Nasionál

Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo Moris iha Povu Ki’ik no Ki’ak Nia Fuan

Published

on

Hatutan.com, (26 Juñu 2026) Metinaro – Prezidente Asembleia Konstituente, antigu Preizdente Parlamentu Nasionál no Prezidente Repúblika  periódu 2017-2022, Saudozu Francisco Guterres “Lú-Olo” halot ona iha Jardin ba Eroi sira iha Metinaro, Sesta (26/06/2026).

Sekretáriu Jerál FRETILIN, Mari Alkatiri tau ai-funan ba nia kamarada saudozu Franicsco Guterres “Lú-Olo” iha ámbitu halot sauduzu iha Jardin ba Erois sira iha Metinaro, Sesta (26/06/2026). Foto/Juvinal Cabral dos Santos

Timoroan atus ba atus to’o rihun, maioria povu ki’ik no ki’ak sira halo sakrifisiu hakat to’o Jardin ba Eroi sira iha Metinaro hodi asiste no fó omenajen ikus ba Saudozu Francisco Guterres “Lú-Olo” iha nia fatin deskansa ikus nian.

Iha sira nia oin hatudu tiste boot no matan-been tanba lakon ona ba sira lider nasionál ne’ebé simples, omilde no hakuak ema hotu iha situasaun hotu-hotu, no Presidente Repúblika 2017-2022 ho lema “Prezidente Ba Povu”.

Desde Saudozu Lú-Olo husik iis iha Ospital Prince Court, Kuala Lumpur, Malázia, iha loron 21 Juñu 2026, Timoroan sira sente todan no matan-been.

Advertisement

Sentidu sira triste no matan-been ne’e, povu ki’ik no ki’ak sira to’o lider nasionál husi sivil no militár sira hatudu, liuliu bainhira  Sauduzu nia isin-mate to’o iha Timor-Leste ho aviaun Aero Dili hodi transporta mai saudozu nia rezidénsia iha Farol, Díli, iha loron 23 Juñu 2026.

Iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, ema ua’in simu ho halerik no matan-been. Nune’e mós bainhira transporta husi Aeroportu mai maktoban nia rezidénsia, komunidade sira hamriik iha dalan ninin espresa sira-nia laran triste no matan-been  haree karreta funerariu ne’ebé transporta maktoban liu daudaun iha sira-nia futar oin.

Durante iha rezidénsia Farol, ema lubun kontinua nadodon hodi lori ai-funan no lilin ba hato’o sira-nia domin no omenajen ikus ba Preizdente partidu FRETILIN, Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo.

Hahú husi dadeer to’o fali kalan, ema oioin, husi povu ki’ik sira, negoisante ki’ik,  ai-leba, estudante sekundáriu to’o universitáriu no ema-boot sira ne’ebé okupa kargu iha  órgaun soberanu no instituisaun estadu nian, direta no indireta, forma iha liña laran hodi ba hato’o sira-nia omenajen.

Iha fali loron ikus bainhira translada Sauduzu Lú-Olo husi rezidénsia ba Komite Sentral Fretilin, Kuartel Jenerál F-FDTL, Palásiu Prezidente, Igreja Katedral Díli no ba Patlamentu Nasionál no ikus liu ba Jardim ba Eroi sira iha Matinaro, Sesta (26/06/2026), komunidade sira kontinua hakbesik no forma iha Estrada ninin sira lori ai-funan hodi kari ba karreta funerariu ne’ebé transporta Saudozu Lú-Olo.

Advertisement

Faluk no oan-kiak sira husi Saudozu Lú-Olo. Foto/Juvinal Cabral dos Santos

Tuir dalan ba Metinaro, karreta funerariu ne’ebé tula saudozu Francisco Guterres Lú-Olo akompaña hosi sidadaun sira ne’ebé basa-liman, kari ai-funan, ka reza omenajen ba eis-Prezidente Repúblika  ne’e iha dalan sira to’o ba Metinaro fatin deskansa ikus nian.

Balun lori bandeira RDTL no Bandeira FRETILIN hodi hakilar viva Lú-Olo, aluta continua bainhira karreta  funerairu lori maktoban liu dauduan husi sira-nia futar oin husi Katedrál ba to’o Metinaro.

Espesaun espontania sira ne’e hatudu povu nia domin boot ba Lú-Olo, lider ne’ebé simples, maubere oan ne’ebé sempre iha ba ema hotu.

Karreta funerariu ne’ebé tula saudozu Lú-Olo to’o iha fatin Jardin ba Eroi sira iha Metinaro hale’u  tuku 3:20  lorokraik Otl, ne’ebé simu ho hananu, viva ba Prezidente Repúblika ba da-neen  ne’e.

Hafoin to’o iha Jardin ba Eroi sira ne’e, Prezidente Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál, Vidal de Jesus Riak Leman, lee Dekretu Prezidente Repúblika (68/2026) ne’ebé delibera hodi haloot saudozu Francisco Guterres Lú-Olo iha Metinaro.

Lú-Olo nia viajen moris marka ho kontinuidade iha luta armada, rezisténsia polítika, tranzisaun ba independénsia, no kaer kargu aas liu Estadu nian, fó ba nia fatin ida ho prominénsia esepsionál iha istória nasionál.

Advertisement

Saudozu eis-Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú-Olo, hetan direitu ba onra funeral Estadu nian no hakoi iha Semitériu Jardin ba Eroi sira iha Metinaro, nu’udar rekoñesimentu ba distintu nia partisipasaun iha luta libertasaun nasionál no ninia servisu eminente sira ba Estadu no ba povu.

Serimónia funeral hetan partisipasaun hosi líder nasionál oioin no indivíduu sira, reprezentante sira hosi korpu diplomátiku, no ema lubun boot ida ne’ebé to’o oras balun antes iha jardin ba Eroi sira iha Metinaro.

Iha serimonia funeral ne’ebé prezidente husi Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta hanesan omenajen ikus ba eis-Prezidente Repúblika, kombatente FALINTIL, no símbolu rezisténsia timoroan nian.

PR José Ramos-Horta ho PPN Maria Fernanda Lay tau ai-funan ba saudozu Francisco Guterres “Lú-Olo”.

Ramos-Horta hateten, ohin, Timor-Leste iha tristeza boot tanba nia oan di’ak ida fila hiakas ba Nai Maromak. Ramos-Horta deskreve saudozu nia moris ne’ebé dedika tomak ba kauza independénsia nian no konstrusaun Estadu RDTL.

“Lú-Olo pertense ba jerasaun hosi ita-nia eroi nasionál sira, sira ne’ebé hanorin katak liberdade la’ós prezente ida, maibé realizasaun ida ne’ebé moris hosi esforsu, sakrifísiu, fakar raan, korajen, no perseveransa,” Ramos-Horta haktuir.

Aproveita oportunidade ne’e, Xefe Estadu ko’alia kona-bá etapa oioin misaun istórika Lú-Olo nian hanesna kombatente FALINTIL, líder polítiku rezisténsia nian,  prezidente FRETILIN, prezidente Asembleia Konstituente, Prezidente Parlamentu Nasionál, no, ikus liu Prezidente Repúblika (2017-2022).

Advertisement

Ramos-Horta rekoñese Saudozu Lú-Olo, ema ida ho konviksaun metin ne’ebé nunka nakdoko hosi ideál boot liu hosi rai-inan ida ne’ebé livre, soberanu no dezenvolvidu.

Prezidente Repúblika koloka mós signifikasaun jerasionál husi Lú-Olo nia legadu, no hateten  ba timoroan barak, nia reprezenta jerasaun ne’ebé fiar bainhira buat hotu parese hanesan imposivel. Jerasaun ne’ebé mehi ba nasaun ida livre, luta ba mehi ne’e, no persevera bainhira esperansa parese lakon daudaun.

Iha serimonia nonook no matan-been nia laran  hodi halot  Sauduzu Lú-Olo, Xefe Estadu José Ramos-Horta fó sai mós xamada ida ba jerasaun foun sira, hodi subliña mensajen kontinuidade nian husi saudozu Francisco Guterres Lú-Olo nia moris atu kontinua sai inspirasaun ba jerasaun foun sira.

“Deskansa ho paz, Timor-Leste nia oan mane. O nia povu sei la haluha o,” Ramos-Horta hatetne iha nia diskursu ikus nian.

Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos

Advertisement

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Trending

Exit mobile version