Uncategorized

Osan Falsu, Komisaun B Husu Autoridade Seguransa Nafatin Buka Tuir Autór Sira

Published

on

Hatutan,com, (20 Abríl 2026), Díli– Prezidente Komisaun B Parlamentu Nasionál (PN) ne’ebé trata asuntu Negosiu Estránjeiru,  Defeza no Seguransa, Deputadu Domingos Augosto Deker, husu autoridade seguransa sira  nafatin buka tuir autór sira ne’ebé produs osan falsu ho montante tokon US$4-rein.

Lee Mós: STOP PRESS: Suspeitu Na’in-Rua Lori Osan Falsu Ba Sosa Sasán iha Centro Halai Sai Ona Husi TL

Suspeitu na’in-rua lori osan falsu ba sosa sasán iha Centro Supermerkadu. Foto/Repro.CCTV

Deputadu Domingos Augosto Deker hateten, relativamente ba asuntu osan falsu, nia nia parte hatene ona katak parte kompetente sira kaptura ona suspeitu balu ne’ebé  kumpre ona prizaun preventiva no kontinua hela investigasaun ba suspeitu balu tan.

“Hanesan responsavél ne’ebé tau matan ba área defeza no seguransa, ami nia rekomendasaun mak ba parte kompetente atu nafatin buka tuir, sé autór sira ne’e la fila ona ka la konsegé kaptura entaun ita tenke taka dalan ba sira atu labele fila-fali mai ita nian rai,” Deputadu Deker informa ba jornalista sira iha PN, Segunda (20/03/2026).

Advertisement

Nia hateten ida-ne’e mak rekomendasaun hanesan reprezentante povu realmente komisaun B  mós preokupa ho seguransa rai-laran, maibé hanesan ema politikú nafatin fó kompeténsia ba parte kompetente sira para hala’o sira nian knaar ho didi’ak.

Iha fatin hanesan membru PN husi Bankada FRETILIN David Dias Mandati hanesan mós membru komisaun B,  hateten, ko’alia kona-bá osan falsu, buat barak ema hotu ko’alia tiha ona.

“Soké laiha reasaun husi estadu ne’e mak ami mós dalaruma sente ba oinsá ita atu book aan halo nusa ita lahatene tiha de’it, admira liután mak horisehik autór sira ne’ebé lori osan falsu ba sosa sasán iha Centro Supermerkadu halai tiha ho aviaun Citilink liu husi Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Domingu (19/04/2026). Imigrisaun sira iha aeroportu nia ema ida la aviza para detein sira ne’e, ne’e konfuzaun boot,” Deputadu David Mandati afirma.

“Ha’u mak iha Governu karik, Domingu ne’e kedas, kaer tiha ona autór na’in-rua ne’ebé halai ho aviaun Citilink ne’e. Lalika halimar ida kuandu nia halai, tiru tihar tiha nia ain, nia labele halai ona,” Deputadu David Dias Mandati hateten.

Tuir nia, autór espalla osan falsu no ba kompras iha Centro Supermerkadu deskonfia  halai sees husi Timor ne’e para justisa labele tula liman ba sira, tanba ne’e autrodade seguransa sira tenke redobra ona vizilánsia.

Advertisement

“Kuandu ita nia instituisaun seguransainian fraku mak mafia sira ne’e aproveita kedan tanba sira bele tama tán iha ita nian organizasaun ofisiais sira mak atu kontrola tiha fali tanba ne’e tenke kuidadu didi’ak no Governu tenke resolve situasaun ida-ne’e,” Deputadu Mandati haktuir.

Liu husi plenária PN, Segunda ne’e, membru PN husi Bankada FRETILIN José da Cruz, hato’o mós nia preokupasaun kona-bá kazu krimé lubuk ida liuliu kona-bá kazu osan falsu ne’ebé mosu iha mandatu IX Governu nian.

“Ita nia rai ne’e kriminozu sira mak domina, iha loron 19 Abril foin horisehik daudaun osan falsu iha sentru supermerkadu iha kampu-alor, no teki-teki autór na’in rua iha tiha ona aviaun laran ona. ha’u hanesan sidadaun, ha’u preokupa autór sira sai husi Aeroportu tama tiha aviaun laran estadu laiha autoridade para bele hapara aviaun ne’ebé tula sidadaun na’in rua ne’e,”nia hateten.

Tuir nia, presiza  esplikasaun klaru husi Governu ba povu atu rona tanbasa mak kazu sira ne’e akontese iha mandatu IX Governu nian.

PNTL Klarifika Xinés Na’in-rua Sai ho Aviaun Citilink La’ós Suspeitu

Advertisement

Husi sorin seluk, Polísia Nasionál Timor-Leste klarifika katak sidadaun Xinés na’i- rua ne’ebé viajen ho aviaun Citilink, Domingu (19/04/2026), la’ós  suspeitu iha kazu  ne’ebé  viral no kapta iha Closed-Circuit Television (CCTV) bainhira utiliza osan ba kompras iha Centro Supermerkadu,  Avenida Praia dos Coqueiros, Díli

Portavós PNTL,   Superintendente Xefe Polísia João Belo dos Reis, Segunda (20/04/2026), liu husi konferénsia imprensa,  hateten  prosesu investigasaun bá kazu osan falsu nian hanesan  públiku  tomak akompaña iha Sabádu, 18 Abríl 2026),    Teribunál aplika  ona prizaun preventiva bá  Arguidu  na’in-tolu hanesan autór sira ne’ebé envolve  direita no indireita bá kazu osan falsu.

“Informasaun ne’ebé espalalla iha média sosiál katak autór bá kazu osan balu  halai, atu klarifika de’it katak investigasaun kriminál, halo prosesu ezekuta delegasaun kompetensia Ministériu Públiku, fó autór balu iha lista, no autór balu iha indentifikasaun nia laran, tanba ne’e suspeitu sira ne’ebé ita buka ne’e la inklui Xinés-na’in rua ne’ebé fó sai iha média katak na’in rua halai tiha ona ho aviaun Citilink iha Domingu ne’e,” João Belo dos Reis klarifika.

Kona-bá  suspeitu na’in hira maka sei proaesu investigasaun, tuir nia katak, ne’e sei iha segredu Justisa nia laran, la bele ko’alia sai hotu, sé lae  ema sira ne’e halai hotu.

“Ema lubuk ida maka Polísia sei investiga, sira ne’ebé maka hatene, sira ne’ebé maka pasa  informasaun, Polísia sei bolu hotu,” Superintendente Xefe Polísia João Belo dos Reis hateten.

Advertisement

Nia subliña, bá autór sirkula  osan falsu ne’ebé  dadaun iha ne’e, la inklui ho sidadaun Xineza na’in-rua ne’ebé Domingu  ne’e, halai ona, oin maka atu hanensan, maibé prosesu ne’ebé la’o  sei indentifika se-se maka envolve iha kazu osan falsu ne’e.

Nia  dehan,  atu aselera suspeitu ne’ebé utiliza osan falsu  hodi sosa no sirkula iha rai laran, PNTL sei aprezenta bá Ministériu Públiku hodi hetan mandadu detensaun bá autór sira ne’ebé daudaun ne’e tama ona iha lista.

Fó hanoin fali katak, Informasaun ne’ebé Hatutan.com asesu husi  fontes servisu sekreta haktuir, suspeitu na’in-rua (mesak mane) ho nasionalidade Xina, sai husi Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato ho aviaun Citilink ho rota Díli-Denpasar,Bali-Indonézia.

Autoridade seguransa sira durante ne’e buka hela supeitu na’in-rua ne’e bazeia ba prova gravasaun CCTV iha Centro Sepermerkadu bainhira sira na’in-rua lori osan falsu ba sosa sasán. Maibé, sira na’in-rua konsege dezvia (subar) husi autoridade seguransa Timor-Leste nian to’o halai sai husi área jurizdisaun Timor-Leste ho aviaun Citilink.

Informasaun ne’ebé Hatutan.com asesu husi  fontes servisu sekreta haktuir, suspeitu na’in-rua (mesak mane) ho nasionalidade Xina, sai husi Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato ho aviaun Citilink ho rota Díli-Denpasar,Bali-Indonézia.

Advertisement

Autoridade seguransa sira durante ne’e buka hela supeitu na’in-rua ne’e bazeia ba prova gravasaun CCTV iha Centro Sepermerkadu bainhira sira na’in-rua lori osan falsu ba sosa sasán. Maibé, sira na’in-rua konsege dezvia (subar) husi autoridade seguransa Timor-Leste nian to’o halai sai husi área jurizdisaun Timor-Leste ho aviaun Citilink.

Informasaun husi fontes servisu sekreta ne’e mós konfirma katak oras balun molok aviaun Citilink take-off,  família balun husi arguidu na’in-tolu seluk ne’ebé kumpre ona prizaun preventiva, kontakta ba Polísia hodi informa katak suspeitu na’in-rua ne’ebé lori osan falsu ba sosa sasán iha Centro Supermerkadu iha ona Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato atu halai.

Rona tiha informasaun ne’e, autoridade seguransa halo esforsu ba halo kapturasaun, maibé bainhira autoridade seguransa sira to’o iha aeroportu, suspeitu na’in-rua ne’e iha tiha ona aviaun laran no kondisaun aviaun mós komesa book aan ona iha pista aeroportu nian atu semo ka take-off.

Informasaun ne’ebé autoridade seguransa sira halibur katak suspeitu na’in-rua ne’e mak lori osan falsu US$100.00 husi totál montante tokon US$4-resin ne’e hodi ba sosa sasán ka halo tranzasaun iha merkadoria.

Iha loron 15 Abríl 2026, Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liu husi Diresaun Servisu  Investigasaun Kriminál  (DSIK) ezekuta mandadu buska husi Ministériu Públiku (MP) ba armajen Y&W iha Bidau, Díli, no deskobre osan falsu ho montante tokon US$4 -resin .

Advertisement

Armajen Y&W ne’e lokaliza iha Aldeia Sagrada Família, Suku Bidau Santana, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisípiu Díli. Iha prosesu buska no apreensaun ne’e, DSIK detein suspeitu sira nu’udar sidadaun estrenjeiru na’in-haat.

Polísia halo tiha buska no apreensaun ne’e  lori kedas evidénsia  osan falsu no asegura sidadaun estranjeiru na’in-haat nu’udar taballadór  ba loja no armajen  Y&W hodi ba halo indentifikasaun no submete ba investigasaun iha edifísiu Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál iha Kuartel Jerál PNTL.

Liuhosi julgamentu primeira interogatóriu iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dìli (TJPIS), Sábadu (18/04/2026), Juiza prosesu Ana Palu Fonseca, aplika medida koasaun prizaun preventiva  bá arguidu na’in-tolu  ho naran inisiál  WYF, JT  no  WY   ne’ebé deskonfia envolve iha kazu osan falsu US$100.00 ho total tokon US$4-resin.

Arguidu na’in-tolu ho nasionalidade Xina  ne’e sai hanesan jerente importante iha kompañia Y&W, ho kompozisaun mka hanesan arguida WYF, nu’udar Diretora Ezekutiva, Arguidu JT nu’udar Manejer ho Arguidu WY, nu’udár  xefe armajen.

Jornalista:Marcelino Tomae

Advertisement

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Trending

Exit mobile version