Hatutan.com, (03 Juñu 2026), Díli– Membru Parlamentu Nasionál (PN) ho Govenru liu-husi Ministériu Justisa, konfirma katak alterasaun bá Kódigu Penál kona-bá krimináliza difamasaun la fó impaktu ka ameasa bá produtu jornalístiku no Liberdade Imprensa no espresaun iha Timor-Leste.
Ilustrasaun
Xefe Bankada KHUNTO António Verdial de Sousa bá Jornalista sira iha resintu PN, Kuarta (03/06/2026), fó garantia katak proposta alterasaun bá Kódigu Penál atu kriminaliza difamasaun laiha objetivu atu limita liberdade imprensa ka atividade jornalístika iha Timor-Leste.
“Lei difamasaun ne’e, sei la limita ka krimináliza produtu jornalistiku, importante maka ne’e, hotu-hotu la’o tuir regra, regra kuandu laiha ne’e maka ita halo buat hotu tuir ita nia gostu ne’e, Jornalista sira iha direitu jurídiku atu halo nia servisu,” Deputadu António Verdial hateten.
Bankada KHUNTO mós nu’udar proponente bá proposta lei ne’e, alterasaun ne’e importante atu proteje dignidade no naran di’ak ema sira, tanba durante ne’e iha akuzasaun públika balu ne’ebé dala ruma la bazeia bá prova no bele viola ema seluk nia direitu.
Advertisement
Nia agrumenta, bainhira ema ida sente nia direitu violadu, dalan ne’ebé loos maka lori kestaun ne’e bá Tribunál atu hetan justisa, la’ós halo akuzasaun públika ne’ebé bele prejudika ema nia integridade pesoál.
“Dala ruma estudante sira mai hakilar dehan deputadu naok, primeiru ministru naok. Bainhira sente katak direitu violadu, dalan maka ne’e, bá defende direitu iha tribunal, la’ós mai difama dehan hotu-hotu iha ne’e naok,” Deputadu Antónia Verdial argumenta.
Deputadu nia subliña, sosiedade tenke promove respeitu entre sidadaun sira, liu-liu bá katuas no ferik sira, no entre mane no feto. Tanba ne’e, nia konsidera importante atu iha lei ne’ebé klaru kona-bá defamasaun atu orienta ema hotu atu kumpre norma no regra legál sira.
Nia esplika, Projetu Lei Nú. 17/(3ª) kona-bá alterasaun Kódigu Penál ne’ebé aprova husi Dekretu-Lei Nú. 19/2009, 8 Abríl, ho baze ba autorizasaun lejislativa husi Lei Nú. 3/2008, 13 Outubru, hanesan inisiativa Deputadu sira no la’ós proposta husi Governu.
Husi sorin seluk Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, afirma katak proposta alterasaun bá Kódigu Penál kona-bá kriminalizasaun difamasaun laiha intesaun atu ameasa Produtu Jornalistiku no liberdade imprensa iha Timor-Leste.
Advertisement
Ministériu Justisa simu ona submisaun sira, kona-bá asuntu ne’e no konklui katak inisiativa ne’e bele avansa liu husi proposta lei ka projetu lei. Diskusaun sei kontinua iha Konsellu Ministru, no bele inisiativa dekreta husi Parlamentu Nasionál.
Nia dehan, alterasaun bá Kódigu Penál importante atu asegura orden no trankilidade, maibé tenke nafatin respeita direitu fundamental ema seluk nian, inklui privasidade, boa-nome no onra.
“Ha’u hanoin alterasaun Kódigu Penál kona-bá kriminalizasaun difamasaun ne’e sei la fó impaktu ka ameiasa bá produtu jornalístiku, tanba ita nia índise liberdade imprensa furak iha mundu,” Ministru Justisa hateten.
Nia esplika, liberdade espresaun no liberdade imprensa la signifika katak ema ida bele ultrapasa limite sira ne’ebé proteje dignidade ema seluk. Nune’e, jornalista sira tenke kontinua hala’o sira nia servisu ho imparsialidade, independénsia no independénsia editoriál.
“Tanba Jornalista nia servisu ne’e tenke ho imparsialidade, Independénsia, servisu Jornalizmu ne’e, tenke la’o ho forma ida livre, sei ha’u ko’alia ho Hatutan.com, ha’u la bele liu ba ita boot nia privasidade, bom-nome no onra. Buat sira ne’e maka ita tenke respeita,” Minitru Sérgio Hornai.
Advertisement
Nia dehan, maske liberdade mak direitu importante ida iha sosiedade demokrátika, maibé liberdade ne’e tenke uza ho responsabilidade no la bele ofende ka prejudika direitu ema seluk nian.
“Buat hotu-hotu ha’u mós iha liberdade, maibé liberdade ne’e la bele uza atu destroi ka ofende ema seluk nia direitu,” Ministru Sergio Hornai argumenta.