Hatutan.com, (19 Fevereiru 2026), Díli– Konten kreatór no komedian Timoroan, Rivelino Barros Goncalves “Ary Bargon”, dúvida boot ho esforsu Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes ho Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) atu lori Google AdSense ho TouTube mai loke reprezentasaun iha Timor-Leste.
Iha loron, 13 fulan-Marsu 2025, reprezentante konten kreatór sira hasoru malu ho SEKOMS Expedito Dias Ximenes iha Palásiu Gvoernu, hodi propioin ba Governu Timor-Leste konvida plataforma boot sira hanesan Meta Facebook, YouTube, no TikTok, Google AdSense atu loke reprezantasaun iha Timor-Leste.
Ho baze ba ideia konten kreatór Timoroan sira-nian ne’e, SEKOMS Expedito Dias Ximenes ho nia ekipa téniku halo vijita ida ba Jakarta halo enkontru oioin ho konten kreatór Timoroan sira, inklui halo vizita traballu to’o Jakarta-Indonézia hodi hasoru malu ho parte kompetente sira, hanesan Meta Facebook, Gogole AdSense no YouTube no kontinua promote ba konten kreatór Timoaon sira atu lori duni Google ho YouTube mai Timor-Leste.
Advertisement
Konten Kreator Timoroan Rivelino Barros Gonçalves “Ary Bargon” iha dada-lia ho Hatutan.com iha Jardin Motael, Segunda kalan (16/02/2026), hato’o nia dúvida ba esforsu no advokasia husi SEKOMS ne’ebé lori Governu Timor-Leste nia naran la ho serteza atu konvense Google AdSense ho YouTube mai loke nia reprezentasaun iha Timor-Leste.
“Iha ami nia enkontru sira ho SEKOMS Expedito Ximenes promete katak durante nia mandate sei esforsu lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste, ho razaun ida katak bele reduz dezempregu, tanba ema bele hetan osan, uituan ka barak husi ne’ebá, maibé bá ha’u imposivel SEKOMS atu lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste,” Ary Bargon hateten.
Nia hateten realidade hatudu situasaun iha Timor-Leste ohin loron akontese iha internet sei fraku, tanba promete fibra ótika atu garantia kualidade internet, maibé to’o ohin loron ema barak sei halerik bá kualidade internet no presu ne’ebé karun liu iha mundu.
Ary Bargon informa, iha enontru konten kreatór Timoroan sira ho SEKOMS Expedito Dias Ximenes, hato’o informasaun oioin, katak sira-nia parte hasoru ona Google Adsense iha Indonézia no Singapura, maibé kontinuasaun ne’e oinsá laiha informasaun serteza.
“Ita hein to’ok, maibé atu dehan katak IX Govenrnu Konstitusionál nia mandatu atu hotu ona, tanba ne’e ha’u sente difisil no imposivel SEKOMS atu lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste, tanba ita haree katak investór barak mai investe iha Timor-Leste maibé lei atu asegura sira laiha, hanensan mós Google AdSense. Ha’u nia dúvida ida tan maka, kada uma-kain sira iha territóriu nasional nia kode lokasi, satán Díli ne’e sei muda tun muda sa’e, entaun íha Dili de’it ha’u sei dehan imposivel, piór liután munisípiu, tanba Google AdSense nia rekizitu maka ida-ne’e, tanba ne’e ha’u dehan imposivel, maibé la hatene SEKOMS ho MTK uza estratéjia seluk hodi konvense Google karik ita la hatente,” Ary Bargon hateten.
Advertisement
Komedian Timoroan ne’e hatutan, planu atu lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste hahú kedas iha VIII Governu konstitusionál, uanhira mosu hanoin balu husi komunidade YouTuber Timoroan sira forma grupu ida Comunity ida-ne’e hodi bele fanu no fó hanoin bá Governu oinsá atu bele Google AdSense ne’e mai Timor-Leste.
Nia haktuir, iha VIII Govenrnu konstitusionál kedas grupu ne’e organiza malu hasoru Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Mauricio Juvinal Akara, atu buka dalan atu lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste, maibé realidade la konsege realiza mehi ne’e.
Mai fali iha IX Governu Konstitusionál Comunity Youtuber Timor-Leste ho Grupu konten kreator sira balu tan nafatin no halo enkontru ho SEKOMS oinsá atu buka dalan bá Google AdSense ne’e mai duni Timor, nafatin seidauk akontese to’o ohin loron.
“Tanba ita hotu hatene katak ema ne’ebé hanesan konten kreator nia bele hetan osan uanhira ninia media sosiál chanel YouTube ne’e rejistadu iha Google AdSense hodi sai legál, maibé ikus mai komu iha difikuldade boot tanba Google AdSense ne’e mós kompaña internasionál ida, entaun Comunity YouTuber Timoroan sira ho grupu konten kreator Facebook pro, halo enkontru SEKOMS Expedito Dias Ximenes hodi buka dalan bá ida-ne’e. Momentu ne’ebá ha’u mós marka prezensa iha enkontru ida-ne’e, ha’u sente orgullu tanba espiritu husi Membru Govenrnu liu-husi SEKOMS Expedito Ximenes iha vontade duni atu buka duni dalan hodi Governu Timor bele kopera ho YouTube no Google AdSense,” nia dehan
Ary Bargon afirma, enkontru dala tolu, no informasaun faze pur faze husi SEKOMS Expedito Ximenes katak Google AdSense hakarak servisu ho Timor, maibé iha kriteria barak maka presiza Timor-Leste kumpre.
Advertisement
Nia dehan, informasaun ne’ebé sira rona katak SEKOMS Expedito Ximenes ho Ministru Trsnsporte Telekomunikasaun Miguel Marques Manetelu, halo hela esforsu, maibé agora dadaun esforsu sira ne’e malirin de’it ona no laiha tan informasaun serteza.
“Agora ne’e ita la rona ona informasaun foun ruma husi SEKOMS, tanba ema pesoál ida labele ko’alia hasoru kompaña internasionál ida hanesan Google AdSense sira ne’e, só Govenrnu ho Govenrnu bele buka solusaun hamutuk, maibé realidade seidauk iha solusaun,” Ary Bargon hateten.
Ary Bargon esplika, Timor-Leste sei falta rekejitu balun hanesan internet sei fraku, no konten kreator ho YouTuber sira sei menus, no kode post inklui lokasi bá ema ida-idak nia uma seidauk iha, ida-ne’e maka sai difikuldade bá prosesu atu lori Google AdSense mai Timor-Leste.
Kona-bá mós ba konten kreatór Timroan, Ary Bargon hatutan, antes ne’e SEKOMS Expedito Ximenes tenta atu halo programa ida ba Munisípiu no bá eskola sira fó formasaun, no fó informasaun bá komunidade sira kona-bá oinsá atu uza sosiál mídia halo konteudu oioin, atu nune’e, prienese rekizitu hodi hatudu bá Google AdSense katak Timor-Leste iha ema konten kreator ne’e barak. Maibé, ida-ne’e Ary Bargon rekoñese seidauk haree SEKOMS Expedito Ximenes atu implementa nia programa ne’e.
Nia subliña, molok ne’e mós grupu konten kreator sira husi Facebook pro ho Tiktok, SEKOMS Expedito Ximenes promete atu servisu hamutuk ho Facebook, Tiktok, maibé kueze fokus de’it bá YouTube mais realidade esforsu bá Google AdSense ho YouTube seidauk klaru, satán Facebook pro ho Tiktok.
Advertisement
Nia afirma, Governu liu-liu SEKOMS Expedito Ximenes sente katak ida-ne’e la importante, tanba ne’e nia rekomenda katak ema ne’ebé kaer pasta Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál ne’e tenke iha kreativu no komprende kle’an kona-bá mundu dijizalisaun.
“Ema ne’ebé servisu bá asuntu ida-ne’e, presiza duni tekniku para nia kumpriénde liu-liu ema ne’ebé maka idade joven, atu nune’e, update servisu tuir mundu modernu ohin loron ne’e, sé fó bá ema ne’ebé la laiha kapasidade signifika abandona tiha asuntu kona-bá Google AdSense ho média sosiál sira seluk ne’ebé bele hetan osan iha Timor-Leste,” Ary Bargon dehan.
Nia afirma tan se Govenrnu konsidera kestaun Google AdSense ne’e pertinente duni, maka SEKOMS ho MTK tenke servisu seriu duni atu bele aselera s hodi fó benefisiu mós Timor-Leste.
Jornalista Hatutan.com halo konfirmasaun ho SEKOMS Expedito Dias Ximenes, Kuarta (21/01/2026). Foto/Dok.
Iha sorin seluk, Hatutan.com mós komfirma ho Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál Expedito Dias Ximenes, hateten, Google AdSense ne’e Govenrnu liu-husi SEKOMS ho Ministériu Trsnsporte no Komunikasaun (MTK), tanba operadador telekomunikasaun ne’e tutela iha MTK.
Nia hatutan, SEKOMS haree bá de’it konteudu konten kreator, tanba ne’e maka SEKOMS ho MTK servisu hamutuk bá prosesu Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste.
“Ami íha komunikasaun barak, ami bá Singapura, ami bá iha Google, ami bá iha YouTube, Meta Facebook iha Jakarta, sira husu buat rua de’it, ida maka velosidade internet tenke maka’as ne’e hanensan kriteria ida, ne’ebé fibre ótika besik atu funsiona ona, ida-ne’e hanesan rekizitu ida,” Expedito Ximenes hateten bá jornalista sira hafoin serimonia tomada pose Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL.E.P foun, Rosario Gracia Martins iha edifisiu RTTL,E.P, Kinta (19/02/2026).
Advertisement
Expedito Dias Ximenes subliña, rekizitu seluk maka, presiza literasia dijitál bá iha joven sira atu bele kompriende uza mídia sosiál no utiliza internet ho didi’ak.
“Prosesu Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste la’o hela. Ha’u ho Ministru MTK Miguel Manetelu bainhira vizita ruma bá li’ur karik ami sempre bá buka oinsá halo komunikasaun ho ho YouTube, Google, Meta iha Jakarta no mós iha Singapura,” Expedito hateten.
Nia dehan, tanba ne’e agora dadaun, Govenrnu instala hela fibra ótika, institusaun estadu sira uza ona depois sei bá iha komunidade sira, no halo literasia dijitál bá joven sira.
Expedito Dias Ximenes rekoñese no la garantia katak iha nia mandatu hanesan SEKOMS bele lori Google AdSense ho YouTube mai Timor-Leste.
“Ha’u la bele dehan atu garantia, maibé esforsu sei to’o iha ne’ebá,” Expedito Ximenes hateten.