Saúde

Parlamentu Nasionál Preokupa Kazu Dengue Sa’e Maka’ás iha HNGV

Published

on

Hatutan.com, (27 Janeiru 2026), Díli–  Parlamentu Nasionál preokupa ho fenomena númeru  kazu dengue sa’e maka’ás iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV).

Kondisaun pasiente dengue baixa iha HNGV. Foto/Juvinal Cabral dos Santos

Dadús ne’ebé hato’o husi husi Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapeutiku HNGV, Vidal de Jesus Lopes, Tersa (27/01/2026), katak hahú husi loron 01 to’o loron 27 fulan-Janeiru, tinan ne’e,  HNGV rejista pasiente dengue hamutuk 245 no husi numériu pasiente hirak ne’e,  na’in-haat lakon vida.

Prezidente Komisaun F  Parlamentu Nasionál trata asuntu Saúde, Igualdade Jeneru no Seguransa Sosiál, Deputada Maria Barreto Gorumali hateten, mézmu PN seidauk iha dadus loloos kazu moras   dengue, maibé fenomena lorloron nian hatudu katak dengue ho numéru sa’e maka’ás karik tanba komunidade seidauk iha konsiente soe lixu iha lixeira no dala-barak liu hoe lisu arbiru deit iha uma ninin no Estrada sira.

Reprezentante povu ne’e afirma iha alternativu ka solusaun seluk  ne’ebé Ministériu Saúde halo mak iha fulan hirak liubá MS koko husik susuk ne’ebé mak atu bele hamate susuk aedes aegypti,  maibé nian rezultadu liuhosi Ministériu Saúde rasik katak susuk ne’e foin soe no seidauk bele fó nia rezultadu lalais tanba prezisa tempu naruk.

Advertisement

“Ita hotu preokupa ba pasiente sira ne’ebé baixa iha HNGV ne’ebé ba kondisaun ema nakonu kuaze balu baixa iha sala  koridór, tanbasa ha’u dehan klaru. Tanba tuir ita nian padraun kama ne’ebé iha HNGV ne’e iha de’it 359. Entaun hanesan iha tempu udan iha pasiénte ne’ebé mak refere ba iha HNGV ho volume ne’ebé mak maka’ás klaru kama iha HNGV labele atende hotu pasiénte sira,” nia tenik.

Nia afirma situasaun reál mak hotu-hotu  haree katak profisionál Saúde iha HNGV atu responde ba situasaun kazu dengue  sira presiza kria sala emerjénsia mak liuhosi sala koridór sira ne’e to’o pasiénte sira okupa hotu inklui mós transferé tan fali pasiénte balu ba iha Sentru Saúde sira iha Díli laran.

Ho situasaun ida -ne’e komisaun F sei halo ajenda iha tempu mai hodi halo fiskalizasaun ba iha HNGV no Sentru Saúde sira hodi bele haree situsaun iha terrenu liuliu kona-ba pasiénte kazu dengue.

Iha fatin hanesan membru PN husi Bankada FRETILIN, Nurima Ribeiro Alkatiri hateten, problema dengue la’ós problema foun. Tuir  loloos antes tama tempu  udan, Ministériu Saúde hatene ona oinsá mak atu halo prevensaun, inklui  HNGV  no sentru saúdehno parseiru sira saúde nian iha devér loloos atu prepara planu  antes tempu udan nune’e bele  prevene kazu dengue labele barak.

Liu husi komunikasaun, liuhosi limpeza liu mós husi sosiédade edukasaun kona-bá saida mak sidadaun ida-idak nian devér atu halo para evita susuk aedes aegypti  bele aumenta.

Advertisement

“Infelizmente ida-ne’e la akontese, agora dala ida ita hasoru kazu dengue ne’ebé barak, hanesan ospitál mós fatin atu tau pasiente mós laiha. Importante agora Ministériu Saúde atua ho lalais saida mak presiza halo Ministériu Saúde no espesialista sira atu kontein kazu sira ne’ebé iha ona para atu evita hodi hada’et barak liután,” Deputada Nurima Ribeiro Alkatiri hateten.

