Connect with us

Polítika

CNE Konklui Apuramentu Nasionál, Sei Submete Keixa Haat Bá Ministériu Públiku

Published

on

Hatutan.com, (27 Maiu 2023), Díli—Comissão Nasionál das Eleições (CNE) konklui ona Prosesu apuramentu nasionál, ne’ebé hahú iha loron 24 fulan Maiu 2023.

Prezidente Comissão Nasionál das Eleições (CNE), José Agustino Belo hamutuk ho Komisáriu sira anunsia rezultadu finál hafoin konklui prosesu apuramentu nasionál, iha edifísiu CNE, Colmera, Sábadu (27/05/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa.

Durante prosesu ne’e, CNE simu keixa no reklamasaun mai hosi Sentru Votasaun ho apuramentu munisipál, Rejionál no diáspora hamutuk sia (9).

Lee Mós: Rezultadu Final STAE: CNRT Hetan Kadeira 31 no FRETILIN Kadeira 19

Hosi númeru ne’e, iha keixa hamutuk ha’at (4) maka iha indísiu krime no CNE sei haruka ba iha Ministériu Públiku (MP).

Advertisement

Sekretaria CNE, Odete Maria Belo hateten, apuramentu nasionál CNE hala’o tuir duni prosedimentu tékniku sira hatu’ur iha númeru l), 2), 3), artigu 54, Decreto do Governo Nú. 21/2017, 17 Maiu.

CNE simu materiál sira munisipál, RAEOA no estranjeiru hafoin realiza apuramentu munisipál, RAEOA no estranjeiru iha 48 oras nia laran no realiza, prosede apuramentu nasionál ho durasaun tempu ka prazu másimu oras 72 hafoin simu akta sira hosi apuramentu rejionál, munisipál ho estranjeiru.

Iha apuramentu nasionál, CNE prosede no konfere akta orijinál hosi sentru votasaun hamutuk 1.472 iha territóriu nasionál no diáspora, halo desizaun ba buletin votu reklamadu no reklamasaun sira ne’ebé aprezenta hosi fiskais reprezentantes partidus politikus perante operasaun sentru votasaun ba Eleisaun Parlamentár 21 Maiu 2023 no apuramentu munisipál halo verifikasaun ba akta sira ne’ebé identifikadu akontese diskrepánsia númerika ba votu sira.

Apuramentu nasionál iha CNE hahu inísiu iha 24 fulan Mau 2023, hodi prosede no konfere akta Apuramentu Munisipál 13 no RAEOA, inklui sentru votasaun 12 iha diace 2023/apuramentu nasionál, CNE simu akta operasaun sentru votasaun ho rezultadu eleisaun hamutuk 1.472 aktas, ne’ebé STAE entrega ba CNE hahú iha 22 Maiu no ikus liu simu iha 25 de Maiu entrega rezultadu eleisaun sira hosi sentru votasaun diáspora mai hosi Portugal, Reuni Unidu no Irlanda do Norte.

Hamutuk ho akta rezultadu sira refere, CNE simu buletin Votu reklamadu sira hamutuk 515 mai hosi sentru votasaun iha teritóriu nasional inklui hosi Diáspora.

Advertisement

Iha Diskrepánsia Númerika ba Votu sira, no situasaun ne’e akontese diskrepánsia númerika votu sira mai hosi akta elektróniku rezultadu Apuramentu munisipal hosi munisipiu Ermera iha ida (1), no hosi Munisípiu Lautem hetan Ida.

Akontese diskrepánsia refere mai hosi munisípiu Lautem tamba votu refere eleitór lori uma mak mai hatama iha kaixa urna laran iha momentu nia vota. Maibe, ba problema diskrepánsia ne’ebé temi CNE detekta iha sistema anuramentu nasional no fo solusaun Kedas Iha prosesu apuramentu refere.

Iha Keixa no reklamasaun balun ne’ebé CNE simu durante prosesu apuramentu nasionál, keixa no reklamasaun ne’ebé mai hosi Sentru Votasaun ho apuramentu munisipál, Rejionál no diáspora hamutuk sanulu resin ida (11), maibé hosí keixa ho reklamasaun sira ne’e, hamutuk reklamasaun rua (2) mak la identifika reklamante tanba la hakerek naran tuir Prosedimentu normál hato’o keixa ka reklamasaun nian. Tanba ne’e CNE la prosede keixa Rua (2) ne’e.

“Keixa ho reklamasaun ne’ebé CNE prosede iha prosesu apuramentu nasionál hamutuk sia (9). Hosi númeru ne’e hamutuk keixa ha’at (4) mak iha indisiu krime. Tamba ne’e CNE sei Partisipa ba Ministériu Públiku. Hamutuk keixa lima (5) mosu iha prosesu kontazen votu, hamosu buletin reklamadu no CNE prosede no deside tuir kompeténsia CNE nian atribui iha Lei ka solusiona tuir Lei haruka,” Odete Maria Belo hateten liu hosi konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha edifísiu CNE, Colmera, Sábadu (27/05/2023).

Odete Maria Belo  esplika, apuramentu nasionál iha CNE tuir tempu legál durante oras hitu nolu resin rua (72) nia laran, ohin tama ona ba loron datoluk, prazu legál tuir termu Lei hateten, sei kompleta oras 72 iha 27 Maiu tuku 10:00 dadeer.

Advertisement

CNE konklui prosesu sira ho konfere akta orijinál hosi sentru Votasaun hamutuk 1.472 iha teritóriu nasionál no diáspora.

Akta hirak ne’ebé apuradu iha apuramentu nasional durante oras 72 nia laran, ohin atinze ona 100%. Akta ikus liu ne’ebé ohin ensera maka akta hosi Reinu Unidu no Irlanda do Norte.

Totál votu reklamadu 515, votu nulu ka invalidu 158, votu rezeitadu 1, votu Branco 5 no votu válidu 351.

Atribuisaun votu válidu ba partidu politiku sira mak hanesan PLP 13, PD 26, KHUNTO 9, PVT 6, PUDD 8, UNDERTIM 1, FRETILIN 96, CNRT 191, no C-ASDT 1.

CNE hala’o funsaun, papél no kompeténsia haktuir atribuisaun iha artigu 65, nú. 6) Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste no artigu 8, Lei Nú. 5/2006, 28 Dezembru, ho redasaun alterasaun datoluk iha Lei Nú. 162021, 28 Jullu, Lei Nú 6/2006, 28 Dezembru, ho alterasaun da-haat ba Lei Nú. 9/2017, artigiu 48 ne’ebé hateten katak, CNE mak sei simu akta apuramentu munisipál no Rejiaun Autónomu Espesiál Oecusse Ambeno (RAEOA) no akta apuramentu estranjeiru, prosede iha oras 72 nia laran hodi konfere ho reklamasaun sira.

Advertisement

Jornalista : Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending