Connect with us

Polítika

Bankada PD Propoin Halo Alterasaun bá Lei Eleisaun Órgaun Suku

Published

on

Hatutan.com, (07 Novembru 2023), Díli-Bankada Partidu Demokrátika (PD)  iha Parlamentu Nasionál propoin atu halo alterasaun  bá lei eleisaun órgaun suku  artigu 9/2016 ne’ebé ladún fó nia efetivu no implikasaun di’ak iha eleisaun.

Lee Mós: Eleisaun Órgaun Suku Hatudu Programa Governu Loron 120 Falla

Eleisaun órgaun suku, iha Sede Suku Lakumesak, Postu Administrativu Lacló, Munisipiu Manatuto, Sábadu (28/10/2023). Foto/ Rogério Pereira Cárceres.

“Prinsipíu, ita laiha kultura lee, afinál lei eleisaun órgaun suku  hakerek hotu ona iha artigu  9/2016 ne’ebé altera iha 2016 komu ita la lee deputadu sira barak maka la lee, entaun ita ko’alia bazeia de’it bá buat ne’ebé mosu iha terreñu, afinál kona-bá tinta, foto sira no  sasán hirak ne’e prevee hotu ona iha lei,” membru PN hosi Bankada PD Maria Teresa haktuir  bá Hatutan.com iha PN, Tersa (07/11/2023).

Nia dehan, deputadu opozisaun sira barak maka husu tanbasá la halo alterasaun ka dekretu ruma molok halo eleisaun ida-ne’e? nune’e, Deputada Maria Teresa argumenta katak tempu mós badak iha IX Governu, tanba haree iha 2016 hala’o eleisaun suku buat hotu di’ak hela, laiha failansu ida, entaun tanbasá maka lei ne’ebé hanesan iha 2016 uza iha 2023 sai fali fallansu ne’ebé boot demais.

Advertisement

“Ida-ne’e maka ita tenke haree fukun hosi failansu ne’e iha ne’ebé, sé karik aplikasaun lei artigu  9/2016 nian teknikamente ladún efetivu tanba han tempu ne’ebé naruk demais entaun ita bele haree hosi faktu ne’ebé iha ladún efetivu  Parlamentu Nasionál bele altera fila-fali lei ne’ebé ladún efetivu iha nia implikasaun,” Deputada Maria Teresa hateten.

Iha fatin hanesan membru PN hosi Bankada FRETILIN,  António Moniz Calau hateten, PN sei hato’o preokupasaun hirak ne’ebé laloos iha terreñu bá Governu bazeia bá fiskalizasaun ne’ebé PN halo.

“Medida la’ós parlamentu nasionál (PN) maka foti, Governu maka foti no PN haree regra hirak ne’ebé ezekuta iha terreñu ne’e loos ka laloos, entaun preokupasaun ne’ebé PN  foti ne’e bazeia bá faktu ne’ebé deputadu sira halo fiskalizasaun no akompañamentu  iha terreñu liuliu kona-bá prosesu eleisaun, entaun eleisaun ida-ne’e difikulta tebes prosesu partisipasaun komunidade sira nian,” Deputadu António Moniz Calau hateten.

Deputadu António Moniz Calau mós foti  ezemplu eleisaun  foin lalais  ne’e komunidade barak maka bá dader  to’o fali loraik maka foin bele vota entaun iha Munisípiu Díli foin lalais ne’e iha  aldeia balu  ne’ebé maka distintu deputadu sira detekta iha eleisaun to’o madrugada.

“Ho kestaun sira ne’e maka ita preokupa, ita hato’o bá Governu oinsá atu hadi’a mekanizmu eleisaun nian para atu labele akontese iha segunda ronde ne’ebé sei realiza iha loron 13 fulan-Novembru 2023,” Deputadu António Moniz Calau  tenik.

Advertisement

Jornalista Estajiária : Zita Menezes

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending