Hatutan.com, (27 Abríl 2026), Maubisse-Kompañia Balada Unipessoal, Lda, abandona projetu estrada ho distánsia 0+000-2+150km ho kustu US$333,759.84.

Projetu Estrada iha Aldeia Rita, Postu Administrativu Maubisse, Munisípiu Ainaro ne’ebé abandona. Foto/Juvinal Cabral dos Santos
Iha kuadru avizu projetu manutensaun no reabilitasaun Estrada ne’e hahú implementasaun iha loron 30 fulan-Maiu 2022, maibé to’o agora la hatudu nia progresu to’o empreza kontraktór Balada Unip, Lda, abandona no abitante ho autoridade kompetente sira iha Aldeia Rita, Postu Administrativu Maubisse, Munisípiu Ainaro, lahatene projetu ne’e nia kontinuasaun.
Kompañia Balada Unipessoal, Lda, nu’udár ezekutór ba projetu ho nia númeru kontratu No. RT/004/MOP-2021 hodi halo “Maintenance & rehabilitasaun” ho servisu importante reabilitasaun, manutensaun rutina, “plum concrete cement masonry” no gravel.
Projetu ne’e hetan supervizaun direta husi Diresaun Nasionál Estrada Ponte no Kontrolu Bee Sa’e ka Inundasaun (DNEPCC-sigla portugés), Ministériu Obras Publika (MOP), maibé tinan-haat ona abandona.
Tuir observasaun Hatutan.com nian iha lokal abra hatudu katak estrada ne’ebé subida kompañia Balada UNIP.LDA abandona fakar rai-henek no fatuk ba reabilitasaun taka-dalan, nune’e komunidade sira voluntáriu ke’e dalan alternativu seluk hodi tula sasán iha tempu bailoron.
Ponte balun halo rohan de’it, valeta sira mós halo rohan no balun bee komesa sobu nakfera nune’e bee suli tuir estrada kuak barak bee lori rai henek namkari iha estrada.
Kompañia Balada UNIP. LDA nia armajen dadaun kondisaun aat, kalen nakloke hotu no la iha ekipamentu servisu nian ne’ebé tau hela iha armajen laran.
Xefe Suku Maulau, Postu-Administrativu Maubisse, Julio Martins, informa projetu ne’e iha autoridade lokál sesante sira nia tempu to’o agora nia mós seidauk hatene razaun husi kompañia tanba saida mak projetu la kontunua ka husik hela de’it.
“Tanba saida mak projetu para ha’u seidauk hatene, maibé ha’u koko informa tiha ona liuhusi enkontru ho autoridade Munisípiu atu bele buka tuir kompañia tanba saida mak nia husik hela projetu ne’e,” Xefe Suku Maulau, Julio Martins informa liuhusi telefone hodi responde Hatutan.com, Sabadu (25/04/2026).
Xefe suku Maulau esplika, nia haree ba projetu ida ne’e laiha kualidade tanba kompañia halo valeta, no ponte ki’ik-oan balun seidauk konklui mas komesa nakfera.

Kuadru avizu.
“Diretór kompañia Balada UNIP.LDA de’it mós ha’u lakoñese, tanba momentu 2023 sira la kontinua to’o agora, hahú husi ha’u ukun ne’e nia la iha tiha ona,” Xefe Suku Maulau hatutan.
Komunidade iha Aldeia Rita kuaze uma-kain 200-resin mak benefisiariu ba estrada Maubisse-Rita inklui suku vizinu sira seluk mak Suku Edi no Manelobas.
“Preukupasaun komunidade nia durante ne’e ha’u hato’o ona ba iha Prezidente Autoridade Munisípiu Ainaro no Diretór Fiskalizasaun atu buka tuir kompañia responsabiliza ba estrada ida-ne’e, tanba sira konstrui dalan ne’e la fó benefisiu ba komunidade halo estraga tan Estrada. Agora Estrada ho bee-dalan sira aat hotu ona,” nia hateten.
Autoridade Xefe Suku Maulau afirma tan katak, durante ne’e mós nia hato’o ona keixa kona-ba kompañia Balada UNIP.LDA ne’ebé kaer projetu reabilitasaun estrada ihaAaldeia Rita no mós kompañia seluk ne’ebé abandona projetu eletrisidade iha suku Maulau ba autoridade kompetente sira.
Xefe Suku Maulau Juliao Martins informa, iha aldeia Rita xefe família hamutuk 223, feto 463, mane 568 totál populasaun hamutuk 1.031 mak benefisiariu ba estrada ne’ebé agora dadauk kompania Balada Uipesoal.LDA abandona hela.
Iha fatin hanesan komunidade Aldeia Rita, Suku Maulau, Flavia de Jesus hateten, sira-nia parte preukupa estrada at difikuldade tebes bainhira ema moras atu lori ba halo tratamentu iha ospitál ospital Referal Maubisse.
“Dalaruma ami ba ospitál sira ne’e estrada at mak karreta ba-mai la di’ak. Pasiente sira ne’e ami dalaruma hulan de’it, inan isin-rua sira mós ami hulan de’it. Hanesan labarik defisiensia sira moras mós ami hulan de’it bá ospitál tanba estrada la di’ak,” Flavia de Jesus, informa ba jornalista sira iha Aldeia Rita, Suku Maulau Postu-Administrativu Maubisse, Kinta (24/04/2026).
Nia rekomenda, sé bele karik governu tenke tau matan ba komunidade sira ne’ebé hela iha aldeia Rita tanba estrada ne’e at husi aldeia Barui to’o eskola Ensinu Báziku Sentrál 1,2,3 Rita-Maubisse.

