Connect with us

Justisa & Krime

Falsifika Asinatura, Funsionáriu SEFOPE Na’in-10 Simu Pena Suspensaun

Published

on

Hatutan (21 Janeiru 2022) Díli—Tribunál Distritál Díli (TDD) iha Sesta loron 21 fulan ne’e, liu hosi leitura sentensa ne’ebé lee sai hosi juiz Alvaro Maria Freitas, deside aplika pena prizaun tinan ida ho balun no suspende tinan rua ba arguidu na’in lima, Lúcia Correia, Jacinto da Costa Soares, António Gilbert Manuel da Silva Bras, Júlio Ranger Hornai no Lúcio Bere Taci dos Santos.

Sala Julgamentu TDD. Foto/Hatutan.com.

Alende ne’e, aplika mós pena prizaun tinan rua suspende tinan tolu ba arguidu na’in-tolu mak hanesan Mateus Wilfridos dos Santos Tallho, Rogerio Araujo Mendonça, Juvinal Sena do Rego no pena prizaun fulan tolu suspende tinan ida ba arguidu, Ildefonso da Rosa no Manuel Noronha.

Pena suspensaun ba funsionáriu na’in-10 ne’e, relasiona ho kazu falsifikasaun asinatura MoP ba funsionáriu SEPFOPE na’in 36 no inventa nota ba fornesimentu materiál eskritóriu ba Sekretária Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) Munisipiu Liquiça, Aileu no Manatuto ne’ebé fó prezuizu ba Estadu ho montante $23.654.

Razaun Tribunál aplika pena suspensaun ne’e, tanba maski provadu bazeia ba deklarasaun arguidu sira nian durante julgamentu, maibé Tribunál konsidera sirkunstánsia ne’ebé iha liu-liu arguidu sira devolve ona osan ho montante rihun $15, no arguidu sira konfesa no foin primeira vez ba hatan iha Tribunál.

Advertisement

Antes ne’e, tuir akuzasaun ne’ebé iha katak arguidu na’in-sanulu hanesan mós funsionáriu públiku SEFOPE, maibé iha tinan 2016 Inspesaun Jerál Estadu hala’o inspesaun iha ambitu utilizasaun fundus adiantamentu ho montante $386.117,ne’ebé kolokadu iha SEFOPE.

Durante Inspesaun detekta katak, utilizasaun despezas refere Ia tuir planu no atividade iha dirasaun 14 SEFOPE no utilizasaun fundus $28.339.97.

Diresaun 14 hato’o proposta fundus adiantamentu ba iha Dirasaun Nasionál Administrasaun no Finansas— SEFOPE-Dili, atu apoia atividade iha Munisipiu hanesan pagamentu viajen nomós gastu ba sosa sasan eskritóriu inklui alimentsaun, depois implementasaun submete relatóriu kona-bá gastu fundus refere ba iha DNAF- SEFOPE.

Arguidu sira hanesan Lucia Correia (Diresaun SEFOPE Munisipiu Liquiça) Jacinto da Costa Soares (Diresaun SEFOPE Munisipiu Aileu, Atonio Gilbert Manuel da Silva (Diresaun SEFOPE Munisipiu Manatutu) Mateus Wilfridos dos Santos Talho (DNAF), Rogerio Araujo Mendonça (DNAF), Juvinal Sena do Rego (DNAF), Julio Ranger Hornai (DNAPE), Lucio Bere Taci dos Santos (DNAPE), Ildefonso da Rosa (GIA) no Manuel Noronha (GIA) apropria tia osan refere ho meius falsifikasaun asinatura nomós valor sasan ne’ebé sosa, hanesan tuir mai:

Arguidu Lucio Bere Táci dos Santos nomós arguidu Julio Rangel Hornai, iha Diresaun Nacional da Politica do Emprego (DNPE), falsifika asinatura funsionáriu SEFOPE, na’in 14 iha dokumentus MoP nomós asinatura iha lista perdiem hosi Munisipiu Dili ba rurais, hodi bele hasai fundus adiantamentu ho montante $ 2.040.

Advertisement

Iha sorin seluk arguidu Rogerio Araüio Mendonsa, Mateus Wilfridos dos Santos Tallho, no Juvinal Sena do Rego, falsifika assinatura iha dokumentus MoP partense ba funsionariu SEFOPE na’in 22 dala 124 no assinatura iha lista perdiem hosi Dili ba area rurais ho funsionariu la hanesan, hodi hasai fundus adiantamentu ho montante $15.400, maibé funsionáriu sira la halo viajen no la simu osan perdiem.

Arguidu Lucia Correia hanesan Pontu Fokal SEFOPE Luiquiça inventa valor ba kada materia eskritoriu, operasional no seluk tan, inklui inventa naran loja ne’ebé maka fornese sasan ba iha SEFOPE Munisipiu Liquiça, hodi hasai osan ho montante $1.813.

Arguidu Jacinto da Costa Soarcs, nu’udár Kordenadór Munisipiu Aileu iha Diresaun Adminitrasaun no Finansas munisipiu Aileu, inventa valor ba kada materia eskritoriu, hodi haruka nia estaf Paulina hodi prienxe no inventa sasan inklui valor nomós maioria nota laiha asinatura hosi vendedór, ho intesaun hodi hasai osan Estadu ho montante $2.031.

Arguidu Antonio Gilberto Manuel da Silva Braz, nu’udár pontu fokal SEFOPE iha munisipiu Manatuto, depois de sosa material eskritoriu arguidu hosi rasik nota hodi peienxe hodi inventa sasan no valor ne’ebé asinatura hosi vendedór, ho intesaun hasai osan Estadu ho montante $ 2.250.

Arguidu Idelfino da Rosa no Manuel Noronho, falsifika relatóriu kona-bá gastu fundus adiantamentu ba MoP ba funsionáriu hanesan ne’ebé halo viajen iha loron,fulan,tinan hanesan maibé munisipiu mak la hanesan ho intensaun hodi justifika de’it iha relatóriu kona-bá utilizasaun fundus adiantamentu ho intensaun hasai osan Estadu ho montante $120.

Advertisement

Ho hahalok arguidu sira nian fó prezuizu ba Estadu ho montante $23.654, tanba ne’e Ministériu Publiku akuza arguidu sira ba pratika krime pekulatu ne’ebé previstu iha artigu 195 hosi kódigu penál TL.

Audiénsia julgamentu ne’e prezide hosi juiz koletivu Alvaro Maria Freitas, José Gonçalves, Argentino Nunes, MP reprezenta hosi Lidia Soares no arguidu hetan asisténsia legál hosi advogadu privadu.

Jornalista: Carmelita Isaac

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending