Connect with us

Edukasaun

Governu Aprova Kurríkulu Báziku Nasionál bá Terseiru Siklu Ensinu Báziku

Published

on

Hatutan.com, (04 Setembru 2024), Díli-Governu liuhosi somurutu ordináriu Konsellu Ministru sira-nian, Kuarta  (04/09/2024), aprova ona projetu Dekretu- Lei Kurríkulu Báziku Nasionál ba Terseiru Siklu Ensinu Báziku nian, ne’ebé abranje husi tinan eskolaridade 7.º, 8.º e 9.º nian, ne’ebé aprezenta hosi Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares.

Nota komunikadu ne’ebé Hatutan.com sita mensiona  kurríkulu ida-ne’e substitui versaun tinan 2011 nian, ho objetivu atu unifíka no moderniza ensinu báziku hodi oferese edukasaun ida ho kualidade ne’ebé aliña ho nesesidades kontemporáneas.

Reuniaun Konsellu Ministru.Foto/Dok

Objetivu prinsipál inklui dezenvolvimentu kona-ba koñesimentu sientífiku no linguístiku, aleinde fortalesimentu ba kompeténsias hanesan pensamentu analítiku-krítiku, kriatividade, komunikasaun no valorizasaun ba tradisoins kulturais. Foka-liu introdusaun ba dixiplina “Fraternidade Humana, Morál no Étika”, ne’ebé inspira iha ensinamentu Papa Francisco no Saserdote Musulmanu Al-Azhar nian, ba promosaun pás no konvivénsia armonioza.

Implementasaun hosi kurríkulu ida-ne’e sei promove abordajen inkluziva ida kona-ba diversidade, aleinde introdús elementus inovadores hanesan literasia dijitál no moris-di’ak fíziku no mentál. Eskola sira sei iha autonomia hodi adapta kurríkulu tuir karakterístikas rejionais, naran katak respeita prinsípiu orientadór sira.

Advertisement

Iha intensaun atu alunu sira, bainhira remata siklu ida-ne’e, sira iha ona kapasidade atu partisipa ho ativu iha sosiedade, ho koñesimentus sientífikus avansadus, iha tempu hanesan prezerva tradisoins ne’ebé kria identidade timoroan nian no dezenvolve pensamentu ida krítiku hodi resolve problema no foti desizaun sira ho matenek no responsábilidade.

“Liuhosi enkontru KM, aprova kurríkulu nasionál dbaze bá ensinu báziku terseiru síkulu, la’ós mudansa boot ida iha kurríkulu ne’e, maibé, atu fó de’it kontínuidade bá kurríkulu primeiru no segundu síkulu do ensinu báziku, iha prinsípius orientadóres mak presiza halo mudansa uitoan, no nune’e mós kompleta liután iha nia dezenvolvimentu, iha dezenvolvimentu linguistíku, dezenvolvimentu sosial, nomós iha dezenvolvimentu siénsia Siéxias,” Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares hatete bá Jornalista sira hafoin lansamentu lívru ho títulu “Ili Mata” kona-bá Saudozu Komandante Nino Conis Santana nian iha Xanana Gusmão Reading Room (XGRR), Lecidere Dili, Kuarta (04/09/2024).

Ministra Dulce de Jesus dehan, iha dezenvolvimentu sosial nian, iha terseiru síkulu, aumenta tán matéria ida mak importante tebtebes atu hanorin bá estudante sira, atu sai estudante ne’ebé maka hatene, aban-bainrua sira boot mai, sira bele sai sidadaun ida ne’ebé mak bele kria pás, toleránsia, respeitu, liuhosi koñese relijiaun sira seluk ne’ebé mak iha mundu ne’e.

“No bele koñese mós sira-nian aan rasik, bele mós iha respeita bá ema seluk hanesan ema, no ita hatama ohin, iha kurríkulu ne’e iha matéria ida fó maka, Fraternidade Umana, Morál, no Étika,” hatete Dulce de Jesus.

Aprova Estatutu foun PNTL

Advertisement

Iha Konsellu Ministrus ohin, aprova, hafoin reapresiasaun bá projetu Dekretu-Lei kona-bá  Estatutu Polísias hosi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), ne’ebé aprova ona iha Sorumutu Konsellu Ministrus iha loron 29 fulan-maiu tinan 2024.

“Projetu Dekretu-Lei, ne’ebé agora halo ona revizaun, mantein objetivu atu estabelese Estatutu  Polísias PNTL nian ne’ebé foun, ho objetivu atu reforsa regulamentu sira ne’ebé iha ona. Entre mudansa sira ne’ebé maka introdús, destaka redefinisaun hosi kritériu sira promosaun nian, ho énfaze ba meritokrasia, no klarifikasaun kona-ba inkompatibilidade ezerse funsaun sira polísia nian,” sita iha komunikadu.

Liután ida ne’e, postu lideransa iha PNTL hetan ajustamentu hodi hatán di’ak liután ba instituisaun nia ezijénsia organizasionál no operasionál atuál. Diploma ida-ne’e reflete importánsia atu garante polísia nasionál ida ne’ebé profisionál, bein treinadu no estruturadu, ho intensaun atu konsolida Estadu Direitu no promove demokrasia iha territóriu nasionál.

Apoiu bá Nunsiatura Apostólika iha Dili

Iha sorumutuk Konsellu ministru ohin, aprova ona mós projetu Rezolusaun Governu nian kona-bá Apoiu bá Nunsiatura Apostólika iha Dili hodi prepara vizita Sua Santidade Papa Francisco nian mai Timor-Leste.

Advertisement

Ho rezolusaun Governu nian ida-ne’e autoriza atu sosa no fó elevadór ida ba Nunsiatura Apostólika iha Dili, hodi instala iha ninia edifísiu, ho objetivu atu hadi’a kondisaun mobilidade Sua Santidade Papa Francisco nian durante nia estadia iha país ne’e, ne’ebé sei hahú iha loron 9 to’o 11 fulan-setembru tinan 2024. Kustu másimu atu sosa elevadór ida-ne’e ho US$ 61,500.00

Konsellu Ministrus aprova mós Rezolusaun Governu nian ida ne’ebé kongratula populasaun tomak ba sira-nia partisipasaun no kolaborasaun ne’ebé signifikativu durante selebrasaun aniversáriu Konsulta Populár nian ba dala 25. Governu louva espíritu unidade, ambiente festa no dame ne’ebé prevalese iha territóriu nasionál tomak, ne’ebé reflete kompromisu kle’an povu timoroan nian hodi harii futuru ida ne’ebé prósperu no armoniozu ba nasaun.

Ho hanoin ba ida-ne’e, Governu apela ba populasaun atu mantein nafatin espíritu dame no unidade ida-ne’e durante Sua Santidade Papa Francisco nia vizita mai Timor-Leste iha semana oin, hodi reafirma karákter oin-na’in no fraternu nasaun timoroan nian.

Konsellu Ministrus aprova mós projetu Rezolusaun Governu nian, ne’ebé aprezenta hosi Ministra Finansas, Santina J. R. F. Cardoso, hodi nomeia Joanico Pinto nu’udár Komisáriu Autoridade Aduaneira tanba konsidera nia kapasidade téknika no esperiénsia profisionál ne’ebé luan tebes.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending