Hatutan.com, (07 Novembru 2024), Dili- Supremu Tribunál Justisa (STJ), Kuarta liuba (06/11/2024), realiza julgamentu Reintregatóriu no Sansionatóriu bá Demandadu Marí Alkatiri inklui demandadu na’in-11 seluk tán, tanba deskonfia envolve iha kazu abuzu poder ne’ebé akontese durante mandatu nu’udár Prezidente Autóridade bá Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse Ambeno (RAEOA).

Lee Mós: Mari Alkatiri Prontu Enfrenta Justisa Sobre Akuzasaun Abuzu Podér iha RAEOA

Marí Alkatiri foto hamutuk ho jornalista nasionál sira hafoin halo koférensia imprensa iha CCF, Kinta (07/11/2024). Foto/Foti husi Konta Facebook Mari Alkatiri

Julgamentu ida ne’e baze bá rezultadu auditória ne’ebé mak Tribunál da Contas (TdC) halo bá Zona Ekonómia Espesiál Sosiál Merkadu (ZEESM) iha 2023. Rezultadu ida-ne’e konsege enkamiña bá Ministériu Públiku (MP) hodi halo análize no ikus mai submete fila bá Supremu Tribunál Justisa.

Iha MP nia pedidu, husu bá STJ aplika medida reintregatóriu no sansionatóriu bá Mari Alkatiri ho nia  membru sira hamutuk na’in-11 ne’e atu devolve osan  estadu tanba gasta ‘la ho baze legál’.

Iha sala julgamentu, MP promove demandadu Mari Alkatiri no autór na’in-11 seluk ho kríme sira ne’ebé konsidera ‘kompleksu’ mak hanesan;

• Projetu Irrigasaun Tono ne’ebé halo de’it Ajudikasaun Direta
• Kontrata Asesór Internasionál la ho baze legál
• Pagamentu ilegál bá Otél Fitun Lima iha Oe-Upo
• Halo Pagamentu Ilegál bá Tékniku sira

Prokuradória Jerál Repúblika ne’ebé reprezenta hosi Prokuradór Pascacio de Rosa Alves, konfirma, faktus sira ne’e maiória provadu no konsidera aktu hirak ne’e fó duni prezuíju bá estadu RDTL. Nune’e, nia propoin bá STJ husu atu demandadu sira ne’e tenke asume responsábilidade hodi fó fila-fali osan sira ne’e bá Estadu tanba halo pagamentu ne’ebé mak ilegál.

Soraia Marques, nu’udár mandatária bá Marí Alkatiri defende katak MP nia akuzasaun sira kona-bá ezekusaun projetu sira iha RAEOA-ZEESM la fó prejuízu ruma bá estadu tanba laiha prova bá ilísitu finanseira. Nune’e, nia husu bá STJ atu absolve tiha kazu ne’e.

“Ministériu públiku la konsege prova. Ha’u dehan katak, prejuízu mak laiha, prezuíju bá estadu mak laiha. Ha’u nia pozisaun maka ne’e. Ilísotu finanseiru mós sira la konsege prova, laiha faktu ida mak sira konsege prova. Tanba ne’e, ita husu atu em proseda, tanba laiha prova sufisiente,” Soraia Marques, hateten bá Jornalista sira iha Tribunál Rekursu, Caicoli-Dili, Kuarta (06/11/2024).

Hatán kona-bá osan hira ona mak nia demandadu sira devolve ona bá kofre estadu, mandatária ho nasionalidade Portugéza ne’e dehan de’it katak, “ita hein dezisaun, depois mak ita koalia kona-bá ida ne’e,”.

Mandatáriu Fernando de Carvalho husu bá STJ atu absolve tiha nia demandadu Francisco Soares Martins, ne’ebé mak nu’udár tékniku iha Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál (ADN) iha ne’ebé halibur de’it dokumentu sira hanesan garantia bankária no sertidaun dívidas nian.

“Demandadu ne’ebé mak ha’u defende, ohin, ha’u alega katak, nia iha ADN, servisu tékniku, maibé, liu-liu bá rekolla dokumentus sira hanesan sertidaun de dívidas ho garantia bankárias, buat sira ne’e. Ne’e-duni, sé ninia servisu ne’e relasiona de’it ho buat sira ne’e, entaun, laiha responsábilidade ida ke kabe ho akuzasaun ida ne’ebé mak ohin ministériu públiku hato’o ona,” Fernando hateten.

Tuir mandatáriu ne’e katak, servisu ne’ebé nia kliente halo durante iha RAEOA mak haree de’it dokumentu, no la envolve aan hanesan fiskalizadór, ka bá iha terrenu halo fiskalizasaun, nomós la envolve aan iha kontratu no seluk tán.

“Ha’u husu absolvizasaun, tanba nia laiha responsábilidade finanseira bá aktus ne’ebé maka deskonfia akontese, hosi ministériu públiku, tuir relatóriu hosi Tribunál ou Câmara das Contas,” nia sujere.

Kona-bá prejuízu sira, advogadu timoroan ne’e sujere atu konsulta de’it ho MP, tanba kada demandadu Ministériu Públiku akuza keta-ketak. “Ha’u nian ne’e, ho ninia grupu iha cento e sete mill dollares liu,”  nia haktuir.

Hafoin rona tiha alegasaun sira hosi MP ho mandatáriu sira, Tribunál a-dia ka muda fali loron julgamentu nian bá loron 06 Dezembru, tinan ne’e.

Audiénsia Julgamentu ne’e prezíde hosi Juiza Maria Natêrcia Gusmão Pereira, MP reprezenta hosi Adjuntu Prokuradór Jerál Pascacio de Rosa Alves ho Alfredo Morreira, no Demandadu sira hetan Asisténsia legál hosi Advogada Soraia Marques, Advogadu Agnelo Tavares, Fernando Carvalho, Manuel Amaral ho Januário Martins.

Kona-bá Audiória

Iha fatin hanesan, Prezidente Tribunál Rekursu, Deolindo dos Santos, informa kona-bá auditória ne’e, pelu-menus iha rua ona. Maibé, impossível atu nia esplika auditória dala-rua ne’e iha minutu balu nia laran. Sá tán, nia rasik mós envolve iha aprovasaun auditória ne’e.

“Ha’u labele esplika fali buat ne’ebé ha’u rasik mak halo tiha ona ne’e. Só ke, ha’u atu dehan bá ita-boot (Jornalista) sira katak, auditória ne’e iha rua ona, no iha hela pedidu ida  mai hosi MP bá hala’o julgamentu iha ne’e,” Deolindo informa.

“Tanba ne’e maka, julgamentu la’o hela iha ne’e, no imi hotu hatene, entaun, ha’u labele hatene saida maka bá auditória ne’e rasik, tanba oras ida kuandu iha julgamentu ne’e la’o hela ne’e, julgamentu singular, depois iha rekursu karik, entaun, ha’u rasik mós sei tama hotu iha desizaun ida ne’e. Entaun, regra la permite,” esplika nia.

“Mais, nu-entantu, atu dehan bá ita-boot sira, relatóriu auditória bá ZEEMS ne’e dala-rua ona, no aprova hotu ona. Iha balu ne’ebé ke kumpri rekomendasaun sira ne’e, depois iha balu la’o hela,” tenik PTR Deolindo.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres