Hatutan.com, (07 Agostu 2025), Díli- Prezidente Autoridade Aviasaun Sivíl Timor-Leste (AACTL-sigla portugés), Zezinho Antonnio F. Gusmão, relata katak bazeia ba investigasaun AACTL ne’ebé halo ona, foin lalais ne’e,  identifika aviaun komersiál  Citilink ho númeru vou QG500  ne’ebé iha loron 27 Jullu 2025 tun iha Aeroportu El-Tari,  Kupang-Indonézia ne’e kategoria emerjénsia.

Lee Mós: Aviaun Citilink ho Voo Denpasar-Díli Tun iha Kupang La’ós Emerjénsia

Prezidente AACTL Zezinho Antonnio F. Gusmão

Prezidente AACTL ne’e hateten,  kona-bá  aviaun Citilink ne’e AACTL seidauk fó komentáriu, tanba horibainhira laiha mídia ida maka husu parte husi AACTL nian. Maibé iha fallansu ne’ebé aviaun Citilink halo ne’e AACTL  husu no halo ona karta pedidu bá airlines  Citilink nia estasaun  manager iha Timor-Leste 

“Ami bolu kedan mai, atu husu tanba saida maka iha fallansu aviaun ne’e bele landing fali iha Aeroportu El-Tari Kupang, depois sira fó sira nian relatóriu insidente (incident report), depois ida-ne’e liu tiha loron rua iha tán fallansu ida tán ka delay to’o tuku 2:00 Otl, depois ida-ne’e iha delay tan oras tuku 6:00 Otl,” Zezinho Antonnio F. Gusmão hateten ba jornalista sira iha edifísiu Ministériu Finansa, Kinta (07/08/2025).

“Fallansu sira ne’e, ami AACTL halo ona investigasaun husu tuir ona, investigasaun to’o Tore Kontrolu (ATC) nian, maibé iha momentu tanba divert entaun  sira la konsege kontaktu ho aviaun Citilink, no aviaun seidauk tama iha ita nian kontrolu zone nia divert de’it,” Zezinho Antonnio F. Gusmão  hateten.

Nia hatutan, AACTL  tenke husu mós informasaun bá ATC iha aeroportu El-Tari Kupang nian, maibé tanba buat sira ne’e tenke tuir prosedimentu, entaun  tenke husu atu halo karta bá Aviasaun Sivíl Indonézia nian hodi fó asesu informasaun sobre kronolojia aviaun Citilink iha momentu ne’ebá husu atu bá iha Kupang.

“Iha ne’ebá identifika katak fallansu ida husi Citilink nian maka ninian motór movimentu maka iha fallansu, kadavés iha busa ruma kuak ne’e maka halo nia oli menus, entaun  iha momentu ne’ebá dehan katak nia iha faze emerjénsia. Depois kuandu motór ne’e komesa manas prosedimentu pilotu nia foti desizaun ikus nia tenke shup down, hamate tiha motór sorin entaun aviaun semo  ho motór sorin de’it, tán ne’e sira husu ho razaun bá landing iha Kupang,” Prezidente AACTL ne’e fundamente.

Rajaun tékniku husi Citilink katak sira prefere tun iha Kupang  tanba sira-nia enjeñeiru sira iha ne’ebá prepara hela  no fasil liu atu halo manutensaun.

AACTL mós halo ona karta bá manajer Citilink atu hasoru malu para haree fila-fali akordu ne’ebé asina no retifika, barak iha ne’ebá ne’e AACTL tenke obriga sira para kumpre tanba fallansu sira hanesan ne’e labele kontinua akontese tán.

AACTL iha akordu sira ne’ebá mós iha kompeténsia bele suspende ka bele husu bá autoridade sira nian bele fó xamada atensaun bá operadór ne’e ka bele troka operadór Citilink bá fali Garuda, tanba husi inísiu AACTL husu Garuda maka atu opera maibé komu Garuda dehan katak sira nia filial  ne’e mak Citilink tanba ne’e maka AACTL aseita.

“Husu bá Citilink tenke kumpre rekejitu akordu sira ne’ebé maka tau iha ne’ebá, akordu sira ne’e hateten katak sira tenke garante kondisaun aviaun, ami tenke halo levantamentu bá sira nia basement ne’e para aviaun akesimentu hanesan ne’e fulan hira no tinan hira, ne’ebé ami sei bá halo lavantamentu, ami halo ona karta para bá halo lebvantamentu. Resposta husi parte Citilink konkorda no ami sei hasoru malu iha tempu badak para solusiona,” nia informa.

Prezidente AACTL afirma tán katak iha  akordu ne’e  AACTL mós aseita simu aviaun Citilink ho doubru to’o 26 aviaun bele semo rute Díli-Denpasar, tanba ne’e maka sai mós hanesan difikuldade bá AACTL atu garante, no AACTL halo revizaun limita sé bele sira autoriza aviaun tolu ka haat de’it, nune’e bele garante nia kondisaun.

Iha fatin hanesan Ministru Transporte no Telekomunikasaun Miguel Manutelo hateten nia parte orienta ona AACTL atu bolu sira atu haree mós Citilink nia kontratu.

Fó hanoin fali katak iha loron 28 fulan-Jullu 2025, Manajer Aviaun Citilink iha Timor-Leste, Fernando da Silva, dezmente dehan aviaun Citilink tun iha Kupang la’ós tun emerjénsia.

“Ha’u hanoin atu ko’alia kona-bá akontesimentu, Domingu (27/07/2025), tanba  pilotu hetan indikasaun iha sistema katak iha mesin ka motór parte liman karuk  nian iha problema uitoan, la’ós dehan saida maibé problema uitoan, tanba ne’e maka pilotu deside multiplika aterrajen bá fali iha Kupang,” Manajer Aviaun Citilink, Fernando da Silva bá Hatutan.com iha nia rezidénsia Fomentu,  Díli.

“Ne’e la’ós  tun emerjénsia, ema kalkula emerjénsia landing ne’e signifiká iha buat balu  iha problema boot uituan ona maka presiza iha emerjénsia landing. mas horisehik ne’e laiha, ne’e hanesan baibain,” Fernando da Silva klarifika.

Nia esplika tanba saida maka aviaun Citilink  tenke bá iha Kupang, tanba Aeroportu Internasionál Nicolau Lobato ne’e fatin sei ki’ik, karik nia tuun mai para iha ne’e depois enjeñeiru sira mai deteta katak aviaun ne’e la bele semo entaun tenke troka no konserteza nia taka fatin entaun prejudika  fali ho operasionál Aero Díli , Cantas no sviaun sira seluk, nune’e parte seluk sira iha Kupang besik liu lalais tanba vou loro-loron husi Jakarta-Surabaya iha hela, karik ita iha ne’e sei hein tempu.

Lee Mós: Membru PN Sira Preokupa ho Kondisaun Aviaun Citilink

Jornalista : Zita Menezes