Ponte ki’ik ne’ebé halo rohan de’it no la finaliza.
Kompañia Balada UNIP.LDA halo de’it valeta (saluran) la halo estrada tuir informasaun ne’ebé sira rona estrada ne’e halo tinan ida ho balun entrega ona maibé to’o agora seidauk finaliza.
“Projetu ne’e la sala la’o iha 2022 no 2023 para tiha mai iha 2024 kontinua maibé para tiha to’o agora seidauk mosu. Ami triste tebes ba estrada at durante ne’e ami lori ami nia sasán ba merkadu mós hulan de’it, motór de’it mós asesa la di’ak,” Flavia de Jesus hateten.
Tuir nia haree iha tinan dahuluk hahú projetu ne’e, kompañia Balada UNIP.LDA lori ekipamentu pezadu ida mak tama mai servisu no karreta baskolante ida, maibé husik la finaliza nune’e foin lalais komunidade sira rona katak Programa Dezenvolvimentu Suku (PNDS) atu tama fali maibé to’o agora seidauk.
Bento da Costa, hanesan komunidade Aldeia Rita, Suku Maulau-Maubisse nu’udár traballadór iha kompania Balada Unip.Lda, hato’o nia preukupasaun tanba obra estrada ne’ebé kompañia Balada Unip. Lda kaer abandona hela no tempu udan ne’e Estrada sai aat liu tan de’it.
Komunidade ne’e haktuir, estrada iha aldeia Rita ne’e iha tinan 2022 kompania Balada Unip.lda halo tiha ona, maibé projetu la la’o tiha fali, materiál la mai entaun la kontinua.
Nia servisu iha projetu ne’e kompañia kontrata ho sira halo valeta h onia narok metru ida selu US$6.00
“Ha’u mós lahatene, tanba kompañia dehan ami hein-hein mais la mai to’o projetu mate tiha de’it, para iha tinan kotuk liubá to’o agora la hatene mai fali ka lae,” nia haktuir.

Projetu estrada ne’ebé la kontinua ka abandona
Antes ne’e, Segunda (20/04/2026) Prezidente Autoridade Munisípiu Ainaro, Manuela Georgina Carmo Bucar Corte Real iha nia diskursu iha treinamentu jornalizmu investigativu ne’ebé realiza husi Konsellu Imprensa durante semana ida hateten, kona-ba infrastrutura ba komunidade ne’e iha parte rua; ida mai husi nasionál no ida husi munisípiu.
“Kestaun ne’ebé ita-boot sira aprezenta kona-bá estrada balun kompañia abandona ne’e lae, maibé ne’e bolu seidauk finaliza la’ós abandona tanba kompañia iha difikuldade finanseira, ida seluk tanba natureza kuandu halo estrada tempu udan la konsege la’o,” PAM Ainaro, Manuela Georgina Carmo Bucar Corte Real, hateten.
Nia afirma, loos duni komunidade sira estrada tenke to’o, maibé agora dadaun ne’e kestaun ida ba projetu iha tinan 2025 uituan de’it, tanba mudansa klimatika ne’e afeita boot ba prosesu implementasaun projetu sira ne’e.
“Estrada sira ne’e barak mak ita la konsege, maibé husi autoridade suku halo levantamentu dadus haree kondisaun real iha suku barak enfrenta difikuldade ida ne’e ita aprezenta ba iha nasionál para depois sira identifika,” PAM Ainaro hateten.
Hatutan.com kontaktu direta liuhu husi numériu telefone no kontaktu mós liu husi WhatsApp ba na’in kompañia Balada, Unip.Lda, Moises Sarmento, maibé la atende telefoneka , inklui haruka mensajen WhatsApp hodi husu tenpu halo entrevista ba projetu ne’e maibé la responde.
Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos