Edukasaun
Konsellu Disiplinár UNTL Halo Investigasaun Ba Kazu Asédiu Sexuál
Published
5 months agoon

Hatutan.com, (07 Outubru 2025), Díli-Reitór Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), João Soares Martins simu ona relatóriu husi Dekanu no mós família vítima hodi hato’o ona mós relatóriu sira ba Konsellu Disiplinár.

Reitór UNTL, João Soares Martins. Foto/Juvinal Cabral dos Santos
“Buat hotu sei mai ho nia prosesu, ha’u simu ona relatóriu husi dekanu no mós família husi estudante ida ba hasoru ha’u, Segunda (06/10/2025), no mós ba Konsellu Disiplinár, entaun ha’u enkamiña relatóriu husi vise-dekanu no mós ejizensia ka informasaun husi família hato’o ona ba Konsellu Disiplinár,” Reitór UNTL, João Soares Martins informa jornalista sira iha UNTL, Tersa (07/10/2025), relasiona ho prátika asédiu sexual ne’ebé deskonfia pratika hodi dosente ho inisiál MFB.
Reitór UNTL esplika, Konsellu Disiplinár mak sei tetu sasan sira ne’e no sei halo enkontru hodi foti medida sira ne’ebé mak adekuadu ba situasaun ne’ebé mak akontese.
“Ha’u la espera katak buat ne’e bele akontese, maibé, ha’u dehan buat ne’e babain ona ministru sempre relembra katak ida ne’e tenke kria ambiente kampus tenke seguru ba ema hotu, tanba ne’e mak ami hola parte ba inisiativu kampus seguru,” João Soares Martins hateten.
UNTL mós hola parte iha grupu universidade ne’ebé deklara zero toleránsia ba asédiu sexual, maibé ema barak demais atividade sira hanesan bele akontese, importante iha mekanizmu ba oin oinsa bele hadi’a.
“Alin feto ida, horseik, hato’o katak iha tinan 2021 la sala nia aman telefone duni ha’u no ha’u bolu dekanu altura ne’ebá, agora eis-dekanu ona, ha’u dehan katak tenke haree situasaun ida-ne’e. Ha’u rona dekanu ne’e hato’o ba sira k lae no ha’u mós hasoru profesor MFB hodi fó hatene katak iha alegasaun ida hanesan ne’e ita boot tenke kuidadu. Ne’e situasaun akontese iha ne’ebá mós laiha ema ida hato’o relatóriu no eskrita ida mai kona-bá situasaun ne’e,” João Soares Martins hateten.
Tuir nia, estudante sira brani hato’o situasaun sira ne’e impaktu pozitivu, karik laiha inisitiva tanba estudante sira ta’uk atu hato’o.
“Ami iha pro reitoria provaderia ba kosellamentu ne’ebé mak sempre enkoraza katak estudante sira hotu se de’it mak sai vítima ba asaun asédiu sexuál no imoral bele hato’o kedan”.
“Ha’u nia hanoin ita tenke lao tuir mekanizmu ne’ebé mak iha, buat hotu lao tuir investigasaun. Kuandu iha rezultadu perigu duni ita tenke foti medida duni atu bele halo suspensaun ba professor MFB,” Reitór UNTL ne’e deklara.
Bankada sira iha PN Enkoraza Hato’o Keixa ba PCIC ho MP
Reprezentante povu iha Parlamentu Nasionál enkoraza estudante feto sira ne’ebé sai vítima bá asédiu sexuál iha Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL) tenke iha korazen no brani halo keixa bá Ministériu Públiku (MP) nune’e bele halo investigasaun bá autór ne’ebé komete asédiu sexuál.
Membru PN husi Bankada CNRT, Maria Gorumali Barreto, husu mós alin feto sira ne’ebé sai vítima bá asédiu sexuál iha UNTL sé bele hato’o keixa ba iha Polísia Sientifika Investigasaun Kriminál (PSIC, siglá portugés) ho Ministériu Públiku ba aktu sira ne’ebé viola sira-nia dirietu no viola sira-nia personalidade juridika.
“Vítima sira presiza hato’o keixa atu bele loke investigasaun bá iha autór predator abuzu sexuál iha UNTL ne’e, sé halo de’it demostrasaun labele rezolve ida-ne’e, maibé tenke bá halo keixa, atu nune’e, bele loke investigasaun bá autór predator abusu sexual ne’ebé maka mai husi lidér partidu polítiku ida,” Deputada Maria Gorumali Barreto hato’o nia intervensaun ne’e iha plenária PN.
Iha fatin hanesan Deputadu Bankada CNRT, Gabriel Soares, reiteira tán katak hanesan inan-aman no hanesan mós reprezentante povu iha Parlamentu Nasionál no membru iha komisaun G ne’ebé tutela bá areá edukasaun solidariza bá oan feto sira ne’ebé sai vítima bá asédiu sexuál iha UNTL.
“Ha’u solidariza tebe-tebes ho ha’u nian oan estudante sira. Ita-nia oan sira mai atu eskola la’ós mai fó aan bá oknum sira ne’ebé maka laiha moral, atu hetan de’it valór ida tenke negosia ho ema nia dignidade ne’e gravé, modelu hanesan ne’e atu halakon morál iha ita nian rai Timor-Leste,” Deputadu Gabriel Soares afirma.
Membru Bankada FRETILIN, Lidia Norberta, hateten nu’udár mós feto husi bankada FRETILIN hato’o solidariedade bá vítima nia aten brani hodi halo denúnsia ba problema ne’ebé sira infrenta.
“Ami mós enkoraza bá feto maluk sira ne’ebé mak durante ne’e sai vítima la’os bá predatór ida, maibé bá predatór sira seluk ne’ebé mak iha espasu públiku kaer ema nia isin-lolon, rei ema nia ibun, to’o relijioza sira ita rei, ida-ne’e ita labele nonok,” Deputada Lidia Norberta hateten.
Nia husu nu’udár estudante feto tenke haree asuntu ida-ne’e no ema hotu-hotu tenke haree tenke luta bá ida-ne’e labele haree de’it bá ema ida maibé tenke haree bá ema hotu-hotu, liuliu iha mós ministériu sira tanba akontese hotu.
Iha fatin hanesan Vise-Ministru Asuntu Parlamentár Adérito da Costa Hugo hateten, tinan barak ona eziste pratika sira hanesan ne’e, tán ne’e apresia tebes bá estudante feto sira ne’ebé maka brani ko’alia sai para bele halo prevensaun no atuasaun bá autór sira ne’ebé maka komete iha atividade sira hanesan ne’e.
“Nune’e bele lori fali kampus universitáriu bá espasu ne’ebé garante estudante sira-nia atividade estudu liuliu bá estudante feto sira, lamentavél tebes dosente sira maka komete aktu sira hanesan ne’e, no mensajen ida forte tebes husi akontesimentu ida-ne’e maka bá dosente hotu-hotu no profesór sira iha universidade no eskola sira atu atensaun no prosesu tenke la’o halo investigasaun,” Vise-Ministru Asuntu Parlamentár Adérito Hugo hateten.
Jornalista: Zita Menezes/Juvinal Cabral dos Santos
You may like
Edukasaun
Elimina Diresaun Inspesaun Auditória no Kontrolu Kualidade Bazeia Ba Estatutu Foun UNTL
Published
3 months agoon
25/11/2025
Hatutan.com, (25 Novembru 2025), Díli-Despaxu Reitór Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) hodi hapara ka elimina tiha Diresaun Inspesaun Auditória Kontrolu Kualidade UNTL bazeia ba estatutu foun UNTL nian rasik.
Edukasaun
Deskonfia, MS ho FDCH Prátika Familiarizmu iha Bolsa Estudu
Published
3 months agoon
20/11/2025
Hatutan.com, (20 Novembru), Díli—Bankada FRETILIN alega Ministériu-Saúde (MS) ho Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Humanu (FDCH-sigla portugés ) prátika familiarízmu bá prosesu bolsa estudu.
Edukasaun
Reitór UNTL Halakon Diresaun Inspesaun Auditória no Kontrolu Kualidade Tanba Sei iha Fiskál Úniku
Published
3 months agoon
17/11/2025
Hatutan.com, (17 Novembru 2025), Díli- Ministru Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK) José Honório da C. P. Jerónimo, klarifika katak Reitór Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), João Soares Martins, suspende ka halakon tiha Diresaun Inspesaun Auditoria Kontrolu Kualidade tanba bazeia ba Estatutu UNTL nian.

CAC Submete Kazu Krime Korrupsaun Neen Ba Ministériu Públiku

Komunidade Musulmanu Timor-Leste Hahú Jejun

Joven Ida husi Maubisse Mate Mistériu iha Merkadu Taibessi

Konten Kreatór Ary Bargon Dúvida ho SEKOMS-MTK Lori Google AdSense ho YouTube Mai Timor-Leste

PM Xanana Sei Vizita Munisípiu Avalia Desentralizasaun Governu Lokál

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Justisa & Krime1 week agoSuspeitu Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál iha Hera Aumenta Ba Na’in-Haat
Nasionál1 week agoGovernu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL
Dili1 week agoPolísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu
Defeza & Seguransa1 week agoGovernu Suspende Tempráriu Rekrutamentu Ajente PNTL 2025
Polítika7 days agoPrezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL
Polítika1 week agoKomisaun E Identifika Projetu Uma Dignu 25 iha Manatuto La’o Atrazu
Saúde1 week agoMinistra Élia Amaral Dezmente Komisaun Rekrutamentu PNTL Ne’ebé Dehan Reajente Laiha
Nasionál1 week agoÍndise Persesaun Korrupsaun 2025, Timor-Leste iha Klasifikasaun 73 Husi Nasaun 180