Nia afirma asaun  Ministériu Saúde nian kona-bá iha tempu hirak liubá husik susuk atu oho susuk aedes aegypti ne’e la konsegé kobre iha teritóriu Díli laran nune’e asaun ne’e seidauk sufisiénte atu kombate moras dengue

Husi sorin seluk, Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapeutiku HNGV, Vidal de Jesus Lopes haktuir iha fulan-Janeiru ne’e, HNGV rejista pasiente dengue hamutuk 245 no na’in-haat lakon vida.

“Kazu dengue ne’ebé mak iha fulan-Janeiru hahú husi  loron 01 to’o loron 27, fulan-Janeiru ne’e, e totál kazu dengue ne’ebé mak baixa iha 245, husi numéru ne’e, ema  na’in-haat mak mate, kompostu husi feto na’in-tolu no mane ida,”  Vidal de Jesus Lopes, informa liu husi konferénsia imprensa iha HNGV.

Vidal de Jesus Lopes hateten, pasiente na’in-haat ne’ebé mak lakon vida maioria ho idade 5 to’o 9 anos no pasiente sira ne’ebá mak dadaun baixa iha HNGV barak liu husi Munisípiu Díli.

Advertisement

“Sira ida mate ne’e ho idade labarik de’it husi tinan 5 to’o  tinan 9, pasiente sira ne’ebé mak dadaun ne’e baixa iha maioria husi pasiente sira husi Sentru Saúde iha Dili, no balun mós husi ospitál referál sira, kuaze ospitál referál sira hotu kedas hanesan, Ospitán Referál Eduardo Ximenes (HOREX) Baucau, Maubisse no mós husi Maliana,” nia hateten.

Nia esplika kona-ba espasu iha HNGV ida ne’e problema klasiku, la’ós dengue mosu mak    foin hamosu problema espasu, problema espasu ne’e desde tinan rua ba kotuk, no tinan rua ikus ne’e HNGV infrenta espasu ho razaun tanba númeru traferensia mai iha HNGV  aumenta.

“Kazu sira ne’ebé mak grave, alinde disso iha fim de semana ida-ne’e mós kordenasaun husi Minsiteriu Saúde (MS) ho Ministériu Transporte Komunikasaun (MTK) husu parte ida uluk fatin izolamentu ba Covid nia ho iha tempu Amo Papa mai ne’e ita uza ba hodi admite pasiente ba, Ministériu Saúde fó ona alternativa hotu-hotu ataka nakonu demais ita bele refere pasiente balun ba ne’ebá,” Vidal informa.

To’o agora dadaun Hospitál Nasionál Guido Valadares seidauk halo traferensia ba Sentru Saúde Formoza no Sentru Saúde Vera-Kruz, mais Hospitál Nasionál Guido Valadares ho Sentru Saúde rua ne’e iha ona liña kordenasaun ona.

 Vise-Ministru Saúde Dezvia

Advertisement

Hafoin remata  Reuniaun Konsellu-Ministru extraórdinariu iha Palásiu Governu,  Tersa (27/01/2026), jornalista lubuk hein Vise-Ministru Saúde José dos Reis Magno, atu konfirma asuntu kazu dengue ne’ebé agora daudaun ho  númeru pasiénte aas iha HNGV, maibé la konsegé, tanba Vise-Ministru Saúde José dos Reis Magno sai fali tiha husi odamatan sorin no la liuhosi odamatan boot. Enkuantu Ministra Saúde Elia dos Reis Amaral la marka prezensa iha Reuniaun Konsellu Ministru-Ministru.

Jornalista: Zita Menezes/Juvinal Cabral dos Santos

 

 

 

Advertisement

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Trending

Exit mobile version