Hatutan.com, (30 Juñu 2025), Díli–Prokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés), Nelson de Carvalho,  sidauk iha kõnesimentu kona-bá prosesu kazu falsifikasaun dokumentu sidadania ne’ebé deskonfia envolve husi fujitivu Kalumban Mali.

Lee Mós: Kalumban Mali, Fujitivu Ne’ebé Halai husi Justisa Indonézia Mai Timor-Leste To’o Hetan Nasionalidade Timor

Fujitivu Kalimaban Mali/ Foto/Foti husi Facebook

Prova sira inkéritu no investigasaun ne’ebé Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC, sigla portugés) hetan husi kazu falsifikasaun dokumentu fujitivu Kalumban Mali hatudu, katak Kalumban Mali  iha dupla sidadania ka sidadania rua; ida, nia hanesan sidadania Indonéziu no ida seluk hanesan sidadania Timor-oan ho naran Leonardo Benigno Tilman.

Fujitivu Kalumban Mali nia orijen husi Lamaknen, Postu Administrativu Atambua, Provínsia Kupang, Timor Osidentál ka NTT (Nusa Tengara Timur).  Nia nu’udár fujitivu  husi Prokuradoria Timor Osidentál nian ka Nusa Tenggara Timur (NTT)-Indonézia, halai husi justisa hodi mai haksumik tinan barak ona  iha Timor-Leste no dezde tinan 2023 hetan ona nasionalidade Timorense.  

Prokuradór Jerál Repúblika,  Neslson  de Carvalho, ba Hatutan.com iha Tribunál Judisiál  Primeira Instánsia Díli (TJID),  Segunda (30/06/2025), hateten katak,  nia sidauk iha koñesimentu bá prosesu  kazu fujitivu  Kalumban Mali.

“Ha’u sidauk hatene, no laiha koñesimentu bá ida-ne’e. Ha’u foin fulan   hira  de’it,  simu kna’ar hanesan  prokuradór, ne’ebé ha’u laiha koñesimentu kona-bá ida-ne’e” Prokuradór Jerál Repúblika  Nelson  de Carvalho, hateten.

Kona-bá pedidu hosi  Prokuradór Jerál  hato’o bá ona  Ministériu  Jusitisa, tuir nia katak ida-ne’e  mós nia la hatene, no lakohi halo komentáriu bá ida-ne’e, tanba prosesu  fujitivu Kalumban Mali ne’ebé  falsifika dokumentu ho naran Timor nian, Leonardo Benigno Tilman,  seidauk iha koñesimentu. Mézmu nune’e,  PGR Nelson Carvalho hateten prosesu bá oin maka haree took.

Fó hanoin fila fali katak  Kuarta (18/06/2025), iha Palásiu Governu, Hatutan.com konfirma ho Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, esklarese katak Ministériu Justisa simu ona pedidu husi Pokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés) hodi buka intende didi’ak kona-bá lei kooperasaun penál internasionál.

“Bom! Desizaun ha’u simu ona hanoin katak desizaun Tribunál mai ona iha Prokuradór Jerál Repúblika haruka ona karta ida bá ha’u hanesan Minitru Jutisa atu haree took prosesu sira oinsá maka atu intende pedidu neʼebé maka mai husi orgaun sentrál hanesan Prokuradór Jerál Repúlika neʼebé haree kona-bá lei kooperasaun penál internasionál,” Ministru Justisa Sérgio da Costa Hornai hateten hafoin reniaun Konsellu Ministru sira-nian

Nia hatutan, Governu liu-husi Ministériu Jusitsa nu’udár parte ezekutór bá fujitivu Kalumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, haree dadauk hela situasaun balun, tanba ne’e Governante ne’e sidauk bele fó informasaun kle’an, liga bá fujitivu Kalumban Mali ne’ebé deskofia falsifika dokumentu hodi hetan nasionalidade Timor-oan ho naran Leonardo Benigno Tilman.

Kalumban Mali, orijen Lamaknen, Postu Atambua, Provínsia Kupang, Nusa Tenggara Timur (NTT) nu’udár fujitivu kazu korrupsaun bá projetu fornesimentu adubu (pupuk) iha Departamentu  Agrikultura no Plantasaun Provínsia NTT-Indonézia halai husi desizaun Tribunál iha tinan 2016.

Fó hanoin fila fali katak Kalumban Mali,  hetan sentensa husi Painél Juis Tribunál Krime Korrupsaun ka  Pengadilan Tindak Pidana Korupsi (Tipikor) Kupang  tinan-15 prizaun efetivu iha tinan 2016. Maibé, proses julgamentu bá kazu ne’e ho karater  in-absénsia ho ajenda akuzasaun final,  Kalumban Mali halai lakon to’o ohin loron.

Ho nune’e Kalumban Mali, sai hanesan fujitivu ka DPO (Daftar Pencarian Orang) Prokuradoria NTT ho Prokuradoria Jerál Repúblika Indonézia nian dezde kedas tinan 2026.

Kalumban Mali, envolve kazu fornesimentu adubu ka pupuk ho kuantidade tonelada  575 ho valor orsamentu millaun Rp 976. Kalumban Mali nu’udár Diretór CV Eka Cipta Persada ne’ebé hetan detensaun dezde loron 28 fulan-Fevereiru 2014. Molok ne’e, iha Jullu 2013, Kalumban Mali sia hanesan kandidatu membru lejislativu husi  Partidu Amat Nasonal (PAN) bá DPRD-NTT.

Jornalista: Marcelino Tomae