Connect with us

Nasionál

IX Governu Sei Halo Auditória Hodi Kontrola Ezekusaun Kada Ministériu

Published

on

Hatutan.com, (03 Outubru 2024), Díli- Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, afirma IX Governu Konstitusionál iha ona polítika atu halo auditória interna ba kada ministériu hodi garante ezekusaun orsamentál hodi lori dezenvolvimentu ba povu tomak.

Lee Mós: Timor-Leste Marka Istória Foun iha Proposta OJE 2025 ho Montante Billaun $2.6

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál, Díli, Kinta (03/10/2024), klarifika katak iha Konsellu Ministru dehan tiha ona ba ministru sira katak tinan ida mai ne’e ladún halo buat ruma, tanba buka atu haree kona-ba irregularidade iha jestaun osan povu nian ne’e.

Advertisement

Primeiru-Ministru Xanana Gusmão. Foto/Elio dos Santos da Costa

Tuir Xanana, irregularidade barak tebe-tebes ne’ebé Governu mós haruka ona Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO) no aaprova tiha ona, sei ba fali Parlamentu Nasionál hodi diskute mai iha Palásiu Prezidensiál, mas ida ne’e la’ós urjente liu tanba sei aplika ba iha Orsamentu Jerál Estadu 2025 ninian.

“Ami aprova mós atu buka hamosu auditoria interna iha instituisaun estadu nian tomak, ita bele kontrola didi’ak despeza gastu buat sira ne’e hotu atu la bele halakon osan povu nian ne’e,” Primeiru-Ministru Xanana Gusmão hateten.

Governu mos loke ona konkursu atu halo auditoria ba irregularidade barak tebe-tebes ne’ebé mosu ne’e halo ne’ebé la kleur atu asina kontratu ho kompañia internasionál halo, difisil sira sei hetan difikuldade barak, tanba surat buka la hetan, lakon hotu, ne’ebé susar resolve.

Sesta bázika nian, tuir Xanana sunu tiha dehan eletrisidade mak konslet. RAEOA mós depois pose atu ba entrega dokumentasaun ahi-han tiha, ne’ebé buat barak tebe-tebes halo  ulun fatuk moras uitoan.

“Auditoria agora ami aprova tiha ona iha Konsellu Ministru atu la’o hodi monitoriza, kontrola tanba lae mosu hanesan ne’e, 2021 millaun $68 ba PNDS, 2023 ami mai governu iha relatóriu dehan selu tiha ona  millaun $38 maibé too 2024 mós projetu on going hela,” Xanana salienta.

Xanana Gusmão esplika foin daudauk preparasaun orsamentu Prezidente Autoridade Munisípiu mai  husu ba sira dadus kona-ba projetu PNDS ne’ebé halo ona antes ne’e fó pose mós fó hatene ona tenke buka korrije buat sira ne’e. Tanba  se la korrije agoraGgovernu ida tama gastu osan, governu ida tama gasta osan, povu moris kiak nafatin. Ne’ebé Prezidente Autoridade dehan projetu 2021 on going hela katak seidauk hotu, maibé iha relatóriu dehan millaun $38 selu hotu ona.

Advertisement

To’o foin daudauk, Xanana dehan nia simu surat ida husi emprezáriu ida ne’ebé esforsu an tebe-tebes ajuda agrikultór sira, sosa sira nia batar, sira nia hare hodi halo sesta bázika ne’ebé ida simu ne’e ba dehan hatama ba atu fó ba povu to’o agora seidauk selu. Ida simu osan husi governu dehan ba arranja sasán sira ita atu fó ba povu nia simu dehan de’it osan mais ida fornese ne’e seidauk simu, ne’e mak nia hakerek mai ha’u.

Xanana Klarifika OJE 2025  Sa’e bá Billaun $2.6

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hateten fó hatene mós ba Prezidente Repúblika katak Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 nian haruka ona ba Parlamentu Nasionál ho montante  billaun $2.6 b ne’ebé loloos ne’e billaun $2.17 restu ne’e husi fundu seguransa sosiál ho ninia reseita no mós saldo ne’ebé iha RAEOA ne’ebé hala’o ne’e hamutuk mak sai  billaun $2.6.

Xanana argumenta mós katak Orsamentu 2025 sa’e ba billaun $2.6 sei afeita ba fundu petrolíferu ka la’e ne’e agora Xanana dehan nia labele ko’alia depois diskusaun iha parlamentu mak haree to’ok ita osan hira to’o hira, oin nusa.

“Kona-ba jestaun fundu petrolíferu ninian hahú iha 2010 ami hadi’a, hadi’a, hadi’a, iha 2016 ita primeiru lugár iha Ázia tomak, mundu kuartu lugár ne’e jestaun. Mais Governu foin daudauk ne’e mak iha ne’ebé ita buka la hetan,” Xanana Gusmão tenik.

Advertisement

Kona-ba jestaun fundu petrolíferu, Xanana rekoñese nia la’ós peritu  ida mais mak komesa halo, agora nia labele dehan kedas ona, tuir diskusaun iha parlamentu bele informa ba públiku katak osan fundu petrolíferu hira, tanba iha lei uluk hahú kedas 2010-2012 só bele hasai persentajen ida ne’e, bainhira liu persentajen ida ne’e tenke iha aprovasaun husi parlamentu mais bainhira tenke liu husi aprovasaun liu husi parlamentu, tenke esplika didi’ak tanbasá, atu halo saida.

Iha enkontru semanál ho Prezidente Repúblika José Ramos-Horta ne’e Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão informa mos ba Xefe Estadu kona-ba sei partisipa iha ASEAN Summit iha nasaun Laos ne’ebé sei hahú iha loron 08 fulan-Outubru, hafoin ne’e sei kontinua vizita ofisiál ba Portugál iha loron 11 fulan-Outubru no ikus liu fila fali to’o iha Jakarta loron 19 fulan-Outubru no iha loron 20 fulan-Outubru partisipa serimónia pose ba Governu foun Indonézia nian.

Jornalista: Vito Salvadór

 

 

Advertisement

 

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Konferénsia Imprensa Konjunta Albanese-Xanana, SEKOMS “Limita” Liberdade Imprensa

Published

on

By

Hatutan.com, (28 Janeiru 2026), Díli-Governu da-sia (9) ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão iha kompromisu boot promove liberdade imprensa ne’ebé kontempla iha Konstituisaun RDTL artigu 41.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Timor-Leste ho Austrália Harii Parseira Foun Bá Era Foun

Published

on

By

Hatuta.com, (28 Janeiru 2026), Díli-Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) ho Governu Austrália iha kompromisu ida atu harii parseria foun bá era foun.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

PM Anthony Albanese Husu Governu Timor-Leste Aumenta Traballadór Timoroan Ba Na’in-10.000

Published

on

By

Hatutan.com, (28 Janeiru 2026), Díli-Primeiru-Ministru (PM) Austrália, Anthony Albanese, informa dadaun Timoroan liu na’in-5000 mak servisu iha Austrália no nia hakarak aumenta númeru ne’e ba na’in-10.000.

(more…)

Continue Reading

Trending