Hatutan.com, (09 Juñu 2026), Díli-Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, Tersa (9/6/2026), partisipa iha forum future ASEAN 2026 iha Hanoi, Vietname.

PM Xanana partisipa iha Forum Futuru ASEAN 2026 iha Hanoi, Tersa (9/6/2026). Foto/Mídia GPM
Komunikadu ofisiál ne’ebé Hatutan.com revela katak durante PM Xanana nia diskursu nia enfaze importansia husi Fórum Futuru ASEAN 2026 nu’udár plataforma importante ida atu halibur komunidade ASEAN hodi diskute dezafiu sira ne’ebé Estadu-membru enfrenta no buka dalan atu forma futuru bá dezenvolvimentu ne’ebé sentradu iha ema.
Fórum Futuru ASEAN 2026 ho tema “Forma Ita-nia Futuru Hamutuk: Páz, Prosperidade, Sentradu iha Ema” PM Xanana enfaze tan katak forum ida-ne’e halo Estadu membru ASEAN sira hasoru malu iha tempu ida ne’ebé nakonu ho inserteza globál. Mundu enfrenta konflitu ne’ebé aumenta, intoleránsia no tensaun jeopolítika, maibé ASEAN kontinua sai ezemplu importante bá diálogu no kooperasaun rejionál.
Xefe ezekutivu Timor-Leste ne’e fiar katak, fórum ida-ne’e fó oportunidade bá líder polítiku sira, akadémiku sira, juventude no parseiru rejionál sira atu reflete kona-bá futuru ASEAN no garante katak páz sai fundasaun bá estabilidade, kooperasaun no dezenvolvimentu sustentável iha rejiaun.
PM Xanana alerta mós kona-bá impaktu mudansa teknolójika ne’ebé lalais, partikularmente dezenvolvimentu Intelijénsia Artifisiál (IA), ne’ebé bele lori benefísiu bo’ot maibé mós risku bá ekonomia, sosiedade no umanidade.
“ASEAN labele pasivu hasoru transformasaun ida-ne’e. Ita tenke forma ita-nia futuru rasik no harii enkuadramentu rejionál bá governasaun dijitál ne’ebé proteje ita-nia povu sira no garante katak teknolojia serve dignidade umana,” Xanana Gusmão afirma.
Xanana Gusmão kontinua husu bá líder ASEAN sira atu asegura katak dezenvolvimentu IA serve bá bem komún no la’ós de’it bá interese grupu ka nasaun balun. Konsentrasaun teknolójia iha númeru limitadu hosi empreza no nasaun sira bele aumenta dezigualdade, habelar informasaun la loos no enfraquese konfiansa públika.
ASEAN tenke kontinua defende soberania, konsensu, solusaun pasífika bá disputa sira no respeitu bá direitu internasionál, prinsípiu sira ne’ebé lori kontribuisaun importante bá estabilidade rejionál durante dekada sira.
Timor-Leste sente onradu atu partisipa iha ASEAN nu’udár membru kompletu no prontu atu aprende hosi esperiénsia Estadu-membru sira, kontribui bá komunidade rejionál no servisu hamutuk hodi harii Sudeste Aziátiku ida ne’ebé pasífiku, inkluzivu no prósperu.
Ikus-liu Xefe Governu hato’o solidariedade bá Governu no povu Filipina ne’ebé sofre tanba rai-nakdoko ne’ebé akontese iha Segunda, 08 Juñu ne’e.
Iha oportunidade hanesan, Sekretáriu Jerál ASEAN, Kao Kim Hourn espresa konfiansa katak Fórum Futuru ASEAN 2026 sei prodúz proposta inovativu no asaun konkrétu sira hodi hametin ASEAN nu’udár komunidade reziliente, dinámika no preparadu bá dezafiu futuru sira.
Fórum Futuru ASEAN 2026 halibur líder governamentál, formuladór polítika, akadémiku, reprezentante juventude no parseiru dezenvolvimentu sira hosi rejiaun no komunidade internasionál.
Partisipa iha fórum ne’e Primeiru-Ministru Vietname, Primeiru-Ministru Cambodia, Primeiru-Ministru Laos, Primeiru-Ministru Tailándia no Sekretáriu Jerál ASEAN.
Partisipasaun PM Xanana nian akompaña hosi membru Governu no delegasaun Timor-Leste kompostu hosi Vise-Primeiru-Ministru sira, Ministru sira, Vise-Ministru sira, Sekretáriu Estadu sira, Embaixadór no Reprezentante Parlamentu Nasionál.
Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos