Connect with us

Dili

CAC Rejista Kazu Projetu Emerjénsia iha Mota Casnafar ho Kustu US$631,805,56

Published

on

Hatutan.com, (07 Abríl 2026), Díli– Komisaun Anti Korrupsaun (sigla portugés) rejista ona kazu projetu konstrusaun no normalizasaun ba Mota Casnafar ka “New Box Culvert Construction and Normalization of Casnafar River” ne’ebé ho karater emerjénsia no nia kustu  US$631,805,56.

Lee Mós: Projetu Emerjénsia Normaliza no Konstrusaun iha Mota Casnafar ho Kustu US$631,805,56 Atraza

Kuadru avizu. Foto/Marcelino Tomae

Komisáriu Adjuntu CAC bá asuntu Investigasaun Kriminál, Alvaro Maria Freitas, hateten  CAC fó prioridade bá projetu sira ne’ebé hasoru suspensaun no  hetan atensaun husi mídia no komunidade.

“Purtantu kona-bá projetu emerjénsia normaliza no konstrusaun iha Mota Casnafar ho kustu US$631,805,56  ne’ebé atraza, ne’ebé maka Hatutan.com,  parte CAC  rejista hela  informasaun sira ne’ebé  tama mai CAC, no ita   sei orienta hodi halo averiguasaun,” Komisáriu Adjuntu CAC, Alvaro Maria Freitas hateten, Tersa (07/04/2026).

Advertisement

Nia espliká,  projetu sira ne’ebé relasiona ho indikasaun problema  sei tama iha lista  prioridade CAC njan  hodi halo verifikasaun no akompañamentu.

Nia subliña, iha kazu projetu emerjénsia normaliza no konstrusaun iha Mota Casnafar ho kustu hamutuk US$631,805.56, ne’ebé sei atraza CAC sei rejista hotu informasaun sira ne’ebé simu no sei orienta hodi hala’o averiguasaun.

“Konserteza ita sei halo averiguasaun, ita la husik informasaun sira ne’e monu leet de’it,” Alvaro Maria Freitas, hateten hodi reafirma kompromisu CAC nian atu trata kazu sira ne’ebé tama mai ho seriedade.

Nia haktuir informasaun ne’ebé mai husi mídia no komunidade sei sai hanesan baze importante bá CAC hodi kontinua halo investigasaun profundu no independente, atu asegura transparénsia no responsabilidade iha jestaun projetu públiku sira.

Komisaun Anti-Korupsaun  kontinua kompromete atu monitoriza no investiga kazu sira ne’ebé iha indikasaun irregularidade, liuliu iha setór konstrusaun no projetu infraestrutura ne’ebé uza orsamentu estadu, hanesan  mós Projetu konstrusaun no normalizasaun ba Mota Casnafar ka “New Box Culvert Construction and Normalization of Casnafar River” ne’ebé ho karater emerjénsia no nia kustu  US$631,805,56.

Advertisement

Molok ne’e, Ministru Obrál Públiku (MOP), Samuel Marçal klarifika katak projetu emerjénsia “New Box Culvert Construction and Normalization of Casnafar River”    ho kustu  US$631,805,56, hanesan prioridade bá  kompañia kontaktór  Casnafar Unipesoál, Lda  atu aprende.

Ministru Obras Públiku, Samuel Marçal, hatete bá Jornalista sira hafoin remata reuniaun Konsellu Ministru iha  Edifísiu Ministru Finansas, Díli, Kuarta 04 Marsu 2026, katak, projetu emerjénsia iha teritóriu Timor laran tomak barak tebetebes, tanba Governu fó prioridade bá setór privadu sira hodi aprende.

“Ha’u mós rona empreza Casnafar Unipesoál Lda laiha ekipamentu pezadu, maibé dala ruma  ita nia setór privadu  sira  balun iha ona kapasidade, balun seidauk iha kapasidade. Governu maka tenke pasénsia  oinsá atu akompaña sira no  eduka sira para tinan bá tinan ita prodúz ema no tanba ita  hotu  sei iha faze aprende, foin maka atu ita investe, buat sira ne’e hotu,” Ministru Samuel Marçal esklarese.

Projetu ne’e kontinua atraza fó    risku bá komunidade sira ne’ebé hela  besik iha área Casnafar, Ministru Samuel Marçal, defende ho argumentu katak iha teritóriu Timor laran tomak  hetan  fatin barak maka risku, maibé pasensia  hakat neneik hodi  rezolve.

Nia subliña tan, dadaun ne’e projetu emerjénsia barak, empreza balun iha kapasidade atu  atinji hotu servisu sira ne’e, maibé balun seidauk  iha kapasidade, tanba ne’e Governu liu-husi Ministériu Obrás Públiku kontinua akompaña  hodi kapasita setór privadu sira ne’ebé foin eziste.

Advertisement

Kon-bá renovasaun kontratu  ho empreza Casnafar Unipesoál, Lda bá fulan-neen  tan, Ministru  Samuel lakohi fó komentáriu.

Fó hanoin fali  katak tuir fiskalizasaun membru Parlamentu Nasionál husi  Bankada PLP nian, hatudu katak projetu ne’ebé nia na’in ka owner Ministériu  Obras Públika (MOP) ne’e nia ezekusaun atraza tebes no tempu kontratu mós liu ona.

Projetu  “New Box Culvert Construction and Normalization of Casnafar River”  ne’ebé pertense ba Suku Dare, Postu Administrativu  Verakruz, Munisípiu Díli ne’e tuir nia durasaun kontratu fulan-ualu (8), hahú husi loron 26 Maiu 2025 no finaliza iha 31 Janeiru 2026, ho objetivu halo infraestrutura segura no normaliza fluxu bee iha mota Casnafar.

Liu husi sesaun plenáriu Parlamentu Nasionál, Segunda 02 Marsu 2026, Deputada Ermenegilda da Costa Laurentina  husi Bankada PLP  aprezenta sira-nia fiskalizasaun ba projetu emerjénsia ne’e katak progresu fíziku projetu ne’e la hatudu evolusaun ne’ebé korresponde ho tempu no orsamentu ne’ebé alokadu.

Membru Parlamentu Nasionál ne’e mós kestiona no preokupa ho empreza Casnafar, Unipessoal, Lda, tanba viekulu sira ne’ebé utiliza transporta nesesidade baziku ba  konstrusaun ne’e maioria utiliza karreta husi Timor Osidentál ho númeru matriku DH no traballadór husi Indonézia.

Advertisement

Husi sorin seluk, Diretór Ezekutivu Empreza Casnafar Unipesla Lda,  Claudino Ricardo, bá  Hatutan.com iha nia rezidénsia iha Kasnafar, Tersa 03 Marsu 2026, rekoñese  projetu emerjénsia atraza, maibé garante katak tempu badak sei finaliza.

“Ha’u garantia   projetu ne’e sei konklui ho kualidade, tanba ne’e la’ós boot, maibé projetu kiikuan. Mudansa klimatika ne’e, difisil tanba ita ke’e tiha,  udan tau mota tun sobu fila fali,” Claudino Ricardo hateten.

Nia hateten, hanesan empreza lokál foin maka,hahú  tenta atu atinje projetu  ne’e, hanesan Minitru Obras Públiku ko’alia katak, tenke fó prioridade bá empreza lokál sira ne’e, sé  soe ka  abandona projetu  emerjensia ne’e maka problema.

Nia argumenta katak dezastre naturál ne’e la’ós iha Kasnafar de’it, no fatin ida-ne’e akontese no la’ós foin akontese, ne’e bebeik ona, nune’e maka  Governu tau prioridade atu hadia.

Nia informa katak projetu ne’e nia ezekusaun atinje daudaun ona 40%  no projetu nia kontratu parte MOP halo ona estensaun ba tan fulan-neen (6).

Advertisement

“Projetu ne’e  kontratu iha fulan-Maiu 2025, ha’u la subar buat ida, tanba projetu ne’e ha’u tuir konkursu públiku, no ha’u mós luta atu defende fatin ida-ne’e. Haree ba kontratu ne’ebé maka  iha hatudu progresu servisu atraza  tanba  ami ne’e empreza lokál la’ós empreza nasionál, ami la’o tuir kbiit,” Claudino Ricardo hateten.

Kona-bá  karreta sira  utuliza xapa matrikula DH, Claudino Ricardo rekoñese duni tanba  nia halo kooperasaun ho empreza husi Indonézia  hodi aluga eskavatór ho  de’it kustu kada fulan US$300, Baskulante sira aluga ho folin US$150.00 kada fulan.

Razaun karreta sira ne’e kontinua utiliza matrikula DH,  Claudino Ricardo la hatene tanba empreza  trata dokumentu aplikasaun ba lisensa rota nian  liu-husi prosesu lisensa iha fornteira no hatan autorizazaun hodi karreta sira tama to’o iha Timor-Lerste.

“Karreta  sira ne’e loos duni ha’u uza matriku DH, maibé tanba prosesu  ida, ha’u hanesan kompaña lokál ha’u aluga, tanba folin barratu,  entaun  karreta  sira utliza matriku DH ne’e iha prosesu mai, primeiru tama husi postu  fronteira Batugade kompaña   maka  hatama mai liuhusi prosesu lisensa rota nian, maibé prosesu ne’e oinsá ne’e empreza karreta na’in husi Indonézia maka hatene no responavel,” Caludino Ricardo hateten.

Empreza Casnafar Unipesoal, Lda aluga  ekipamentu pezadu husi Indonézia, hanesan eskvadór ida,  fusso kahur simente ida ho  númeiru Sapa matrikula DH 8829, Baskulante rua ho sapa matrikula DH 8494, EE ho DH 8003 EE

Advertisement

Jornalista: Marcelino Tomae

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Dili

Jesus Fase Eskolante Sira Nia Ain Nu’udár Simbolu Serbí ho Domin no Haraik An

Published

on

By

Hatutan.com, (02 Abríl 2026), Díli- Selebrasaun misa Kinta-Feira Santa iha Kapela  São José, Aimeti-Laran, Aimutin, Díli, haktuir liturjia kona-bá Jesus fase eskolante 12 sira-nia ain.

(more…)

Continue Reading

Dili

Musulmanu Timor-Leste Selebra Idul Fitri 1447H

Published

on

By

Hatutan.com, (20 Marsu 2026), Díli-Komunidade Musulmanu iha Timor-Leste, Sesta (20/03/2026), konsentra iha Meskita An-Nur, Kampu alor, Díli, hodi  komemora loron Idul Fitri 1447H.
(more…)

Continue Reading

Dili

Manifestasaun Hasoru Ministru Interiór Rezulta Na’in-hitu Kanek

Published

on

By

Hatutan.com, (18 Marsu 2026), Díli-Manifestasaun kadetes foun Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ba loron-datoluk nian hasoru Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, Kuarta (18/03/2026), rezulta ema na’in-hitu (7) kanek no tenke evakua ba halo tratamentu iha Sentru Saúde Vera Cruz, Díli.

(more…)

Continue Reading

Trending