Connect with us

Ekonomia

British Wood Konfirma Viabilidade Dezenvolvimentu Greater Sunrise Boot Liu iha Timor-Leste

Published

on

Hatutan.com, (23 Dezembru 2024), Díli- Estudu konseituál independente kona-ba dezenvolvimentu Greater Sunrise nian, ne’ebé hala’o husi kompañia British Wood entre fulan Abril to’o Novembru 2024, konfirma katak dezenvolvimentu projetu Greater Sunrise nian ho oportunidade atu dezenvolve iha Timor-Leste no ida-ne’ebé viavel liu no fó vantajen  ba país, hodi asegura benefísiu ekonómiku no sosiál ne’ebé signifikativu.

Lee Mós: Vizita Papa Francisco iha Timor-Leste hare husi perspetiva “Global Village”

Mapa husi estudu konseituál independente kona-bá dezenvolvimentu Greater Sunrise . Foto/Espesiál

Haktuir ba komunikadu Imprensa  ne’ebé Hatutan.com asesu husi Portal do Governo de Timor-Leste, Segunda (23/12/2024),  relata estudu husi empreza British Wood ne’e avalia opsaun prinsipál dezenvolvimentu haat – Gas Natural Liquefied Timor-Leste (TLNG – Gás Natural Liquefeito de Timor-Leste), Darwin LNG (DLANG), Ichthys LNG no instalasaun foun LNG iha Australia. Opsaun hotu-hotu tékniku konsidera viavel, ho sira-nia risku asosiadu maibé ekivalente.

Opsaun TLNG ne’e subliña liu husi provizaun kustu operasionál menus (OPEX) no liuhosi fasilidade atu halo retornu jerál, direta no indireta ne’ebé di’ak liu ba Timor-Leste, sei kria impaktu sosio-ekonomiku boot ida ba nasaun ne’e.

Advertisement

Opsaun ida-ne’e mós fó impaktu pozitivu bo’ot liu ba Produtu Brutu Internu (PIB) no kriasaun empregu, nune’e mós retornu bo’ot liu ba Konsorsiu Dezenvolvimentu Greater Sunrise (Sunise Joint Venture). Tuir estudu ne’e, TLNG mós bele hetan retornu diretu di’ak liu ba Austrália.

“Wood, ho esperiénsia boot iha estudu sustentabilidade gás naturál globál, uza rekizitu rigorozu hodi análize enjeñaria, teknolojia, finansiamentu, estrutura komersiál sira, nune’e mós impostu, ambiente, saúde no seguransa, no impaktu sosio-ekonomiku sira,” sita portal governu ne’ebé Hatutan.com asesu.

Primeiru-Ministru Timor-Leste no Austrália, Kay Rala Xana Gusmao no Anthony Albane, iha deklarasaun konjunta ida-ne’ebé fó sai iha loron Sabadu, 21 fulan-Dezembru, afirma fali kompromisu nasaun rua ne’e nian atu asegura katak dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise nian iha Timor-Leste lori benefísiu ba tempu naruk ba povu Timor-Leste.”

“Atu apoia Timor-Leste nia aspirasaun atu asegura kreximentu ekonómiku ba tempu naruk, hadi’a modelu moris no diversifika ninia ekonómia, Australia hakarak halo investimentu signifikativu iha futuru Timor-Leste liu husi estabelesimentu fundu infraestrutura ida-ne’ebé dedikadu, ne’ebé kapitalizadu husi parte balun husi Australia nia parte iha futuru reseita projetu Great Sunrise nian,” sita komunikadu.

Xefe Governu husi nasaun rua ne’e hanoin katak “sira hein atu asina inisiativa signifikante sira-ne’e iha tinan oin mai, hanesan hatudu husi kompromisu nasaun rua ne’e nian iha dezenvolvimentu Greater Sunrise no hametin relasaun bilaterál.”

Advertisement

Ministru Prezidensia Konsellu Ministrus, porta-vós Governu no Interlokador Timor-Leste nian iha diskusaun sira kona-ba Greater Sunrise, Agio Pereira, hateten katak “konkluzaun estudu ne’e nu’udar enkuadramentu fundamentál ida-ne’ebé konfirma viabilidade dezenvolvimentu Greater Sunrise nian iha Timor-Leste. Solusaun hirak ne’e lori benefísiu ne’ebé signifikativu no sustentavel ba povu Timor-Leste no konsolida potensialidade ekonómika país nian. Ami sei kontinua servisu besik ho ami-nia parseiru sira hodi implementa vizaun ida-ne’e.

Kampu gás Greater Sunrise nian iha tasi-ibun Timor-Leste nia parte súl besik 140 km. Konsorsiu ne’ebé responsavel ba dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise (Sunrise Joint Venture) no kompostu husi Timor GAP, ne’ebé kaer 50.6%, Woodside, ho 33.44%, no Osaka Gas Austrália, ho 10%.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomia

Abastesimentu Kombustível Sira Labele Hasa’e Presu Gazoliña Liu $1,50 no Gazuleu US$1,65

Published

on

By

Hatutan.com, (29 Abríl 2026), Díli–  Ministru Petroleu Rekursu Minarál (MPRM), Francisco da Costa Monteiro,  husu abastesimentu kombustível sira labele hasa’e presu  gozoliña liu  US$1,50 no gazuleu labele liu US$1,65 kada litru. 

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

Presu Kombustivél Atuál iha Díli, Gazuliña Másimu $1.50 no Gazuleu $1.65/Litru

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Abríl 2026), Díli- Asosiasaun TANE konsumidór  relata sira-nia supervizaun ba presu kombustível iha estasaun kombustíliuhosi sira nia pajina Facebook iha loron 22/04/2026,  públika presu atual sentru abastesimentu kombustível sira iha Díli laran hatudu katak kuaze loron ba loron, pesu kombustível sa’e ba beibeik.

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

Governu Prepara Orsamentu Retifikatívu Bá Responde Nesesidade Urjente

Published

on

By

Hatutan.com, (13 Abríl 2026), Díli–  IX Governu konstitusionál liu-husi Ministériu Finansas (MF) halo ezersísiu no prepara  orsamentu Jerál  Estadu (OJE)  retifikatívu bá tinan 2026 hodi responde  bá krize ekonómia  no kombustivel iha Timor-Leste efeitu husi  funu iha Médiu Oriente.

(more…)

Continue Reading

Trending