Xanana hato’o klarifikasaun ne’e iha serimónia lansamentu ofisiál Detailed Marine Survey (DMS) no hatán ba interpretasaun kona-bá situasaun kampu gás Bayu-Undan, ne’ebé antes ne’e temi iha Parlamentu Nasionál katak mina no gás iha kampu ne’e hotu ona.
Tuir Primeiru-Ministru, situasaun ne’e presiza komprende ho loos, tanba remata kontratu esplorasaun la signifika katak rekursu mina no gás iha rai-okos ka tasi-okos Bayu Undan hotu ona.
Advertisement
“Problema la’ós Bayu Undan maran tiha ona, maibé kontratu sira atu esplora ne’e mak hotu ona. Ne’e mak ita dehan fila ona ba imi nia uma, maibé iha kraik sei iha,” Primeiru-Ministru Kay Rala Xanan Gusmão, hateten iha ámbitu lansamentu DMS iha Portu Tibar, Kuarta (11/11/2026).
Xanana mós esplika katak projetu pipeline ne’ebé sei liga ba Natarbora, munisípiu Manatutu, la’ós de’it atu lori gás husi kampu Greater Sunrise, maibé Governu sei konsidera mós posibilidade atu liga kampu Bayu-Undan ba Natarbora.
Nia subliña katak investimentu Governu iha levantamentu no estudu tékniku, inklui Detailed Marine Survey (DMS), importante tebes atu prepara projetu infraestrutura ne’e ho baze téknika ne’ebé klaru, no hatán ba kritika katak Governu gasta osan sein iha planu ba futuru.
“Tenke klarifika tiha tanba se lae ita hanoin gasta osan mais atu halo lerek saida, ita iha ona hanoin, iha ona vizaun, kuandu ita iha vizaun ida la’os katak ita halo aban no bainrua kedas ne’e lae, ita la’o faze ba faze to’o iha tempu ida,” informa Xanana.
Governu Timor-Leste iha meta atu atinji desizaun finál investimentu (Final Investment Decision FID) iha tinan 2029, hahú konstrusaun no prepara atu hahú produsaun mina no gás iha tinan 2034.
Advertisement
Lansamentu Detailed Marine Survey (DMS) sai nu’udar etapa preparatória importante ida atu avalia rota pipeline no kondisaun téknika iha tasi-laran, molok tama ba faze konstrusaun.
Levantamentu ne’e espera atu fornese dadus tékniku ne’ebé presiza hodi asegura katak konstrusaun pipeline husi kampu mina no gás ba Natarbora bele hala’o ho seguru no tuir planeamentu ne’ebé Governu determina. (*)