Connect with us

Justisa & Krime

Kazu Rai Kilat iha Redizénsia Privádu, Tribunál Absolve Totál Arguidu Longuinhos Monteiro

Published

on

Hatutan.com, (3 Jullu 2024), Díli-Tribunál Judisial Primeira Instánsia Díli (TJPID) liuhosi leitura akordaun, deside absolve totál arguidu Longuinhos Rabindranatha Tagore Domingos dé Castro Monteiro, hosi kazu rai arma ka kilat iha rezidénsia privádu Fomentu II, Díli ho Kassait-Liquiça.

Lee Mós: Ramos-Horta Mak Husu Xefe Kaza Militár Akompaña Buska no Apreensaun iha Rezidénsia Longuinhos Monteiro

Arguidu Longuinhos Rabindranatha Tagore Domingos dé Castro Monteiro atuál Diretór Jerál SNI. Foto/Dok

Iha sala julgamentu, Juiz prosesu Maria Solana deklara iha faktu balu provadu no faktu balu la provadu. Faktu sira ne’ebé provadu maka hanesan, molok ne’e arguidu asumi kargu hanesan Prokuradór Jeral Repúblika, Komandante Jerál PNTL, Ministru Interior, no ikus maka hanesan Asesór iha Prezidente Repúblika atuál Diretór Jerál Servisu Nasionál Intelijénsia (SNI).

Provadu mós katak, iha tempu ne’ebá bainhira arguidu Longuinhos Monteiro nia mandatu hanesan Ministru Interior entrega duni kilat bá iha Miguel de Deus, hodi asegura iha Armori Nasional.

Advertisement

Provadu mós katak, ekipa konjunta bá halo buska, ne’ebé ikus mai deklara ilegál, no arguidu Longuinhos Monteiro hetan tiha detensaun no ikus mai liberta hikas.

Provadu mós katak, iha sala julgamentu laran arguidu deklara, objetu sira ne’ebé konsta iha akuzasaun iha duni arguidu nia posse.

Kona-bá faktu la-provadu sira ne’ebé Juiz prosesu deklara mak hanesan arma proibidu ne’ebe rai la fó perigu bá ema no buska ne’ebé halo, presiza hetan autorizasaun hosi Tribunál.

Ikus mai Tribunal Koletivu deklara katak, AIM ne’ebé hamutuk 24 ne’ebé konsta iha akuzasaun Ministériu Públiku nian, la fó perigu bá  ema nia vida.

Ho nune’e, kolektivu ne’e deside, absolve arguidu Longuinhos Monteiro hosi krime  Arma Proibida, ne’ebé mak previstu no punidu iha Artigu 211, númeru 1 hosi Kódigu Penal Timor-Leste, ho nia redasaun foun tuir Lei nº 5/2017, loron 19 fulan-Abril. Nube’e kolektivu Tribunal deside, armas ne’ebé iha a-favór bá estadu.

Advertisement

“Desizaun ida ne’e mak justu liu,” Defeza João Sera informa bá Jornalista sira iha Tribunal Díli, Tersa (30/07/2024).

Alegasaun hosi Prokuradór bá prosesu, Domingos Gouveia nian,  Kuarta (17/07/2024) foin lalais konsidera katak, iha sala julgamentu laran arguidu konfesa bá faktu sira. Arguidu deklara katak, momentu ne’ebá nia mandatu termina, iha duni objetu balu maka arguidu entrega, liuhosi akta ka termu entrega nian. Maibé iha objetu balu ne’ebé arguidu preokupa ho servisu haluha no rai hela iha uma, no momentu ne’ebá arguidu bá tiha estranjeiru, maibé arguidu kontaktu bá iha nia eskoltu atu lori bá entrega.

Prokuradór deklara tuir lei katak, ema militár no seguransa sira de’it maka bele utiliza armas, maibé ema sívil labele utiliza no rai armas. Prokurador ne’e haree katak, objetu ne’ebé konsta iha akuzasaun tuir tabela ne’ebé iha, la iha arma de fogo, maibé munisoins (kilat-musan) ne’ebé iha priénxe bá arma proibidu.

Iha deklarasaun mós katak, hahú kedan 2015 hosi arguidu nia mandatu termina, maske objetu sira ne’e rai hela iha arguidu nia uma, maibé la iha perturbasaun trankuilidade, hosi arma proibidu sira ne’e.

Prokuradór mós haree bá sirkunstánsia balu katak, arguidu konfesa bá faktu sira, koopera ho justisa hahú hosi inísiu to’o finál, tanba ne’e ikus mai Prokuradór tétu sirkunstánsia hotu, hodi deside aplika pena prizaun tinan ida fulan-neen, suspende tinan ida fulan-neen bá arguidu. No objeitu sira ne’ebé iha, Prokuradór husu atu devolve hikas arma rua bá iha arguidu, maibé restu hosi ne’e tenke a-favór bá estadu. Maibé, parte defeza husu bá iha Tribunal atu tetu sirkunstánsia hotu, no absolve arguidu hosi krime refere. Tanba arguidu konfesa imparsial katak, objetu sira ne’ebé iha la’os arma de fogo (kilat funu nian).

Advertisement

Tuir akuzasaun ne’ebé Juiz prosesu Maria Solana lee sai katak, arguidu nu’udár eis-Prokurador bá Prokuradória Jerál Republika, eis-Komisáriu PNTL, no eis- Ministru Interior, eis  Assesór iha Prezidénsia Repúblika, atualmente Diretór Servisu Nasional Intelijénsia (SNI).

