Justisa & Krime
PGR Nelson de Carvalho Sidauk iha Koñesimentu Bá Prosesu Kazu Fujitivu Kalumban Mali
Hatutan.com, (30 Juñu 2025), Díli–Prokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés), Nelson de Carvalho, sidauk iha kõnesimentu kona-bá prosesu kazu falsifikasaun dokumentu sidadania ne’ebé deskonfia envolve husi fujitivu Kalumban Mali.
Fujitivu Kalimaban Mali/ Foto/Foti husi Facebook
Prova sira inkéritu no investigasaun ne’ebé Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC, sigla portugés) hetan husi kazu falsifikasaun dokumentu fujitivu Kalumban Mali hatudu, katak Kalumban Mali iha dupla sidadania ka sidadania rua; ida, nia hanesan sidadania Indonéziu no ida seluk hanesan sidadania Timor-oan ho naran Leonardo Benigno Tilman.
Fujitivu Kalumban Mali nia orijen husi Lamaknen, Postu Administrativu Atambua, Provínsia Kupang, Timor Osidentál ka NTT (Nusa Tengara Timur). Nia nu’udár fujitivu husi Prokuradoria Timor Osidentál nian ka Nusa Tenggara Timur (NTT)-Indonézia, halai husi justisa hodi mai haksumik tinan barak ona iha Timor-Leste no dezde tinan 2023 hetan ona nasionalidade Timorense.
Prokuradór Jerál Repúblika, Neslson de Carvalho, ba Hatutan.com iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJID), Segunda (30/06/2025), hateten katak, nia sidauk iha koñesimentu bá prosesu kazu fujitivu Kalumban Mali.
“Ha’u sidauk hatene, no laiha koñesimentu bá ida-ne’e. Ha’u foin fulan hira de’it, simu kna’ar hanesan prokuradór, ne’ebé ha’u laiha koñesimentu kona-bá ida-ne’e” Prokuradór Jerál Repúblika Nelson de Carvalho, hateten.
Kona-bá pedidu hosi Prokuradór Jerál hato’o bá ona Ministériu Jusitisa, tuir nia katak ida-ne’e mós nia la hatene, no lakohi halo komentáriu bá ida-ne’e, tanba prosesu fujitivu Kalumban Mali ne’ebé falsifika dokumentu ho naran Timor nian, Leonardo Benigno Tilman, seidauk iha koñesimentu. Mézmu nune’e, PGR Nelson Carvalho hateten prosesu bá oin maka haree took.
Fó hanoin fila fali katak Kuarta (18/06/2025), iha Palásiu Governu, Hatutan.com konfirma ho Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, esklarese katak Ministériu Justisa simu ona pedidu husi Pokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés) hodi buka intende didi’ak kona-bá lei kooperasaun penál internasionál.
“Bom! Desizaun ha’u simu ona hanoin katak desizaun Tribunál mai ona iha Prokuradór Jerál Repúblika haruka ona karta ida bá ha’u hanesan Minitru Jutisa atu haree took prosesu sira oinsá maka atu intende pedidu neʼebé maka mai husi orgaun sentrál hanesan Prokuradór Jerál Repúlika neʼebé haree kona-bá lei kooperasaun penál internasionál,” Ministru Justisa Sérgio da Costa Hornai hateten hafoin reniaun Konsellu Ministru sira-nian
Nia hatutan, Governu liu-husi Ministériu Jusitsa nu’udár parte ezekutór bá fujitivu Kalumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, haree dadauk hela situasaun balun, tanba ne’e Governante ne’e sidauk bele fó informasaun kle’an, liga bá fujitivu Kalumban Mali ne’ebé deskofia falsifika dokumentu hodi hetan nasionalidade Timor-oan ho naran Leonardo Benigno Tilman.
Kalumban Mali, orijen Lamaknen, Postu Atambua, Provínsia Kupang, Nusa Tenggara Timur (NTT) nu’udár fujitivu kazu korrupsaun bá projetu fornesimentu adubu (pupuk) iha Departamentu Agrikultura no Plantasaun Provínsia NTT-Indonézia halai husi desizaun Tribunál iha tinan 2016.
Fó hanoin fila fali katak Kalumban Mali, hetan sentensa husi Painél Juis Tribunál Krime Korrupsaun ka Pengadilan Tindak Pidana Korupsi (Tipikor) Kupang tinan-15 prizaun efetivu iha tinan 2016. Maibé, proses julgamentu bá kazu ne’e ho karater in-absénsia ho ajenda akuzasaun final, Kalumban Mali halai lakon to’o ohin loron.
Ho nune’e Kalumban Mali, sai hanesan fujitivu ka DPO (Daftar Pencarian Orang) Prokuradoria NTT ho Prokuradoria Jerál Repúblika Indonézia nian dezde kedas tinan 2026.
Kalumban Mali, envolve kazu fornesimentu adubu ka pupuk ho kuantidade tonelada 575 ho valor orsamentu millaun Rp 976. Kalumban Mali nu’udár Diretór CV Eka Cipta Persada ne’ebé hetan detensaun dezde loron 28 fulan-Fevereiru 2014. Molok ne’e, iha Jullu 2013, Kalumban Mali sia hanesan kandidatu membru lejislativu husi Partidu Amat Nasonal (PAN) bá DPRD-NTT.
Jornalista: Marcelino Tomae