Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo
Hatutan.com, (26 Outubru 2026) Díli– Ministru Asuntu Kombatente no Libertasaun Nasionál (MAKLN), Gil da Costa Monteiro “Oan Soru”, konvida juventude ohin loron atu valoriza sakrifísiu husi sira ne’ebé luta ba independénsia Timor-Leste, no uza valór no mehi husi tempu pasadu nu’udar baze atu harii futuru ne’ebé di’ak liu.

Semináriu nasionál ne’ebé organiza husi juventude rejisténsia ho tema “Valoriza Luta Juventude Loriku Asuwain, ho Apoiu Igreja Katólika Nian ba libertasaun Timor-Leste” iha salaun Igreja Motael. Segunda (26/10/2026). Foto/Maria Angelita Sandi Belo
“Ohin, ita hotu mai iha fatin ida ne’e (salaun Igreja Motael) tanba situasaun ka pasajen pasadu moruk ida mak konvida ita hotu-hotu, husu ita atu hanoin ba pasadu moruk ida ne’e hodi hanoin prezente ohin no mehi atu prozeta futuru ne’ebé di’ak,” Ministru Gil da Costa Monteiro “Oan Suru”, hateten iha nia intervensaun iha semináriu nasionál ne’ebé organiza husi juventude rejisténsia ho tema “Valoriza Luta Juventude Loriku Asuwain, ho Apoiu Igreja Katólika Nian, ba libertasaun Timor-Leste” iha salaun Igreja Motael. Segunda (26/10/2026).
Nia esplika, iha tinan 1974 no 1975, lideransa sira iha tempu ne’ebá seidauk hatene polítika, maibé sira halo polítika no iha mehi atu hetan ukun rasik an ba Timor-Leste.
“Mehi ne’e mai husi lideransa sira ne’ebé seidauk hatene polítika iha 1974 no 1975, maibé sira halo polítika, sira ne’ebé seidauk hatene ukun-an iha 74-75 maibé sira temi dehan iha tempu ne’ebá ukun-an ne’e la’os buat fasil. Se o seidauk hatene, maibé o temi ukun-an ne’e mehi, mehi ida ne’e atu sai realidade ne’e presiza sakrifísiu, ida ne’e mak akontese iha tempu ne’ebá,” Gil Oan Soru hateten.
Nia konvida partisipante sira atu hamutuk hodi agradese no valoriza sakrifísiu husi sira ne’ebé luta ba independénsia, no uza valór no mehi husi tempu pasadu nu’udar baze atu harii futuru ne’ebé di’ak liu.
Ministru Gil Oan Soru subliña, juventude ohin loron tenke hatene valoriza sakrifísiu husi sira ne’ebé luta iha tempu pasadu, ne’ebé prontu atu hasoru perigu no enfrenta rezime ne’ebé sira konsidera la justu, atu defende direitu autodeterminasaun Timor-Leste.
“Mai ita hotu hamutuk hodi agradese ba sira ne’ebé luta iha tempu ne’eba, brani ba mate, sira tuku hirus-matan no lulun faru liman hodi hasoru inimigu no rezime ne’ebé la di’ak hodi diside Timor-Leste nia autodeterminasaun no hatudu ba mundu katak ami tenki ukun rasik-an, la’os tuku hirus-matan no lulun faru liman kaer fatuk hodi tuda malu,” nia konklui.
Iha biban ne’e Prezidente Komisaun Organizadora, Alexo da Gama “Cobra”, hatete, semináriu ne’e nia objetivu atu halibur hamutuk fali juventude rezisténsia sira hodi fahe no konta istória luta libertasaun nasionál ne’ebé loos ba jerasaun foun.
Nia esplika katak istória rezisténsia dala ruma hetan interpretasaun no kontajen diferente, tuir versaun grupu ida-idak nian. Tanba ne’e, juventude rezisténsia sira konsidera katak semináriu ne’e sai nu’udar espasu atu hato’o istória luta nian ba juventude foun sira, atu bele rona no komprende.
“Tanba istória ne’e dala ruma balu rona no konta tuir versaun sira ida-idak nian, tanba ne’e mak juventude rezisténsia nia hanoin oinsá mak atu konta istória liu husi semináriu ida ne’e hodi haklaken loos istória ba juventude foun sira atu bele rona no hatene,” Aleixo Cobra hateten.
Nia mós afirma katak iha grupu balu ne’ebé konta istória ne’ebé la loos, maski sira la’ós autor ba istória rezisténsia sira nian.
Semináriu ne’e bele ajuda juventude foun sira komprende di’ak liu istória luta libertasaun nasionál no valoriza sakrifísiu husi sira ne’ebé kontribui ba independénsia Timor-Leste. (*)