Iha 28 fulan-Marsu 2009, bainhira arguidu Longuinhos Monteiro assumi kargu nu’udár Komisáriu PNTL, arguidu hetan atribuisaun hosi Armori Nasional arma ho modelu STAYER, númeru 1344651, ho magazen 1 konstitui ho kilat-musan ka munisoens 20, no pistola Glock-19, ho magazen 2, konstitui ho bala ka munisoens 50.

Hafoin arguidu nia mandatu nu’udár Komisáriu PNTL termina, iha loron 6 fevereiru, arguidu entrega fali arma sira refere iha klauzula leten bá Miguel de Deus hanesan responsável armori Nasional.

Iha loron 18 fulan-Janeiru 2023, Juiz Direitu Tribunal Judisial Primeira Instansia Dili nian, hasai  despaixu realizasaun buska no autoriza apreensaun bá objetu sira ne’ebé relasionadu ho krime iha arguidu nia rezidénsia, sitadu iha Aldeia Fomento II, Suku Comoro, Postu Dom Aleixo, Munisipiu Díli.

Bazeia bá mandadu buska domisiliáriu hosi autóridade Judisiáriu maske iha tempu loron haleu oras  17:45 autoridade polisia Sientífika Investigasaun Kriminal (PSIK), juntamente ho arguidu dezloka imediatamente bá arguidu nia rezidénsia hodi efetua bá buska domisiliária.

Advertisement

Iha prosesu ezekusaun mandadu buska autóridade polisial sira liu-liu PCIC konsege identifika no imediatamente halo kedas aprensaun bá objetu sira ne’ebé iha relasaun ho Krime.

Hand granade GT6-AS Red 1, Lazer letal 1, Pistola Air Soft Gun 2, Kalibre 68 marka TIPPMAN fabriku husi Estadus Unidus  klodre 1,  Karregador 3. Munisoes real Kalibre 9mm marka CT 1, Munisoes real Kalibre 5,56mm marka PSD 1, Munisoes real Kalibre 9mm marka T&J PIN  2,  Munisoes real Kalibre 9mm marka Luger WIN 2, Munisoes real Kalibre 9mm marka 2, Munisoes real Kalibre 5,56mm marka CT PIN 1, Munisoes simulada Kalibre 22mm marka HILTE 55, Munisoes simulada Kalibre 5,56mm marka PSD 1, Munisoes simulada Kalibre 5,56mm marka TZZ 1, Munisoes real kasadera kalibre 22 LR marka hollow point 50, Projektil real ho kalibre 9mm 1, Projektil real kalibre 5,56mm 2, Munisoes simulada ho kalibre $1 (6.8×11) 93, involukru/kapsila destalgrada 18, Munioes real ho kalibre 22 LR marka super 1, involukru/kapsila desfalgrada real ho kalibre 22mm marka HORNET 1, involukru/cpsula desfalgrada simuladu ho kalibre 5.56mm marka  PT PIN 17, Munisoes kasadeira real ho kalibre 12 GA marka WINCHESTER 2, Munisoes borraxa simulada ho kalibre 9mm marak TP PIN 5, Hand granade GT6-AS Green 1.

Arma sira ne’ebé sira iha leten, arguidu asegura hela iha ninia rezidénsia, maibé la-hó lisensa no autorizasaun hosi entidade kompetente. Atentu bá kargu ne’ebé maka arguidu assumi anteriormente, klaramente arguidu hatene prosedimentu no kondisaun legál sira relasiona atu guarda ka iha pose bá arma sira proibidu.

Arguidu iha dever espesial atu la prátika krime refere, maibé arguidu ignora tiha koñesimentu sira refere hodi kontinua guarda no  hela pose bá arma proibidu sira refere sein-lisensa ka autorizasaun hosi entidade kompetente.

Hahú inísiu faze inkéritu perante autoridade polisial no Ministériu Públiku, arguidu hatudu nia komportamentu di’ak no konfesa espontaneamente bá faktu sira ne’ebé imputa bá nia no hatudu nia arrependimentu, hodi bele benefísia atenuante jerál ne’ebé determina iha artigu 55 hosi Lei Kódigu Penál.

Advertisement

Konsidera mós katak, arma sira ne’ebe durante arguidu rai hela iha nia uma hela-fatin, nunka iha denúnsia hosi kualker ema ruma hodi perturba trankuilidade ka ordém públika iha sosiedade.

Faktu deskrita arguidu atua ho forma lívre, deliberada no propózitu konkretizada, no arguidu hatene nia konduta sira deskreve proibidu no punidu tuir lei, biar nune’e arguidu konkorda no komete nafatin. Tanba ne’e, konstitui arguidu nu’udár autór material ho forma konsumada bá kríme Arma Proibida, ne’ebé mak previstu no punidu iha Artigu 211, númeru 1 hosi Kódigu Penal, ho nia redasaun foun tuir Lei nº 5/2017, loron 19 fulan-Abríl.

Audiénsia julgamentu ne’e, prezíde hosi Juiz Kolektivu, Afonso Carmona, Maria Solana, Albertina Neves, Ministériu Públiku (MP) reprezenta hosi Prokuradór Domingos Gouveia, arguidu hetan asisténsia legál hosi Advogadu Privádu na’in-ida.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

 

Advertisement

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending