PM Kay Rala Xanana Gusmão. Foto/Juvinal Cabral dos Santos
Bá jornalista sira remata enkontru semanál ho Prezidente Repúblika José Ramos-Horta iha palásiu Prezidensiál, kinta (19/02/2026), Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hateten antes hahú vizita ida-ne’e, Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) halo tiha ona avaliasaun kona-ba servisu sira ne’ebé hala’o iha kada munisípiu. Avaliasaun ne’e inklui área finansas, administrasaun, planeamentu no ezekusaun programa sira, liu-liu iha kuadru Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS).
“Tuir avaliasaun ida-ne’e, ita hatene ona iha munisípiu sira ne’ebé kapasidade seidauk to’o no mós munisípiu sira ne’ebé di’ak ona. Governu sei halo avaliasaun kontinua to’o iha fim trimestre terseiru atu bele deside,” Xanana hateten.
Xefe Governu esplika katak desentralizasaun governu lokál importante atu fó oportunidade ba povu iha nivel munisípiu no suku atu partisipa diretamente iha planeamentu no monitorizasaun ezekusaun orsamentu.
“Povu iha suku sira, husi Tutuala to’o Oé-cusse, husi Tasi Feto to’o Tasi Mane, hotu-hotu sente katak prioridade sira ne’ebé la hanesan. Iha fatin ida, bee mak urjente liu; iha fatin seluk, eskola, saúde, estrada, eletrisidade ka agrikultura,” Xanana tenik.
Xefe IX Govenrnu konstitusionál ne’e hatutan, ho governu lokál ne’ebé la’o di’ak, povu sei bele hili lideransa munisipál rasik, nune’e bele kontrola no fiskaliza Governu nia atividade ho di’ak liu, hodi asegura katak osan povu nian gasta ho responsavel no transparente.
Xanana mós informa katak nia sei sai ba munisípiu ida-idak, la’ós vizita de’it, maibé hodi halo diskusaun ho lideransa lokál no komunidade, atu tau ema ho kapasidade iha pozisaun sira ne’ebé apropriadu, nune’e povu bele sente katak governu lokál mak sira nia governu rasik.