Connect with us

Nasionál

Ramos-Horta Konsidera Deklarasaun Myanmar La Fó Ameasa Adezaun TL Bá ASEAN

Published

on

Hatutan.com, (02 Jullu 2025), Díli—Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, hateten deklarasaun ka pozisaun Myanmar nian la fó apoiu no la konkorda Timor-Leste nia adezaun ba membru plena ASEAN sei la fó influensia.

Lee Mós: Hahú Ohin Timor-Leste Sai Membru Estadu ASEAN Bá Dala-11, Serimónia Ofisiál Sei Hala’o iha Fulan-Outubru

PM Xanana hamutuk ho membru estadu ASEAN partisipa iha semeira ASEAN ba dala-46 iha Kuala Lumpur, Malázia, Segunda (26/05/2025). Foto/Espesiál

Sita husi notísia Thai PBS ka Tailándia PBS katak Myanmar insiste ona ba prezidente ASEAN no Sekretariadu ASEAN atu “suspende konsiderasaun prosesuál sira hotu ne’ebé iha relasaun to’o Timor Leste halo revizaun ba nia aproximasaun no hatudu kompromisu ida ne’ebé klaru atu hadi’a nia polítika hasoru Myanmar.

“Primeiru atu hatete kona-ba komunikadu ne’ebé Myanmar ne’e lalika espekula  barak, tanba desizaun Timor-Leste formalmente atu tama ASEAN halo tiha ona iha nivel xefe Estadu Malázia,  komunikadu sai ona marka ba fulan-Outubru 2025, daudaun ne’e preparasaun serimónia,” Xefe Estadu José Ramos-Horta afirma hafoin hala’o enkontru ho jornalista destakadu sira iha Palásiu Prezidensiál, Kuarta (02/07/2025).

Advertisement

Nia hatete, sé rai ruma la partisipa iha simeira iha Kuala Lumpur,  ne’e sira nia problema  Nia haktuir, Myanmar la partisipa tinan tolu ona tanba golpe,  no  la konvida sira partisipa iha simeira.

“Tanba ne’e ha’u hateten de’it, buat hotu, kuandu simeira Xefe Estadu halo tiha ona desizaun. Ha’u simu mensajen lubuk ida, dala ruma halo ita sateadu tan! Laiha kualkér importánsia Husik ba prezidénsia ASEAN mak responde ba Myanmar,”  Ramos-Horta hateten.

Notísia husi Thai PBS World haktiir  Myanmar ofisiálmente informa ona Malázia, prezidente atuál hosi Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN), katak sei la apoia adezaun Timor-Leste nian iha fulan-Outubru.

Pozisaun ofisiál Naypyitaw foin lalais ne’e hato’o ba prezidente ASEAN, hodi hateten katak Timor-Leste la konsege obedese  ba prinsípiu la-interferénsia iha asuntu internu, hanesan konsagra ona iha Karta ASEAN.

Tuir fonte sira, Konsellu Administrasaun Estatál (SAC) husu ba Timor-Leste atu “hadook an” hosi envolve ho entidade sira ne’ebé esplísitu kontra ka iha konflitu ho pozisaun Estadu-membru sira ASEAN nian.

Advertisement

Entidade sira ne’e inklui Governu Unidade Nasionál (NUG), governu iha ezíliu, no forsa rezisténsia ne’ebé oras ne’e daudaun kombate hasoru junta militár.

Karta ne’ebé asina hosi Han Win Aung, diretór-jerál no lider suplente Senior Officials’ Meeting (SOM) hosi ASEAN-Myanmar, haktuir hikas katak karik governu Timor-Leste kontinua nia violasaun klaru ba prinsípiu la-interferénsia iha asuntu internu Myanmar nian, “ita tenke rejeita ho firma kualkér konsiderasaun atu fó adezaun ba Timor Leste ba ASEAN Leste.”

Iha simeira ne’ebé relasiona ho ASEAN iha fulan-Maiu liubá, bloku nia líder sira konkorda atu admite Timor-Leste nu’udar membru plena ba dala-11 durante Simeira ASEAN ne’ebé sei mai iha fulan-Outubru nia rohan. 

Iha deklarasaun konjunta, líder sira fó kna’ar ba ofisiál relevante sira hodi hala’o pasu prosedimentál sira ba admisaun Timor-Leste nian.

Iha fulan-Maiu, Primeiru-Ministru Malázia nian, Anwar Ibrahim, hala’o konferénsia vídeo ida ho líder sira hosi Governu Unidade Nasionál, inklui Primeiru-Ministru Mahn Winn Khaing Thann, hafoin nia enkontru pesoál ho Jenerál Senior Min Aung Hlaing iha Bangkok hodi ko’alia kona-ba asisténsia umanitária no prosesu dame nian iha Myanmar.

Advertisement

Iha simeira Maiu, reprezentante Myanmar nian, Sekretáriu Permanente ba Negósiu Estranjeiru Aung Kyaw Moe, la fó komentáriu kona-ba kestaun adezaun Timor-Leste nian.

Jornalista: Marcelino Tomae

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

FONGTIL Preokupa ‘Korruptór’ Kalumban Mali, Fujitivu Husi Indonézia Hetan Protesaun iha Timor-Leste

Published

on

By

Hatutan.com, (09 Marsu 2026), Díli– Forum Organizasaun Noun Governamentál Timor-Leste (FONGTIL)  preokupa situasaun ‘kurruptór’ Kalumban Mali sai hanesan fujitivu ka DPO (Daftar Pencarian Orang) Prokuradoria NTT ho Prokuradoria Jerál Repúblika Indonézia nian dezde tinan 2016 ne’ebé hetan protesaun iha Timor-Leste.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Ramos-Horta Alerta Prepara Kondisaun Hasoru Krize Ekonómia Globál

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Marsu 2026), Díli–  Funu iha Médiu Oriente entre Amerika hamutuk ho Izraél hasoru Iraun sei afeta ekonomia global, tanba ne’e, Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, alerta ona bá Govenrnu  prepara osan husi  fundu soberanu   hodi asegura importasaun ai-han no proteje povu, liu-liu sira ne’ebé kiak liu bainihra mosu  krize ho folin mdrkadu global ne’ebé aas no karun.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Funu iha Médiu Oriente Nia Impaktu Bele Alastra Mai Timor-Leste

Published

on

By

Hatutan.com, (04 Marsu 2026), Díli-Ministru Petroleu no  Rekursu Minerál (MPRM), Francisco da Costa Monteiro, hateten funu iha Médiu Oriente to’o fulan oin nia  impaktu bele alastra mai Timor-Leste hodi fó influensia ba presu konbustivel,  mós impaktu maka’as ba iha ekonomia mundiál.

(more…)

Continue Reading

Trending