Connect with us

Edukasaun

Prezidente Repúblika Lansa livru “The Sky is Ours”

Published

on

Hatutan.com, (06 Dezembru 2024), Díli- Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta lansa livru husi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão ho títulu “The Sky is Ours”, ne’ebé deskreve diskursu sira kona-ba unidade, prosperidade no dezenvolvimentu iha Timor-Leste foun.

Lee Mós: 28 Novembru iha Oé-Cusse, Horta Rekoñese Xanana Lider Vizionáriu no Husu Timoroan Hotu Haluha Pasadu

Kapa livru “The Sky is Ours”,. Foto/Repro. Espesiál

Diskursu sira iha livru ne’e kompila hosi Prezidénsia Konsellu Ministrus Hermenigildo Pereira, no iha livru “The Sky is Ours” hanesan obra ida ne’ebé halibur diskursu no reflesaun prinsipál sira hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé hato’o entre tinan 2017 no 2024.

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta ba jornalista sira hafoin lansamentu livru “The Sky is Ours” iha Salaun Nobre MNEK, Sesta (06/12/2024) hateten, Livru “The Sky is Ours” ne’e iha versaun língua inglés iha mós versaun língua portugés hanesan diskursu entrevista testu oi-oin ne’ebé maun Xanana halo tinan lubuk ida nia laran.

Advertisement

Ema ne’ebé halo livru preparadu di’ak tebe-tebes ho totál profisionalizmu kualidade. Klaru maun boot Xanana hakerek di’ak tebe-tebes 100% entremu nia ideia konseitu no elegánsia hakerek.

Ramos-Horta afirma iha Timor-Leste ne’e laiha ema ida ne’ebé hakerek di’ak tebe-tebes, furak hanesan Xanana, no nia kompara ho hakerek na’in boboot sira língua portugés nian.

“Ha’u ladún domina língua, língua portugé ha’u koñese 100%, maibé ha’u laiha maun bo’ot Xanana nia abilidade, kualidade hanoin língua portugés, hakerek ho elegánsia, literáriu polítiku. Maibé, ohin, ha’u nia liafuan liu-liu ko’alia kona-bá buat ne’ebé ha’u observa, ha’u haree la’ós haree observa de’it ho estudu ne’e nia kualidade lideransa ne’e mak importante tebe-tebes Xanana nian. Hanesan ha’u hatete buat balun, barak nia halo di’ak hotu ne’e só ema ida ho vizaun, aten brani tebes-tebesm,” Prezidente Repúblika José Ramos-Horta hateten.

Bainhira Xanana re-organiza FRETILIN, FALINTIL, baze de apoiu distruidu Komite Sentrál FRETILIN, FALINTIL mohu, ema rihun atus resin mak mate no nia hakarak re-organiza FRETILIN, FALINTIL tanba povu ezije ne’e mak nia halo, ne’e laiha ema seluk mak halo ne’e nia mak halo.

“La’ós ami iha liur,  ka see mak iha liur mak halo, maibé nia mak halo, se nia la halo ida ne’e iha 2002 laiha restaurasaun independénsia,” Ramos-Horta haktuir.

Advertisement

Mas depois aktu ne’ebé nia halo durante krize 1988-1999 ne’e mós Ramos-Horta dehan  hakfodak, tanba só ema ida ne’ebé matenek duni, kapasidade lideransa mak hatene, hanesan  ba simu akordu 5 Maiu ne’e fraku loos, la tuir padraun ne’ebé baibain ONU halo, dezarmamentu totál, seguransa totál ONU mak kontrola seguransa buat sira ne’e, maibé Xanana simu, seguransa TNI nia liman, la konta milisia sira ne’e nunka akontese akordu pás ruma. Maibé, Xanana hatene, se la aseita ida ne’e, Indonézia mós la aseita entaun referendum laiha, akordu la asina.

“Depois nia fó orden ba FALINTIL akantonamentu, FALINTIL de’it mak akantonamentu, milisia sira la halo, TNI kontrola seguransa, ha’u hakfodak, ha’u ladún konkorda akordu 5 Maiu tanba la tuir rekizitu, mas liu-liu ha’u kumpre de’it diretiva ne’ebé mai husi Xanana, defende iha nasaun unidas kongresu Amerikanu buat sira ne’e,” tenik Ramos-Horta.

Ramos-Horta subliña depois bainhira presaun maka’as Taur Matan Ruak hakarak sai husi akantonamentu atu luta tanba ema barak mate, povu ezije kritika tan, tolok FALINTIL ami fó han ba imi, agora ami mate imi iha akantonamentu, Xanana hatete la sai, la book an. Tanba momentu ne’e, se Xanana lider ne’ebé nervozu la hanoin ulun malirin nia mós raan nakali tanba violénsia, ita ba luta ne’e guerra sivil totál, ne’e lideransa.

Depois liu tiha, Xanana defende rekonsiliasaun entre Timoroan sira hotu-hotu, laiha inimigu, laiha milisia, laiha pro-otonomia iha de’it Timor ukun an ne’e mós Indonézia respeita haree Indonézia kontente hatudu lideransa Timor nia maturidade boot, tanba ne’e mak relasaun di’ak loos ho Indonézia.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement

 

 

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending