023 to’o fulan-Dezembru 2024 ho montante US$3,900.00, no tinan 2025 hahú husi fulan-Janeiru to’o fulan-Juñu ho montante US$1,800.00.