Connect with us

Polítika

PLP Konsidera Projetu Emerjénsia Diskriminativu

Published

on

Hatutan.com, (16 Jullu 2025), Díli-Membru Parlamentu Nasionál hosi  Bankada PLP Ermenegilda da Costa Laurentina, kestiona implementasaun projetu emejénsia bá infraestrutura baziká diskriminarivu tanba maioria Governu implementa iha Díli de’it, maibé munisípiu sira seluk kuaze laiha.

Lee Mós: Komisaun E Identifika Projetu Emerjénsia Balun Atrazu

Projetu konstrusaun Laboratóriu TBC iha Klinika Bairru-Pité, Díli. Foto/Marcelino Tomae

Deputada Bankada PLP Ermenegilda da Costa Laurentina, Kuarta (16/07/2025),  halo intervensaun iha plenária Parlamentu Nasionál kona-ba asuntu infraestrutur bázika ne’ebé sai prioridade bá  Governu atuál.

Nia hateten informasaun no observasaun iha tereñu katak, prioridade bá dezemvolvimentu iha seitór infraestrutura iha kada munisípiu Governu trata la hanesan, kria deskriminasaun entre munisípiu ida ho munisípiu seluk, pior liu tán Governu ignora total desentralizasaun administrativa no podér lokal ne’ebé to’o ohin loron la funsiona ho di’ak.

Advertisement

“Sé  ita haree didi’ak, só Díli de’it maka hetan intervensaun urjente hosi Governu sentrál, hodi kria projetu emerjénsia bara-barak, no halo ajudikasaun direita la ho  dezeñu, la ho planu ne’ebé di’ak no no la iha  orsamentu fiksa,” Deputada Ermenegilda da Costa Laurentina iha nian intervensaun.

Deputada PLP ne’e konsidera  Governu laiha planu ida ne’ebé integradu-integrál, politika ida-ne’e hamosu no haburas de’it pratika sira la tuir lei no regra ne’ebé vinkula, hanesan violasaun Lei orsamentu no Lei aprovisionamentu.

Iha Relatóriu Camrá de Contas sira rekomenda fila fila katak ajudikasaun dirieta tenke priense rekezitu emerjénsia no urjésia, la’ós  fahe de’it bá kompañia ka kliénte sira bazeia bá orden traballu  tanba de’it sira mak nu’udár ATM bá politiku sira nian ka hanesan fahe supermi ka hola modo iha estrada.

Tamba ne’e nu’udár reprezentaten povu hakarak koloka pergunta  bá Governu, tanbasá intervensaun urgente la aplika ihamMunisípiu sira seluk hanesan  Ermera, Baucau, Bobonaro, Lautém no Viqueque,  saida mak justifika ajudikasaun direta bá empreza ne’ebé naran diferente maibé nia estrutura kapital kuaze mai husi ema ida deit no  husu bá Ministeriu Publiku no CAC haree asuntu ne’e ho kl’ean. Iha ka lae dokumentu ofisiál kona-bá  justifikasaun urjénsia, verifikasaun ADN, no kabimentu orzamentál bá projetu sira? Favor IGE no CAC tau atensaun bá aktu sira ne’e. Estadu labele funsiona hanesan Estado do coboy.

Bankada PLP husu  bá Governante ne’ebé kaer ukun la bele mehi de’it katak Timor-Leste sai nasaun ida ne’eb prosperu, maibé komportamentu pelo kontrariu no la koereénsia ho realiadede. Projeitu infraestrutura labele sai meiu bá distribuisaun favór polítiku.

Advertisement

Iha fatin hanesan Deputada CNRT Cedelizia Faria dos Santos hateten, foin lalais, komisaun C trata asuntu Finansa Públika bá halo fiskalizasaun iha Munisipíu Ermera katak informasaun husi Autoridade lokál Munisipíu sira katak dezenvolvimentu iha areá rural sira ne’e barak maka la’o hela.

Vise-Ministru Asuntu Parlamentár Adérito Hugo da Costa hateten,  nia parte rejista pontu situasaun ida-ne’e, maibé hakarak hateten katak desde IX Governu iha tinan 2023 halo levantamentu konkreta bá obra infraestrutura.

“Ita hotu hatene katak prioridade tebe-tebes bá IX Governu katak infrestrutura ne’e maka save bá dezenvolvimentu iha setór sira seluk, no Governu ida-ne’e komprimitidu iha katak infraestrutura mais importante,” Adérito Hugo hateten.

Jornalista : Zita Menezes

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending