Connect with us

Polítika

PN Husu Governu Kombate Tráfiku Umanu Ne’ebé Involve Traballadór Timor-oan iha Estranjeiru

Published

on

Hatutan.com, (12 Fevereiru 2024), Díli—Parlamentu Nasionál (PN) liu hosi deputadu Luis Roberto hosi bankada KHUNTO husu bá IX Governu Konstitusionál atu intervén hodi prevene kazu tráfiku umanu ne’ebé involve traballadór Timor-oan iha estranjeiru.

Deputadu Luis Roberto konsidera tráfiku umanu mosu tanba kauza hosi dezempregu, tanba ne’e ajénsia balun aproveita situasaun hodi halo rekrutamentu bá Timor Oan sira atu assesu servisu iha rai liur, infelizmente atu hetan servisu iha estranjeiru hamosu konsekuénsia negativu bá dignidade umana.

Lee Mós: Timoroan Na’in-11 Sai tán Vítima Iha Malázia

Advertisement

Nia dehan, situasaun ida-ne’e sai ona fenómenu sosiál ida iha pátria maubere hanesan nasaun frázil, ajénsia irresponsável sira hanoin de’it atu hetan lukru, maski iha esplorasaun bá Timoroan oan ne’ebé tenke sai vítima iha ema nia rai.

“Komisaun Luta Kontra Tráfiku Umanu rejista kazu tráfiku umanu hamutuk 64 involve joven Timor oan balun bá buka servisu iha Malázia, Alemaña, Polándia nomós Portugál ne’ebé apoiu hosi ajénsia viajen balun, ho promesa katak servisu barak iha rai liur, maibé realidade la iha servisu,” Luis Roberto hateten liu hosi deklarasaun polítika iha plenária, Segunda (12/02/24).

Nia fó ezemplu hanesan iha nasaun Portugál no konsekuénsia Timoroan barak mak sai vítima no tenki regresu mai Timor no balun halai bá iha España no Alemaña no balun sei aguenta buka moris iha Portugal.

“Alende númeru vítima aumenta, problema nia abut maka dala barak trafikante sira uza estratejia barak liu ho manobra promesa no intensaun falsa katak sira sei apoia Timoroan sira hodi fasilita assesu bá servisu ho saláriu ne’ebé bo’ot iha nasaun estranjeiru,” nia haktuir.

Tanba ne’e, nia konsidera tráfiku umanu nu’udár forma ida hosi violasaun direitu umanu bá ema hotu-hotu inklui bá feto sira, nune’e Estadu RDTL tenke assume responsabilidade no devér liu hosi aparelu Estadu atu garante no fó protesaun bá sidadaun hotu-hotu, ne’ebé konsagra ona iha artigu 6 konstitusaun RDTL kona-bá objetivu Estadu maski Governu RDTL altera ona kódigu penál kona-bá prevensaun no kombate tráfiku umanu ne’ebé estipula iha artigu 162 no 163 ne’ebé kondena no hatama trafikante sira ho pena prizasaun tinan 20-resin maibé realidade aktu tráfiku umanu sei akontese bá beibeik.

Advertisement

Kona-bá preokupasaun ne’e, Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Adérito da Costa Hugo hateten, IX Governu Konstitusionál sei tau-matan bá assuntu tráfiku umanu ne’ebé traballadór Timor oan hasoru iha ema nia rain.

“IX Governu haree assuntu ida-ne’e, kaer bá akontesimentu sira iha VIII Governu no Governu anteriór sira katak, iha ona indikasaun forte katak involvimenu ajénsia sira ne’ebé fora hosi kanál ne’ebé SEFOPE mak organiza la’o intensivu hosi Governu Austrália, Korea no Governu seluk ne’ebé uza espasu SEFOPE nian. Hosi ida-ne’e Governu observa traballadór Timor oan ne’ebé uza espasu liu hosi G to G ne’e iha Korea, Austrália hodi kontrola nafatin hamutuk ho ita-nia adidu sira hodi labele halo mal tratamentu hosi kompañia no ajénsia sira,” nia hateten.

Governu mós fó konfiansa tomak bá Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál ho Interpol atu hala’o nafatin investigasaun bá akontesimentu sira iha pasadu hodi buka-tuir autór sira ne’ebé hala’o nafatin rekrutamentu ilegál bá traballadór sira fora hosi sistema Estadu Timor-Leste nian.

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending