“Ita bele hateten imposivél atu evita moras dengue, keta haluha katak rai sira ne’ebé dezemvolvidu 100%, hanesan Singapura mós kada fulan moras dengue ne’e tama, moras dengue ne’e la’ós hanesan susuk baibain,” Xefe Estadu José Ramos-Horta hateten bá jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál, Sesta (30/01/2026).
Xefe Estadu esplika susuk aedes aegypti ne’ebé lori moras dengue moris iha bee-nalihun, foer sira ka lata sira ne’ebé la seguru ka foer. Nune’e, haree ba ábitu moris sosiedade Timor-Leste ne’ebé kuaze seidauk iha konsénsia soe lixu iha nia fatin, fó espasu ba susuk aedes aegypti tolun no moris.
Advertisement
“Governu ita nian hahú kle’ur tiha ona prosesu atu kombate ka elemina susuk aedes aegypti hodi husik susuk Wolbachia tuir metodu internasionál teknikú n no rai barak mós hahú tiha ona, maibé seidauk komprovadu iha rezultadu 100%, nune’e esforsu maka’ás Governu halo,” José Ramos-Horta hateten.
Nia hateten maské Governu aloká ona orsamentu boot ba saneamentu hodi halo kontrola lixu, Governu ho komunidade tenke kolobora di’ak para labele iha bee-lihun iha sira uma laran no dapur.
“Ijiene ne’e la’ós tradisaun Timor nian, infelizmente ita haree lixu iha fatin-fatin, tanba ha’u haree lixu ne’e soe maka’ás la’ós, joven sira ba paseiu iha tasi iha Kristru-Rei, área Branka no halo festa iha Díli laran, plastiku no lixu oin-oin so’e arbiru,” Xefe Estadu hateten.