Hatutan.com, (02 Setembru 2025), Díli– Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Loro Dias Ximenes hateten, konstusaun edifísiu Sentrál Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) paradu tanba empreza PT Aulia Multi Sarana husu tan orsamentu adisionál bá Programa Nasoins Unidas ba Dezenvolvimentu (UNDP).
Lee Mós: CAC Sei Halo Averiguasaun Bá Projetu Konstrusaun Edifísiu RTTL,E.P Ne’ebé Deskonfia iha Abuzu Podér no Korrupsaun

Projetu konstrusaun edifisiu sentral RTTL,E.P paradu no PT Aulia Multi Sarana sobu ona fasilita patriomiu estadu nian ne’ebé durante ne’e sira utiliza hanesna armazen ho eskritoriu administrativu. Foto/suplly
Kona-bá rezultadu teste soil segundu faze ninian Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito Dias Ximenes hateten, nia la hatene tanba UNDP maka hatene buat hotu kona-bá teste sira ne’e hotu,
Kona-bá dokumentu hothotu bá konstrusaun edifisiu sentrál RTTL EP ne’e , UNDP hato’o ona parte Governu, tuir Expedito katak Governu seidauk simu dokumentu ne’e.
“Sira fó hatene de’it agora halo prosesu foun fali, maibé ha’u la hatene prosesu foun saida ha’u la hatene, kompañai PT Aulia Multi Sarana la’ós halai ida, maibé tuir informasaun ne’ebé ami hetan parese husu tan osan adisionál bá iha UNDP, maibé husu osan hira mós ha’u la hatene, maibé UNDP sente katak osan adisionál laiha tanba osan ne’e apoiu husi Governu Japaun,” Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) Expedito Dias Ximenes hateten bá Hatutan.com iha Palásiu Prezidensiál, Díli, Tersa (02/09/2025).
Expedito esplika, tanba kompañia husu tan osan adisionál laiha resposta husi UNDP, nune’e kompañia sente katak laiha forsa no kapasidade atu kontìnua halo konstitusaun ne’e.
Expedito Dias Ximenes konsidera parese e prosesu bá oin atu garantia konstrusaun edifísiu sentrál RTTL E,P ne’e, UNDP sei loke fali konkursu foun.
“Maibé ida-ne’e bá husu UNDP, ne’e ami la hatene, tanba buat hothotu iha UNDP,” Expedito Dias Ximenes hateten tan.
Husi sorin seluk, Ministru Obrás Públiku (MOP), Samuel Marçal promete sei husu tuir no buka hatene fallansu konstrusaun edifísu Sentrál Radiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públiku, (RTTL,E.P), ne’ebé kontratu ne’e estabelese tiha ona entre UNDP, Governu ho kompañia internasionál PT Aulia Multi Sarana.
Projetu konstrusaun edifísiu sentrál RTTL,E.P nia progresu atrazu tebetebes no to’o agora la hatudu mudansa signifikativu iha terrenu tanba deskonfia empreza PT Aulia Multi Sarana laiha ona kapasidade hodi konstrui edifisíu ne’e.
Molok ne’e Mninistru Obrás Públiku Samuel Marçal hateten, tanba rai iha área Caikoli nia okos ne’e, bee de’it, nune’e teste soil ne’e, tenke teste ida ke regurozu duni, sei lae edifisiu ne’e la to’o tempu naruk, edifisiu ne’e monu, tanba ne’e maka, halo teste laboratóriu ne’e importante tebes, tenke haree didi’ak.
“Ha’u seidauk hetan update ruma kona-bá ida-ne’e, bá agora maka ha’u husu took, nia prosesu ne’e to’o iha ne’ebé, karik sei iha atrazu tanba laboratóriu, ha’u buka hodi bele aselera,” Mninistru Obrás Públiku Samuel Marçal hateten bá jornalista sira hafoin remata enkontru ho Prezidente Repúblika José Ramos Horta iha Palásiu Prezidensiál, Segunda (01/09/2025).
Nia hatutan, maske kompañia PT Aulia Multi Sarana la ansi atu aselera lalais, maibé la’ós signifika atu toba de’it, tenke buka meius oioin hodi aselera konstrsaun bá esdifisiu sentrál RTTL,E. P ne’e ho kualidade.
“Ita la ansi liu, la signfika katak ita tenke toba, maibé haree didi’ak bainhira harii konstrusaun ne’e bele hetan durasaun ne’ebé naruk, no seguru, tempu rai nakdoko labele iha problema. Obrgadu barak bá imi midia sira, apersia tebetebes bá imi nia servisu, bele hato’o informasaun bá Timor laran tomak no mós bá mundu,” Samuel Marçal hateten.
Fó hanoin fila fali katak, Projetu konstrusaun edifisiu sentrál Radiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P) ho kustu total US$3,760,405.00 ne’ebé ezekuta husi kompañia internasionál PT Aulia Multi Sarana husi Indonézia la’o atraza tebetebes.
Projetu ne’ebé sai hanesan legacy husi Governu da-ualu (8) liuhusi Ministériu Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS) no ezersísiu estra-ordináriu husi Prezidente Konsellu Administrasaun RTTL,E.P altura ne’ebá José António Belo “Taraleu”, konsege hala’o nia lansamentu, hatuur fatuk-inan, husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão iha loron 19 fulan-Dezembru tinan 2024.
Konstrusaun ba edifísiu foun RTTL,E.P ne’e previstu atu remata ka termina iha fulan-Marsu 2026, reprezenta investimentu ida US$5,970659,11 ne’ebé finansiamentu hetan hosi parseria ida entre Governu Timor-Leste, Governu Japaun no Programa Nasoins Unidas ba Dezenvolvimentu (UNDP, sigla inglés).
Konstrusaun projetu ne’e inklui formasaun téknika ba jornalista sira no profisionál RTTL sira seluk, ho objetivu atu hametin abilidade ekipa nian enfrenta ezijénsia komunikasaun modernu no efetivu.
Sura husi loron serimónia hatuur fatuk-inan to’o agora empreza internasionál husi Indonézia, PT Aulia Multi Sarana, seidauk hatuur nia fundasaun ka fondasi no seidauk hatudu esforsu ba mobilizasaun ekipamentu iha terrenu konstrusaun tanba empreza enfrenta difikuldade no prejudika progresu konstrusaun la’o tuir nia kontratu servisu.
Edifísiu sentrál RTTL,E.P nian ne’e tau naran Francisco Borja da Costa iha andar haat (4) kompletu ho estudiu rádiu ho televizaun, fatin servisu ho ezekutivu, ho totál administrasaun no jornalista na’in-600.
Iha andar da-haat leten ne’e fatin sorumutuk ho naran auditóriu Nino Konis Santana ho kapasidade akomula ema na’in-1000. Osan bá edifisiu ne’e apoiu hosi Governu Japaun liuhosi ezersísiu negosiasaun husi eis-prezidente Konsellu Administrasaun RTTL, E.P, José António Belo “Taraleu” iha inisiu 2023 no hetan tulun husi husi MAPKOMS hodi haruka karta pedidu bá Governu Japaun no mós koñesimentu mós bá UNDP nia reprezentante iha Díli iha loron 23 fulan Maiu 2023, hodi husu apoiu orsamentu ho totál US$5,970659,11, hodi ajuda konstrui edifisiu sentrál RTTL,E.P nune’e Governu Japaun apoiu montante orsamentu ne’e iha loron 11 fulan-Juñu 2023.
Iha fulan-Outubru tinan 2023, UNDP lansa konkursu dezeñu ho site assessment no hafoin iha fulan-Jullu tinan 2024 no fulan-Agustu 2024 hetan aprovasaun bá dezeñu husi Ministériu Obras Públika (MOP) depois lansa kedan bá konsursu internasionál hodi hetan kompañia internasionál husi Indonézia PT Aulia Multi Sarana hanesan manan na’in ba konkursu internasionál ne’e ho total kustu ba projetu ne’e $3,760,405.00.
Iha akordu ne’ebé estabelese ho parte sira, liuliu UNDP no Governu Timor-Leste liuhusi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) iha mandatu Governu da-sia (9) nian ne’e, kompañia PT Aulia Multi Sarana kompromete atu hatama nia ekipamentu rasik, modernu no sufisiente, maibé realidade PT Aulia Multi Sarana aluga de’it eskavadora ida ho karreta baskulante rua (2) ka tolu (3) husi empreza nasionál TINOLIN, Lda, maibé to’o agora fasilidade sira ne’e la estasiona ona iha fatin projetu, inklui terrenu projetu nian la hatudu progresu no paradu total.
Jornalista: Marcelino Tomae