Jornalista Hatutan.com halo entrevista ho membru Konsellu Imprensa, Benevides Coreia Barros iha edifisiu Konsellu Imprensa iha Kintal-Boot, Díli, Sesta (16/01/2026). Foto/Média KI
Membru Konsellu Impresa Timor-Leste ne’ebé nomeia husi Parlamentu Nasionál ho kapasidade jurista, Benevides Coreia Barros, Sesta (16/01/2026), esplika, kumprimentu bá lei ka lejizlasaun ne’ebé vigora iha Dekreitu-lei 42/2008, artigu 13 (Estatutu ba membru sira) numéru 1 aliña b-c ne’e define kona-bá Prezidente Konsellu Administrasaun Rádiu Televizaun Timor-Leste Empreza Públiku (RTTL,E.P), labele sai dirijente iha partidu polítika. Nune’e, iha aliña c difene mós Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P la bele sai titular iha kargu politíku.
Iha fali númeru 4 haktuir mós katak Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P durante nia mandatu, la bele okupa kargu ka profisaun seluk, exetu ba knaar sira hanorin nian iha tempu parsiál.
Advertisement
“Maibé Elizeu Isaac Fernandes ne’e la’ós inkompatibilidade de’it, maibé nia mós halo violasaun gravee bá rekejitu no prosedimentu ne’ebé define iha Dekreitu-Lei 42/2008, artigu 13 aliña b-c tanba inkumprimentu bá lei autorizasun ein-vigór Prezidente RTTL, E.P, iha opsaun rua, opsaun primeiru tanba ne’e, tuir regra ne’ebé kontempladu iha dekreitu lei ka lei, Prezidente RTTL tenke husik hela kargu polítika hanesan Primeiru Vise- Sekretáriu Ezekutiva Organizasaun Juventude Partidu CNRT (OJP-CNRT).
Nia hatutan, pela kontrariu se la husik kargu hanesan Primeiru Vise-Sekretáriu Ezekutivu OJP- CNRT, entaun tenke rejigna aan husi kargu hanesan prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P, tanba lei, ne’e laiha opsaun seluk, husik hela kargu CNRT, ka husik hela maka RTTL,E.P.
Membru CI Benevides Coreia Barros mós sente dúvida katak se Prezidente RTTL,E.P hatene katak lei la fó biban bá Prezidente RTTL,E.P atu okupa, kargu rua, hanesan kargu polítika, mós kargu hanesan RTTL,E.P, sei lei maka define no regula hanesan ne’e laiha pozisaun, Elizeu Isaac Fernandes maka tenke hatene aan.
“Prezidente RTTL tenke komunika bá superior sira iha partidu CNRT nia laran katak ha’u la bele tenke demite aban husi dirijente partidu CNRT no okupa de’it kargu prezidente RTTL, E.P tenke iha vontade propriu atu dekreta ka deklara antes katak ha’u labele okupa kargu iha ne’ebá, tanba lei RTTL,E.P ne’e la fó biban bá ha’u atu okupa kargu iha partidu polítiku,” Konselleiru Benevides Coreia Barros esplika.
Nia hateten tanba institusaun média ne’e, respeitu bá kode étika tanba ne’e Elizeu Isaac Fernandes tenke esplika katak nia hanesan prezidente Konsellu Administrasaun bá RTTL,E.P, maka tenke garantia, liberdade espresaun ho liberdade impresa no respeitu direitu públiku, tanba ne’e, Prezidente RTTL,E.P la bele okupa kargu polítiku.
Advertisement
Nia dehan oinsá Elizeu Isaac Fernandes garantia independensia média ne’e iha parte ida-ne’ebé, no oinsá bele garantia katak liberdade espresaun no liberdade impresa iha fatin, liuliu RTTL ne’e média Estatál, tuir loloos lideransa ka superior tenke hatudu lisaun di’ak, atu nune’e, públiku sente aseguradu, hodi sente katak lideransa ne’ebé hetan fiar okupa kargu hanesan ne’e, respeitu duni públika no tane aas interese públiku.
Nia afirma, tanba ema atu asesu bá informasaun, liuhusi notisia ne’e tenke iha kualidade, independente no ezatidaun, bainhira bainhira lideransa RTTL,E.P no mós Ajénsia Notisiozu Tatoli.I.P, la okupa kargu sira ne’ebé polítika ninian liu-liu iha partidu.
Benevides Coreia Barros afirma Elizeu Isaac nu’udár prezidente bá RTTL, E.P maka tenke hatudu bá públiku kona-bá kumprimentu bá rekejitu no prosedimentu ne’ebé establese iha dekreitu-lei RTTL ninia mós lejislasaun sira seluk ne’ebé regula independénsia RTTL nian. Independensia hanesan lideransa ne’ebé garantia ema hotu asesu informasaun ho livre no mós bá iha impedimentu balu bá sidadaun hotu hodi asesu informasaun públiku.
Benevides mós konsidera katak se Elizeu Isaac Fernandes mantein ho pozisaun sira ne’e hotu, CI la garantia Redasaun RTTL, E.P laiha liberdade atu halo notisia tuir padraun kode étika, inklui lei komunikasaun sosiál ho regra kumprimentar sira ne’ebé establese iha lei komunikasaun sosial.
Nia dehan, se nia militante ka simpatijante ne’e laiha problema, maibé iha lei ne’e bandu katak lideransa bá RTTL E.P ne’e bandu atu okupa kargu ka sai dirijente partidu polítiku.
“Sei ha’u hanesan Prezidente RTTL, influénsia ha’u nian uitoan ka barak kuandu informasaun liga ho atividade CNRT, ka liga ho polítika CNRT, ita susar atu distinge katak ita laiha independensia, atu iha fatin ka hatuur iha fatin, ne’e susar, tanba ne’e direitu fundamental Prezidente RTTL nian, opsaun maka rua ne’e rejigna aan husi kualker kargu rua ne’e ida,” nia dehan.
Nia afirma, nomeasaun bá Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P ne’e la’o uluk no okupa tan kargu bá hanesan Primeiru Vise-Sekretáriu Ezekutivu OJP- CNRT Munisípiu Díli iha loron 27 fulan-Dezembru 2025, uluk no ikus ne’e, la’ós kestaun prioridade. Maibé, kestaun prioridade tenke deside atu husik kargu ida husi kargu rua ne’e.
Nia esplika, tanba ne’e lei maka fó mandatu bá ida-ne’e bá públiku hodi korrije no halo obserasaun katak tenke husik maka kargu RTTL,E.P, tanba afeita mós bá funsionamentu iha RTTL, E.P, tanba funsionariu no dirijente sira iha RTTL,E.P la sente seguru tanba Elizeu Isaac Fernandes nu’udar prezidente viola ona artigu 13 aliña C ho D, iha dekreitu lei 42/2008.
“Jornalista iha RTTL,E.P mós sira sente la seguru, tanba Prezidente rasik mós viola ona lei, se ita rasik mós viola ona lei, ka viola rekejitu no prosedimentu sira kona-bá média nian, ema la fiar, tanba ita rasik mós viola hela lei, oinsá maka ami la viola, entaun dutrina ida-ne’e mai husi leten, oinsá maka ema bele fiar Elizeu nu’udar Prezidente RTTL,E.P, tanba iha momentu ne’ebé hanesan Prezidente RTTL rasik viola hela lei, ita atu hateten bá públiku rona ita, ita atu hateten bá funsionariu sira rona ita, kuandu ita rasik viola hela regra no prosedimentu ne’ebé establese iha lei komunikasaun sosiál no Dekretu Lei hodi hamosu estatutu RTTL,E.P,” nia dehan.
Advertisement
Konselleiru Benevides Coreia Barros preokupa se Elizeu Isaac Fernandes hatama ona karta rejignasaun hodi husik pozisaun nu’udar Primeiru vise Sekretáriu Ezekutivu OJP- CNRT, ne’e la’ós karta konfidensiál ona, tanba ne’e kargu públiku, tanba direitu públiku atu hatene katak rejigna aan duni ka lae, tanba públiku hatene ona katak Elizeu Isaac nu’udar Prezidente RTTL,E.P viola hela dekreitu lei 42/2008, sira públiku iha direitu atu hatene.
“Bá ha’u nia pontu devista hanesan ema jurista, ne’e la’ós segredu, desizaun ne’e bele karik segredu, maibé desizaun hotu ona ne’e públiku bele asesu, liuliu públiku preokupa katak depende bá liberdade espresaun ho liberdade imprensa, liuliu sala redasaun no Konsellu Redasaun, tanba públiku tenke hatene katak sim! Nia rejigna aan duni, tanba ne’e ita labele dehan katak ne’e segredu partidu nian, tanba públiku hatene ona kona-bá ita nia inkompatibilidade ho ita nia violasaun bá lei,” Benevides hateten.
Nia dehan, tuir loloos sei Elizeu Isaac Fernandes deklara ofisiálmente, no hatudu evidensia hanesan karta rejignasaun antes, duké públiku kestiona sai ona polémika, maka foin hatudu deklara katak, karta maka ida-ne’e. Maibé tanba sa rejigna aan ona, maibé la lakohi fó sai karta rejignasaun ne’e
“Direitu públiku la’ós ha’u maka hateten, maibé lei maka hateten, direitu públiku ne’e konsagra ona iha Konstitusaun RDTL, públiku iha direitu atu hatene, públiku iha direitu atu asesu saída maka ita halo loos no saída maka ita halo la loos,” nia dehan.
Hosi sorin seluk, Prezidente Konsellu Imprensa Timor-Leste, António Cesar Mali, liuhusi mensajen WhatsApp ba Hatutan.com hateten, prezidente RTTL,E.P Elizeu Isaac Fernandes tenke kumpri lei ho regra sira.
Advertisement
Nia aifrma sé lei bandu, halo tuir ba, kumpri ba no la’os deit kestaun lei, maibe liu-liu kestaun públiku nia fiar.
“Sé jestor média ida mak inklina ona ba partidu ne’e bele hamihis povu-nia fiar ba média. Funsaun média nian ida mak atu halo kontrolu sosiál, kontrola lalaok governasaun. Bainhira ita ko’alia kontrollu signifika públiku hola parte no partisipasaun ida mak liu husi média. Entaun, bainhira públiku lakon ona fiar bá média maka povu lakon mós biban atu partisipa iha prosesu harii nasaun, nune’e demokrasia mós mate,” Cersar Mali afirma.
Prezidente Kosellu Imprensa Timor-Leste ne’e rekomenda katak, bá oin desizaun iha SEKOMS nia liman no pozisaun CI nian mak tanba ko’alia lei, sé Elizeu Isaac Fernandes asume kargu partidu polítiku ne’e viola lei ka inkompatibilidade, SEKOMS presiza fihir fali ema seluk bá lidera RTTL.
Iha Kinta, 15 fulan-Janeiru 2026, tuku 14:50 Hatutan.com bá konfirma bá Kordenadór jerál Partidu CNRT Munisípiu Díli, Luís Ximenes Caldeira atu bele asesu ba prova ka evidénsia kona-bá karta rejignasaun Elizeu Isaac Fernandes husi kargu Primeiru Vise- Sekretáriu Ezekutiva OJP-CNRT Munisípiu Díli, maibé Luís Ximenes Caldeira, promete bá Hatutan.com katak karta ne’e sei foti iha Sesta (16/01/2026), iha tuku 09:00 dadeer Otl.
Baze bá promete ne’ebé hato’o husi Kordenadór jerál Partidu CNRT Munisípiu Díli, Luís Ximenes Caldeira, iha loro ne’e (Sesta-red) haleu tuku 08:30 Otl, Hatutan.com kontinua aproxima hodi hetan kopia karta rejignasaun ne’e, maibé Kordenadór jerál Partidu CNRT Munisípiu Díli ne’e informa fali katak ne’e konfidensialidade partidu nian, la bele fó sai públiku no sie lori ba halo konsultasuan didi’ak lai. sira diskute lai.
Advertisement
“Deskulpa, ne’e karta konfidensial partidu nian, ami labele fó sai bá públiku, tanba ne’e mós arkiva ona iha ne’ebá, ami sei diskute mak ha’u husu bá sira karta ne’e bele fó sai públika, depois maka ha’u kotaktu fali ita-boot (jornalista Hatutan.com) hodi bele hetan kopia,” atuál membru PN husi Bankada CNRT, Luís Ximenes Caldeira informa.
Fontes seluk iha partidu CNRT ne’ebé husu Hatutan.com la bele públika nia identidade ne’e, haktuir katak karga rejignasaun Elizeu Isaac Fernandes husi kargu Primeiru Vise- Sekretáriu Ezekutiva OJP-CNRT Munisípiu Díli, foin submeter iha Kinta (15/01/2025), bainhira parte sira, liuliu Elizeu Isaac Fernandes rona deklarasuan ofisiál Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão nian kona-bá preizdente RTTL,E.P inkompatibilidade.
Elizeu Isaac Fernandes rasik inform aba Hatutan.com katak nia sumete karta rejignasaun ba partidu CNRT husi kargu Primeiru Vise- Sekretáriu Ezekutiva OJP-CNRT Munisípiu Díli ne’e dezde kedas iha loron 05 fulan-Janeiru 2026, hafoin simu tomada de posse iha Sede Partidu CNRT nian iha loron 27 fulan-Dezembru tinan 2025.
Tuir mai Hatutan.com públika kompletu konteúdu Dekretu-Lei nú.42/2008, 20 Novembru no nia alterasaun dahuluk iha 24 fulan-Outubru 2024, kona-bá transforma Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika no primeiru anexu maka Estatutu RTTL,E.P iha lian portugés;
Estututu RTTL, EP iha, Artigo 13.°
Advertisement
Estatuto dos membros
1. Não pode ser membro do Conselho de Administração quem seja simultaneamente :
a) Funcionário ou agente da Administração Pública;
b) Dirigente de um partido político;
c) Titular de um cargo político;
Advertisement
d) Detentor de interesses financeiros significativos nas telecomunicações e na comunicação social em Timor-Leste.
2. O presidente do Conselho de Administração desempenha as suas funções a tempo inteiro e é remunerado nos termos a determinar por diploma ministerial conjunto dos membros do Governo responsáveis pelas áreas das Finanças, da tu-tela e da Administração Estatal.
3. Os restantes vogais do Conselho de Administração são re-munerados através de senhas de presença de valor fixado em diploma ministerial conjunto dos titulares das áreas re-feridas no número anterior.
4. O presidente do Conselho de Administração não pode, du-rante o seu mandato, exercer qualquer outra função ou actividade profissional, excepto funções de docente a tempo parcial.
5. A alínea a), do nº1, não se aplica ao representante eleito pelos trabalhadores para o Conselho de Administração, o qual é trabalhador da RTTL, E.P., tendo dispensa do exer-cício das suas funções para efeitos de participação em qual-quer reunião do Conselho de Administração.