Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo
Hatutan.com, (11 Novembru 2026), Díli-Bankada opozisaun FRETILIN ho PLP vota abstain ba proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 . Mézmu nune’e, orsamentu ho total montante billaun US$2,57 (US$2.568.500.000) aprova iha faze jeneralidade ho votu afavór 41.

PN aprova OJE 2027 iha jeneralidade, Kuarta (11/11/2026). Foto/espesiál
Bankada Opozisaun KHUNTO ho Bankada Governu (CNRT-PD) konsistente aprova proposta OJE 2027 ne’e atu bele hala’o dezenvolvimentu nasionál no lori benefisiu ba povu.
Iha deklarasaun polítika Bankada FRETILIN nian ne’ebé haktuir husi Xefe Bankada Aniceto Guterres Lopes, aprezenta kontestasaun no kritika sira ba frajilidade ne’ebé akontese iha Timor-Leste
FRETILIN mós husu Governu hadi’a estrutura orsamentu no tau prioridade ba setór produtivu sira.
“Ami nia haree prosesu planu definasaun no estrutura orsamentu 2027 nian mai repete erru ne’ebé iha tinan barak nia laran,” Aniceto Guterres afirma.
Tuir Bankada FRETILIN, OJE 2027 ho montante bilaun US$2.57 ne’ebé kontinua fó prioridade ba despeza rekorente ho ka hanaran 80% sei la korresponde atinje polítika diversifikasaun ekonomia no hadi’a povu nia moris.
Biban hanesan Xefe Bankada KHUNTO, Antonio Verdial de Sousa aprezenta Bankada KHUNTO nia deklarasaun polítika hodi fundamenta sira-nia votu afavor tanba OJE 2027 nu’udár responsabilidade tomak Parlamentu Nasionál nian ho mós Governu nian hodi uza ho tranparante no efisisiénsia hodi tau atensaun ba povu nia moris ne’ebé dignu.
Bankada KHUNTO fiar katak proposta OJE 2027 ne’ebé aprezenta husi Governu ne’e ba interese nasionál, garante estabilidade governativa no lori esperansa ba dezenvolvimentu ida ne’ebé inkluzivu.
“Bankada KHUNTO deklara konviksaun katak ami vota afavór iha jeneralidade,” Deputadu António Verdial de Sousa afirma.
Xefe Bankada PLP, Maria Angelina Sarmento, haktuir OJE 2027 nia prioridade fó liubá dezemvolimentu setór petroleu duke setór importante sira hanesan saúde, agrikultura no edukasaun no setór sosiál sira seluk.
Deputada Maria Angelina Sarmento haktuir lema ba OJE 2027 nia fortifika relijénsia liu husi transformasaun diversifika ekonómia ba futuru ida sustentavél no laiha duvida, maibé orsamentu ne’e la refleta lema ne’ebé aprezenta, infelizmente orsamentu ida-ne’e responde liubá konvendénsia polítika momentu prezente nian duké nesesidade futuru Timor-Leste nian.
Deputadu Bankada PD Mariano Fernandes Malik liuhosi deklrasaun Bankada PD hatutan, OJE 2027 mak atu transforma rekrusu públiku ba dezenvolvimentu ekonomiku, kriasaun empregu, transforma rekursu públiku ba dezenvolvimentu no hametin protesaun no ambiénte ba oportunidade jerasaun sira tuir mai.
“Bankada Partidu Demokratiku hakatak hametin nian prespetiva politiká katak atu hametin rejilensia diversifikasaun ekonómia no asegura future sustentavél, mak lidér politikú sira ne’ebé haknaar aan iha partidu lima parlamentu tenke halo konsentrasaun politiká hodi hametin unidade no solidariedade iha Parlamentu Nasionál,” Mariano Fernandes Malik hateten.
Membru Bankada CNRT Gabriel Soares haktuir deklarasaun polítika Bankada CNRT nian katak haksolok no responsabilidade ne’ebé aas Bankada CNRT iha Parlamentu Nasionál simu ho fuan proposta Orsamentu Jeral Estadu OJE 2027 ba tinan fiskál 2027 hodi aprová iha faze jeneralidade.
“Ita haree no sente duni mudansa ne’ebé boot iha teritóriu laran tomak, maské ita komprende katak dezenvolvimentu balu sei la’o tuir nia ritmu no nia tempu, maibé importante mak Timor-Leste la’o daudaun ona iha dalan ne’ebé loos hakat ho fiar aan ita la’o daudaun ona ba oin,” hatete Deputadu Bankada CNRT Gabriel Soares.
Rona tiha deklarasaun polítika Bakada Parlamentár sira-nian iha debate OJE 2027 iha faze jeneralidade ne’e, Primeiru-Ministru Xanana Gusmão hato’o nia agradese ba kritiká konstrutivu husi Bankada oposizaun FRETILIN, KHUNTO PLP no Bankada Governu CNRT no PD.
Xanana mós agradese ba membru Parlamentu Nasionál sira hotu sira ne’ebé fó ona sira tempu hodi halo debate ba OJE 2027 iha faze jeneralidade ho di’ak.
“Ami buka halo saida mak ami bele, ne’e duni ohin loron ikus nian, agradese tebes ba partisipasaun Deputadu sira nian, liu-liu Deputadu ita temi oposizaun, agradese tebes,” PM Xanana hateten.
OJE 2027 ho total montante billaun US$2,57 fahe ba Administrasaun Sentrál US$2.487.425.696, Seguransa Sosiál US$186.554.230, no Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno US$56.106.818. (*)