Connect with us

Polítika

IX Governu Sei Instala Hikas Sistema Finanseira Ne’ebé Antes Ne’e Hetan Apresiasaun Hosi Mundu

Published

on

Hatutan.com, (27 Jullu 2023), Díli—IX Governu sei instala hikas sistema finanseira ne’ebé antes ne’e hetan ona apresiasaun hosi mundu, maibé Governu anteriór muda tiha.

Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão hala’o enkontru semanál ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru-Pité, Kinta (27/07/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa.

Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão hateten lia hirak ne’e hafoin enkontru semanál ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru-Pité, Kinta (27/07/2023).

Lee Mós: Konsellu Ministru Aprova Estrutura Orgánika IX Governu Konstitusionál

Durante enkontru ne’e mós Primeiru Ministru aprezenta kona-bá Governu anteriór ninia orsamentu ba 2023 iha billaun $2.1 ne’ebé agora atu haree hosi Jullu to’o 31 Dezembru saida mak atu gasta, saida mak la gasta.

Advertisement

“Ko’alia oitoan kona-bá irregularidade tanba ne’e mak IX Governu konstituisionál ami informa ba Xefe Estadu haree atu revoga ka altera tiha Lei sira ne’ebé Governu anteriór hatama hodi muda tiha sistema ida ne’ebé uluk iha. Alterasaun ne’e ho objetivu atu bele tuir fali sistema ida uluk ne’ebé eis Ministra Finansas Emilia Pires instala sistema finansas ne’ebé komunidade internasionál hotu-hotu apresia tebe-tebes,” Kay Rala Xanana Gusmão hateten.

Informa mós kona-bá organograma IX Governu Konstitusionál nian ne’ebé kompleta tiha ona no sei haruka mai Xefe Estadu atu promulga.

Iha Lei lubuk ida ne’ebé Governu sei halo revogasaun no mós atu prepara planu asaun anuál bá tinan 2024 nian, nune’e osan ne’ebé sei bá husu iha Parlamentu Nasionál (PN) tenke tuir duni programa ne’ebé sei aprezenta.

Iha biban ne’e mós informa ba Xefe Estadu katak, membru Governu hotu-hotu okupadu loos no servisu makas loos ba preparasaun Orsamentu Ratifikativu.

Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão. Foto/Elio dos Santos da Costa.

“Informa ona ba Xefe Estadu atu kurize tiha buat sira ne’e hotu tanba buat bo’ot ida mak ita bele hasai osan hosi ida-ne’e bá ne’ebá maibé tenke ho regras, la’ós dehan ita halo buat hotu-hotu sem regras,” Xanana Gusmão subliña.

IX Governu Konstitusionál mós halo hela preparasaun bá Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 nian tuir prinsípiu orsamentu pur programa, atu halo saida, atu halo jardin karik nia kustu hira, entaun tau orsamentu tuir planu la’ós hatama-hatama de’it.

Advertisement

“Prinsipiu orsamentu ne’e nia períudu anuál hahú hosi 1 Janeiru to’o 31 Dezembru, maibé ho mudansa ne’ebé iha, buat sira ne’e la’o la tuir regras. Tanba ne’e informa ona ba Xefe Estadu katak, hahú daudaun ona orsamentu ratifikativu atu haree saida mak Governu bele gasta, saida mak labele gasta hodi retoma fila-fali Lei transparánsia no responsablidade kona-bá osan povu nian,” nia dehan.

Tuir planu, Governu sei haruka Orsamentu Ratifikativu bá Parlamentu Nasionál iha loron 10 Agustu, maibé Governu sei servisu maka’as antes 10 Agostu bele haruka ona hodi bele la’o tanba iha Lei barak ne’ebé governu ne’e presiza haree atu revoga.

Xanana sita Lei balun hosi Lei sira ne’ebé sei hetan revogasaun mak hanesan Lei kona-bá indultu, kona-bá kompeténsia Xefe Estadu nian atu nomeia, depois labele demite no buat sira ne’e hotu.

Iha sorumutu ne’e Xefe Estadu kontinua husu ba Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão ho membru governu sira iha IX Governu Konstitusionál atu kontinua servisu no servisu.

“Mensajen Prezidente Repúblika José Ramos Horta nian maka servisu no servisu. Xefe Estadu fó-sai mensajen atu hatutan ba imi katak, servisu labele ko’alia mak barak,” Xanana Gusmão transmita mensajen Ramos-Horta.

Advertisement

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending