Hatutan.com, (11 Juñu 2026), Díli– Conselho de Imprensa de Timor-Leste konfirma Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, prátika interferensia “malorek” bá sala redasaun mídia Estatál Rádiu Televizaun Timor-Leste Empreza Públiku (RTTL.E.P) no mós Ájensia Notisioza Tatoli Institusaun Públiku (Tatóli I.P).
Lee Mós: CI Husu SEKOMS Muda Atitude “Buka Oin” ho Maneira Halo Intervensaun Bá Independénsia Redasaun Mídia Sira-Nian

Conselho de Imprensa halo konferénsia imprensa hodi hato’o kontra esbosu lei kriminaliza difasaun, Kinta (11/06/2026). Foto/Marcelino Tomae
Diretór Diresaun Análize no Dezenvolvimentu Média, Alberico da Costa Júnior, hatete bá Jornalista sira liu husi komferénsia Imprensa iha salaun Conselho de Imprensa, Kuarta (11/06/2026), katak órgaun reguladór komunikasaun sosiál ne’e identifika ona kazu interferénsia bá sala redasaun ne’ebé akontese iha tinan sira liubá, liu-liu iha RTTL, E.P. no Tatoli, I.P.
“Ha’u hanoin situasaun interferénsia ba sala redasaun iha tinan kotuk liubá ne’e liga ho intervensaun ne’ebé ita boot jornalista Hatutan.com temi bainhira intervensaun ne’e akontese iha RTTL, E.P. no Ájensia Notisióza Tatoli, I.P., ami simu keixa no depois halo monitorizasaun,” Diretór Alberico da Costa Júnior konfirma.
Alberico hatutan, interferénsia ne’e akontese, iha Plenária Konsellu Imprensa, membru sira deside atu halo investigasaun ofisiál nune’e ekipa investigadora realiza investigasaun durante semana rua resin atu rekolla dadus no evidénsia sira.
Nia subliña, rezultadu investigasaun hatudu katak interferénsia loos duni akontese iha RTTL, E.P, tanba investigasaun ne’e katak iha intervensaun husi Sekretaria Estadu bá Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito Loro Dias Ximenes durante fulan Abríl tinan 2024.
Nia konta, rezultadu ne’ebé iha, tuir relatóriu investigasaun ne’e depois aprezenta bá Plenária Conselho de Imprensa, no instituisaun ne’e fó karta xamada bá SEKOMS Expedito Ximenes atu prevene situasaun hanesan ne’e la repete tan iha futuru.
“Iha prosesu investigasaun ne’e, rezultadu hatudu katak iha intervensaun. Depois rezultadu tama iha plenária, CI halo karta xamada ba SEKOMS atu nune’e situasaun hanesan ne’e la bele akontese tan,” h Alberico da Costa Júnior informa.
Alberico subliña, alende kazu interferénsia iha RTTL, E.P, Conselho de Imprensa mós identifika indikasaun intervensaun iha Ájensia Notisiósa Tatoli, I.P , ne’ebé keixa husi redasaun rasik no debate ne’ebé antes ne’e mosu iha média sosiál.
Nia dehan, depois simu keixa no halo investigasaun, rezultadu hatudu katak iha duni intervensaun ida iha tempu ne’ebá, no CI fó ona notifikasaun ba Prezidente ba Konsellu Diretivu Ajénsia Notisioza Timor-Leste (TATOLI, I.P.) Noémio Mateus Soares Falcão.
“Ha’u hanoin CI nia kompromisu ba liberdade imprensa maka atu garante redasaun hotu-hotu bele hala’o nia knaar ho livre no independente, laiha presaun ruma, liuliu intervensaun husi li’ur ba sala redasaun nia laran,” Alberico hateten.
Nia esplika katak sala redasaun tenke servisu bá interese públiku, la’ós ba interese podér polítiku ka grupu sira ne’ebé iha influénsia ekonómika atu halo intervensaun bá kontiudu notisia sira.
Tuir Alberico katak, jornalista sira tenke iha liberdade atu hala’o servisu profisionalmente, laiha intimidasaun ka presaun husi parte sé de’it.
Conselho de Imprensa kontinua halo esforsu no asaun sira atu responde bá kazu hanesan ne’e, hodi asegura independénsia redasaun no liberdade imprensa iha Timor-Leste.
“Buat balun ne’ebé ita boot sira hato’o, depois iha plenária maka ami sei diskute tan, no haree fila fali medida ne’ebé apropriadu atu foti,” Alberico informa.
Iha fatin hanesan, Prezidente Interina Conselho de Imprensa de Timor-Leste, Suzana Cardoso, haktuir, durante ne’e Conselho de Imprensa hala’o monitorizasaun no análize bá mídia sira bazeia ba Lei Komunikasaun Sosiál, no simu ona keixa husi ema sira ne’ebé sente ofende husi kontiúdu jornalístiku.
Kona-ba prátika take down notísia hanesan komete husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál Expedito Dias Ximenes ezije Redasaun RTTL,E.P hanoin apaga notisia tuir Suzana Cardozu katak Conselho de Imprensa fó ona nia observasaun no pontu de vista liu husi entrevista sira ne’ebé ko’alia kona-bá asuntu ne’e, liu-liu iha Tatóli I.P
“Bá ida fali seluk mós kuandu akontese hanesan ne’e, tuir loloos parte sira ne’ebé sente ofendidu tenke halo mós keixa bá mai ami, tanba ida-ne’e mós partersia husi Jornalista sira sira sente katak sira notisia ne’e take down notisia ne’e foti tiha parte husi redasaun, entaun bele halo karta ofisiál mai atu nune’e ami bele haree no analizé halo monitorizasaun liu-husi parte Jurídiku nia iha konsellu Ministru,” dehan nian.
Nia esplika, bainhira akontese situasaun hanesan ne’e, parte sira ne’ebé sente ofende ho notísia ida tenke hato’o keixa bá Conselho de Imprensa atu nune’e bele haree no halo análize tuir mekanizmu ne’ebé iha.
Suzana Cardoso afirma, jornalista ka redasaun sira ne’ebé sente katak notísia ida ne’ebé foti tiha husi plataforma média afeta sira nia servisu, bele hato’o karta ofisiál bá Konsellu Imprensa.
Jornalista: Marcelino Tomae