Hatutan.com, (10 Setembru 2026), Díli – Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein (FM), Nelson Belo, husu Governu no Komandu Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) atu implementa ho di’ak prosesu reforma ba membru polísia sira ne’ebé tama ona ba idade reforma, nu’udar parte husi esforsu atu haforsa profisionalizmu, kapasidade no responsabilidade iha instituisaun seguransa.
Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein (FM), Nelson Belo. Foto/Hatutan.com
Nelson Belo hateten katak reforma iha setór seguransa presiza hala’o ho abranjente, liuliu bainhira iha membru superiór sira ne’ebé nia kazu relasiona ho alegasaun utilizasaun sala arma hela iha prosesu tribunál, maibé sira kontinua asumi kargu formal iha instituisaun Estadu.
“To’o pontu ida ne’ebé deklara katak presiza ona reforma abranjente ba setór seguransa. Abranjente ne’e katak refere ba utilizasaun sala kilat husi superiór sira ne’ebé kazu la’o hela iha Tribunál, maibé kontinua nafatin asumi kargu formal iha instituisaun Estadu, hanesan iha Ministériu Interiór, iha Servisu Nasionál Intelijensia (SNI) no iha instituisaun PNTL laran. Ida ne’e hatudu mai katak pesoal superiór sira laiha kredibilidade,” hatete Nelson Belo.
Diretór Ezekutivu ne´e hatutan, problema utilizasaun sala arma husi balun iha setór seguransa bele mos akontese tanba fraqueza iha jestaun, liuliu bainhira membru superiór sira ne’ebé kazu hela iha Ministériu Públiku no tribunál kontinua asumi kargu.
Advertisement
Fundasaun Mahein konsidera katak reforma ba membru PNTL sira ne’ebé atinje ona idade reforma tenke hala’o tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora, liuhusi prosesu ne’ebé transparente no responsavel.
“Reforma ne’e konsidera importante atu fó espasu ba jerasaun foun atu tama no dezenvolve iha instituisaun PNTL, enkuantu membru sira ne’ebé remata ona sira-nia períodu servisu bele fila ba vida sivíl,” Nelson Belo hateten.
Asuntu kona-bá idade reforma ba membru PNTL mós iha ona baze legál no Estatutu PNTL no prosedimentu reforma determina katak membru sira ne’ebé atinje idade reforma no la iha kapasidade atu kontinua hala’o sira-nia funsaun tenke tama ba prosesu reforma tuir dispozisaun legal.
Iha tinan 2023, PNTL halo ona serimónia despedida ba membru reformadu hamutuk 158. Tuir informasaun Komisaun Funsaun Públika, Estatutu PNTL, Dekretu-Lei N.º 69/2022, Artigu 128, trata kona-bá ofisiál PNTL sira ne’ebé atinje tinan 60 no julgadu, liuhusi avaliasaun fizika no psikolojika, katak labele ona hala’o sira-nia funsaun.
Tuir deklarasaun Fundasaun Mahein, iha kazu membru ne’ebé reforma ona, maibé kontinua tama fila fali ba servisu iha períodu IX Governu to’o ohin loron kontinua. Tanba ne’e, Governu aprova ona nesesidade rekrutamentu adisionál ba PNTL hamutuk 350 vaga, ne’ebé aumenta ho 400 vaga ne’ebé antes aprova ona, hodi totaliza vaga 750 ba formasaun no admisaun membru foun.