Connect with us

Edukasaun

Rezolusaun PN Kona-bá Kestaun Eis-Profesór Kontratadu 2023 Aprova ho Unanimidade

Published

on

Hatutan.com, (27 Maiu 2024), Díli- Parlamentu Nasionál iha loron 27 fulan-Maiu 2024, halo diskusaun no votasaun bá projetu rezolusaun Nú.38/VI[1ª] kona-bá kestaun profesór kontratadu 2023 ho votasaun unaminidade, nune’e Parlamentu Nasionál ho Governu husu profesór kontratadu sira prepara aan atu tuir teste bolsu kandidatu ne’ebé loke iha segundu faze.

Lee Mós: Eis-Profesór Kontratadu Kontinua husu PPN Solusiona Sira-Nia Problema

“Distintu deputadu no audiénsia tomak rezultadu votasaun afavór-59, kontra zero (0) abstensaun zero (0) ne’ebé rezolusaun ne’e ho nian efetiva pasa ho unaminidade,” Prezidente Parlamentu Nasionál Maria Fernanda Lay deklara iha plenária PN, Segunda (27/05/2024).

Advertisement

Profesór kontratadu sira halo marxa iha Díli, Segunda (22/01/2024). Foto/Dok.Elio dos Santos da Costa

Prezidente komisaun G  ne’ebé trata Asuntu Edukasaun, Joventude, Sidadania no Kultura, Armando dos Santos Lopes espliká konteudu loloos kona-bá diskusaun votasaun projetu rezolusaun Nú.38/VI[1ª] sobre a questaõ dos profesores contratados em 2023. Katák kestaun  profesores kontratadu sira ne’ebé mak durante ne’e voluntáriu iha eskola teritóriu tomak, hahú husi ensinu Pre-Eskolar, Ensinu Báziku, Sekundáriu no Sekundáriu Jerál ho Teknikú Vokasionál sira ne’ebé durante ne’e sira serbí duni bá edukasaun durante tinan barak ona. Signifiká katák profesór kontratadu sira 1.499 ne’ebé asina iha fulan-Abríl, no dekretu lei sai iha 31 fulan-Maiu 2023, entaun profesór voluntáriu ne’e la’ós sira de’it ne’e purvolta 7.000.

“Ita entrega ona bá Ministériu Edukasaun atu halo prosesu atu haree fali sira-nia avaliasaun dezempeñu no mós atu halo mós selesaun administrativu sira ne’ebé tama ona rekejitu no sira ne’ebé mak foin daudaun tuir teste  atravez texse elektronika no passa ona ita bele esklui ona no sira ne’ebé seidauk ita bele prolonga ona ka kontinua sira nian kontratu bele rezolve problema ne’ebé mak iha primeiru períodu ita haree katák falta profesór sira,” Deputadu Armando Lopes dos Santos esplika iha plenária.

Membru PN  ne’ebé sai proponente hanesan mós membru komisaun G iha Parlamentu Nasionál ne’ebé trata asuntu Edukasaun, Joventude, Sidadania no Kultura, Gabriel Soares haktuir Prezidente Parlamentu Nasionál konvida komisaun G ne’ebé mak partidu hotu-hotu, inklina hodi halo traballu ne’ebé mak PPN bá komisaun G oinsá halo traballu oinsá iha relasaun ho eis manorin na’in sira nian destinu.

“Komisaun G diskuti no kuidadu ho didi’ak tanba de’it  atu deside ita nian maluk sira nia destinu. Ami komisaun G ho hanoin katák reprezentasaun partidu hotu, maibé ami la prega partidu A B iha ami nian rentos, maibé hanesan reprezentante povu ne’ebé mak tuur iha komisaun G oinsá atu haree kona-bá asuntu edukasaun iha Timor-Leste,” Deputadu Gabriel Soares hateten iha diskusaun plenária PN.

Ho nune’e komisaun G aprezenta sira nian pareser dalarua bá PPN no aprésia bá PPN tanba no fin  hasai resolusaun estadu hodi haree povu Timoroan tomak.

“Ho nune’e ami nia rezolusaun ne’  estadu nian ne’ebé mak atu atende estadu nia rekursu tanba rekursu estadu nian ne’ebé mak ita sei atende hodi lori fali sira ida-idak bá nian fatin hodi atende ita oan sira nesesidade liuliu hamriik hanesan manorin na’in iha alunu estudante sira nian oin para bele fahe sira nian matenek no bukae bá ita nian oan sira,” Nia hatutan.

Advertisement

Testu orijinál projeitu rezolusaun ne’ebe le’e sai husi Sekrertaria Meza, Deputada  Virgina Ana Belo katak, projetu rezolusaun ne’e mosu atu konsidera impaktu desizaun la renova kontratu profesór ne’ebé selebra no atuál situasaun prosesu ensinu aprendizajen iha eskola públika.

Ho rezolusaun ne’e atu konsidera parte bo’ot eskola públika enfrenta karénsia profesór hodi providensia serbisu edukasaun ho kualidade ba alunu.

Pondera kontribuisaun oioin profesór tinan barak ona liu husi sira- nia prestasaun servisu ba sistema edukasaun, ho ida-ne’e konstitui kna’ar imperativu Estadu garante asesu edukasaun kualidade.

Konsiente nesesidade ne’ebé hasoru ho solusaun ida iha tempu badak no médiu prazu ba situasaun defisil iha ensinu no aprendizajen iha Timor-Leste.

Iha rezolusaun ne’e, tuir termu artigu 9 númeru 2 aleinea b) iha rejimentu Parlamentu Nasional reune iha plenária rezolve mak rekomenda pontu rua; Bá dahuluk, husu Governu atu prosede realiza avaliasaun dezempeñu ba eis profesor sira hotu, prosede avaliasaun dezempeñu ba eis manorin hotu no reklamente, kontinua envidar esforsu hotu hodi prosede kontratasaun profesór hirak ne’e, iha kazu hetan ona rezultadu di’ak iha avaliasaun no rezolusaun nee husu atu Instrui ba profesor sira-ne’e kontinua konkore iha kursu oioin rekrutamentu ho bolsa kandidatu.

Advertisement

Daruak, deklara apoiu ba prosesu rekrutamentu, por méritu, inisia husi Ministériu Edukasaun ho Komisaun Funsaun Públika (KFP).

Projetu rezolusaun ne’e mai husi proponente, Deputadu Gabriel Soares, Firmino Taequi, Mateus da Cruz (CNRT), Armando dos Santos Lopes, Manuel Henrique Noronha (PD), Mariquita Soares (FRETILIN).

Husi sorin seluk, Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa haktuir dezde IX Governu nian mandatu iha inisiu 2023 haree bá kuadru legál sira ne’ebé mak iha Ministériu Edukasaun ne’e atu guia prosesu sira tomak bá dezemvolvimentu bá setór edukasaun  no halo avaliasaun bá rejimentu sira ne’ebéiha kontinua kaer bá prinsípiu bá Governu anteriór ne’ebé distinge ona iha lei 31/32/34 2023 mak lori mai to’o ohin loron mak hamosu ingresu espesiál hodi rezolve tiha númeru sira ne’ebé mak pronúnsia ona

“Agora semana ida-ne’e hein de’it publikasaun bá aktu sira bá segunda faze bá teste bolsa kandidatu no laloke tán rejista bá sira seluk konta nafatin sira ne’ebé 12.000-itál atu prepara aan bá sira ne’ebé mak teste iha primeira faze laliu atu tuir nafatin labele lakon vontade,” Adérito Hugo da Costa haktuir iha Plenária PN.

Jornalista Estajiária : Zita Menezes

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending