Connect with us

Polítika

PN Husu Governu Submete Ratifikasaun Tratadu Adezaun TL bá OMK

Published

on

Hatutan.com, (09 Abríl 2024), Díli—Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hala’o enkontru ho Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay ne’ebé ko’alia kona-bá kooperasaun entre Parlamentu Nasionál ho Governu liga ho lejizlasaun sira ne’ebé presiza submete bá PN hodi halo aprovasaun.

Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hala’o enkontru ho Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay iha Gabinete Fronteira Maritima, Palasiu Governu, Tersa (09/04/2024). Foto: Média PM.

Objetivu hasoru-malu ne’e atu parte rua konfirma didi’ak Lei prioridade sira ne’ebé presiza haruka lalais bá PN, liu-liu  rezolusaun Governu nian kona-bá ratifikasaun tratadu pakote adezaun Timor-Leste nian bá Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK).

Lee Mós: TL Ofisialmente Sai Membru Plenu iha OMK

“Ami-rua hasoru-malu, nia mai atu koordena ho Governu kona-bá lei sira, tenke koordena didi’ak molok haruka bá Parlamentu Nasionál tanba dala-ruma Governu haruka bá hodi husu urjente. Prezidente Parlamentu fó lembra mai ha’u no ha’u sei ko’alia iha reuniaun Konsellu Ministru kona-bá tratadu OMK katak tenke hetan ratifikasaun,” Hatutan.com sita deklarasaun Xanana Gusmão iha komunikadu, Tersa (09/04/2024).

Advertisement

Governu Timor-Leste asina ona pakote adezaun Timor-Leste bá OMK iha loron 26, fulan-Fevereiru 2024, iha Abudhabi partisipa hosi Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta no PPN Fernanda Lay inklui seitór privadu sira.

Hafoin asina, Governu submete protokolu adezaun bá Parlamentu Nasionál hodi hetan ratifikasaun no iha períodu másimu to’o jullu tinan ne’e tenke submete konfirmasaun bá OMK tanba presiza loron-30 atu ekipa responsável rejista Timor-Leste ofisialmente sai membru plenu.

Timor-Leste nia esforsu adere bá OMK inisia iha loron 07 dezembru 2006, liuhosi kriasaun Grupu Traballu, nune’e hafoin tinan 14 Grupu Traballu prepara dokumentu nesesáriu sira hodi kumpre regra OMK.

Iha loron 01 outubru 2020, Timor-Leste realiza enkontru Grupu Traballu dahuluk ho nasaun membru OMK sira hodi diskute ho kle’an kona-bá seriedade aplikasaun sai membru plenu.

Durante ne’e Timor-Leste hamutuk ho país 22 seluk sai observadór hodi akompaña prossesu no kumpre rekezitu hodi sai membru hanesan ho nasaun 164 sira seluk.

Advertisement

Hanesan país observadór, Grupu Traballu hanesan komité traballu hodi halo preparasaun, negosiasaun, prienxe rekezitu no tuir enkontru koordenasaun ho Estadu membru.

Hanesan país observadór, Grupu Traballu hanesan komité traballu hodi halo preparasaun, negosiasaun, prienxe rekezitu no tuir enkontru koordenasaun ho Estadu membru.

Adezaun bá organizasaun mundiál komérsiu ne’e ho hanoin ida katak, Governu bele halo parseria ho seitór privadu nasionál no internasionál atu loke kampu traballu ba timor-oan.

OMK hanesan organizasaun neʼebé regula komérsiu entre país sira ho objetivu atu garante katak atividade komersiál hotu la’o ho forma fásil, livre, previzível no posível.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending