Hatutan.com, (26 Abríl 2022), Díli—Mikrolete ne’ebé hala’ operasaun iha kapitál Díli, hahú hosi 01 to’o 12, halo greve hodi ezíje ba Governu liuhosi  Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK), Diresaun Nasionál ba Transporte Terrestre (DNTT) atu deside padraun selu hosi pasajeiru sira, tanba dadaun ne’e folin kombustível sa’e.

Mikrolete 05 konsentra hamutuk iha Merkadu Lama hodi halo greve, Tersa (26/04/2022). Foto/Facebook.

Adriano Sousa Martins, kondutór mikrolete 010, diresaun terminál Tasi-tolu, Comoro ho Bidau hateten, razaun halo gréve ne’e tanba folin kombustível ne’ebé sa’e makás.

 Lee Mós:Benefisiáriu Sei Lori Voucher Enxe Kombustível Subsídiu iha Postu Abastesimentu 59

Nune’e, manifesta sira nia asaun hasoru DNTT atu hasa’e presu ba tula pasajeiru baibain ho valór $0.25 cent, no ba estudante tenke selu ho $0.20 cent.   

“Ami husu ba pasajeiru baibain tenke selu $0.25 no ba estudante ami husu $0.20 cent. Lae karik, ami la ezije sira atu selu ho osan ida hanesan ne’e, hanesan baibain selu $0.15 cent ne’e, la problema. Só mina sa’e ne’e mak ami mós ezíje,” Adriano Sousa Martins hato’o preukupasaun ne’e, durante asaun gréve iha Tasitolu, Díli, Tersa (26/04/2022).

Iha manifestaun no greve ne’e, motorista sira ne’e mós elabora no haruka ona karta pedidu ida ba DNTT, hodi hatán kona-bá sira ninia ezíjensia.

Bainhira DNTT konkorda no asina ona pedidu ne’ebé hato’o, hafoin sira halo fila-fali operasaun hanesan baibain.

“Ami sei la halo operasaun to’o DNTT halo duni padraun selu ne’e tuir buat ne’ebé ami ezije,” motorista ne’e hateten tán.

Iha fatin hanesan, kondutór ba mikrolete 010, Domingos Romaldo Lopes hatutan, karta pedidu ne’ebé sira hato’o ba DNTT ne’e atu hasa’e folin ka tarifáriu ba pasajeiru sira, tanba mina nia folin hahú sa’e.    

Kona-bá subsídiu ne’ebé governu atu atribui ba motorista sira ne’e, konsidera governu hanesan foin mak ko’alia de’it no seidauk prátika, tanba realidade barak hatudu ona katak, governu bele promete ohin, maibé tinan oin mak prátika fali planu sira ne’e.

Tuir motorista ne’e katak, hanesan umanu, presija hahán hodi sustenta moris iha familia uma-laran. Sá tán sira ne’ebé ho vida kondutór. Tanba ida ne’e mak sira husu ba Governu liuhosi DNTT atu aselera aprovasaun ba sira nia karta pedidu ne’ebé hato’o ona.

Maske governu planeia ona atu fó subsídiu ba motorista sira, maibé, bainhira kombustíovel mak kontinua mantein ka seidauk hatuun, maka sira mós seidauk bele normaliza présu ba pasajeiru sira.

Atu implementa Dekretu Lei Númeru 18/2022, kona-bá atribuisaun subsídiu kombustível bá operador transporte rodoviário publiku, aeros, maritima  nasionál no adkirentes  konvustível ba atividade agríkola no peska, iha Segunda (25/04/2022), Ministériu Petróleu no Rekursu  Minerál (MPRM) liu husi Autoridade Nasionál Petróleu no Minerál (ANPM) halo ona sosializasaun ba operadores postu abastesimentu kombustível 59 iha territóriu nasionál ne’ebé hetan ona atribuisaun sertifikadu lisensa operasaun nian husi ANPM.

Iha loron 13 fulan-Abríl 2022, Konsellu Ministrus aprova Dekretu-Lei ne’e hodi hatán bá folin kombustível ne’ebé sa’e maka’as tanba efeitu husi funu Rúsia hasoru Ukránia.

Nune’e, Prezidente Repúblika aprova iha loron 19 fulan-Abríl no dekretu ne’e estabelese subsídiu finanseiru, ho natureza esesional no tranzitória ho objetivu hamenus impaktu ekonómiku husi folin kombustível ne’ebé sa’e.

Kombustível subsídiu ne’e atribui bá operadores transportes públiku no bá adkirentes kombustível destinadu ba atividades agríkola no piskatória.

Iha postu abastenamentu konbustível hamutuk 59 iha territóriu nasionál mak hetan lisensa operasionál husi ANPM, nune’e Governu sei fó de’it lisensa bá empreza hirak ne’ebé iha lisensa no sei la autoriza atu benefisiariu sira lori voucher bá enxe kombustível iha postu abastenamentu kombustível sira ne’ebé lahetan lisensa husi Governu liu husi MPRM diresaun ANPM.

Estudante sira la’o ain

Relasiona ho greve ne’ebé mikrolete sira halo iha Dili laran, estudante sira ne’ebé iha hela periudu ezame dahuluk tenke la’o ain.

Leonardo da Costa, estudante hosi Eskola Tékniku Vokasionál Becora hateten, nia tenke la’o ain husi Raikotu to’o Becora tanba laiha movimentu transporte públiku hanesan mikrolete.

Maski dook, maibé tenke la’o tanba nia lakohi lakon iha ezame, no nia sai hosi uma dadeer tuku neen, kuaze la’o oras ida resin.

Nia konta katak, hanesan estudante baibain sa’e mikrolete sempre selu 0.15 centavos, no lorloron nia tenke troka mikrolete dala rua.

“Ha’u husu ba Governu atu responde lalais preokupasaun transporte públiku sira nune’e labele greve ho tempu naruk. Se la’e ami lorloron la’o de’it ba eskola ho distánsia ne’ebé dook tebes,” nia hateten.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres