Hatutan.com, (17 Abríl 2026), Díli– Kazu osan falsu ho montante millaun US$4-resin hanesan kazu krime sériu. Nune’e, tenke iha investigasaun ida kle’an.
Lee Mós: Osan Falsu Tama husi Portu Tibar, PM Xanana Kritika Servisu Alfándega

Osan falsu ne’ebé DSIK halo apreensaun iha armajen Y&W iha Bidau, Kuarta (15/04/2026). Foto/Juvinal Cabral dos Santos
Segundu Komandante Jerál PNTL, Komisaria Asistente Polísia Natercia Eufrazia Soares Martins, konfirma sirkulasaun osan falsu ho valor boot to’o millaun US$4-resin sai ameasa sériu ba komunidade, liu-liu iha área rural no sidadaun vulnerável sira ne’ebé seidauk iha koñesimentu hodi halo diferensa bá osan falsu ho orijinál.
Komisáriu Asistente Polísia Natercia Eufrazia Soares Martins,hateten kazu osan falsu, ne’e prosesu investigasaun kriminál ne’ebé hala’o hela husi unidade investigasaun sira iha andamentu legál la’o tiha ona tuir mekanizmu justisa.
“Tanba ita haree husi númeru aas, ita nia populasaun, bá ita nia komunidade sira ne’ebé maka la hatene lee no hakerek, no iha kapasidade atu halo diferensia entre osan falsu no osan ne’ebé maka orijinál. Tanba osan falsu ne’e iha ne’ebá iha buat rua ona, iha ne’ebá sira bele utiliza difisiensia ne’ebé maka ita iha hodi bosok ita nia komunidade, no nia evidénsia no faktu sira ho provoka maka ita boot sira haree komentáriu husi ita nia servisu investigasaun Kriminál, dehan katak osan sira ne’e sira uza ona iha antes hodi sosa ona sasán,” Komisáriu Asistente Polísia Natercia Eufrazia Soares Martins hateten ba jornalista sira bianhira ho Komandante Jerál Komisáriu Asistende Afonso dos Santos hasoru malu ho Prezidente Repúblika, Sesta (17/04/2026).
Komisária Asitetente Polísia mós fó hanoin kona-bá seguransa, haktuir katak seguransa la depende de’it ba asaun baku malu ka insidente sira maibé iha dimensaun boot liu ne’ebé inklui servisu interna no koordinasaun institusionál sira iha sistema seguransa laran tomak.
Nia dehan osan ne’ebé suspeitu sira dehan halimar, kopia ne’e, konsege sosa ona sasán no hetan ona osan orijinál ne’e bá sira nia bolsu, ida-ne’e ne’e akontese iha Díli, maibé oinsá ho osan falsu sira ne’ebé distribui bá área rural nk remotas, ezemplu sira uza bá sosa rai, uza bá hafolin feto, tanba ita haree ita nia maluk feto barak mka8 vulneravel la halimar.
“Ho ida ne’e maka ha’u dehan buat sira ne’e hotu ha’u la ko’alia klaru iha ne’e, tanba ne’e sei segredu Justisa, di’ak liu maka ne’e, prosesu ne’e la’o lai, tanba buat ida ke ita dehan osan tebes osan falsu, ka osan la halimar ne’e buat katak ida, to’o iha tribunál maka desde katak osan ne’e mai halimar de’it, osan ne’e atu halo atividade filme ruma ne’e Tribunál nia kompetensia,” nia dehan.
Asitetente Komisária Polísia ne’e bolu atensaun bá Timoroan hotu tenke matan moris neon na’in, tanba Timor ne’e hothotu nia rain, Timor presiza seguru buat balu ne’ebé maka lori insiguransa bá rai ne’e.
“Tanba buat sira ne’e mai, ita nia matan gosta kan, sei ita la domina ita nia aan, ita la domina ita ka espiritu atu hadomi rai ida-ne’e ho povu nia siguransa, dala barak ne’e ita monu,” nia dehan.
Nia haktuir, aspirasaun Públiku liuhusi komentáriu média sosiál, Komisária Natercia mós akompaña no lee hela, komentáriu dehan Kazu ne’e taka tiha. Maibé Konsidera ema matenek de’it fó sira nia komentáriu
“Ne’ebé ne’e ami rona, hanesan ema matenek ita haree husi matenek ninian, maibé ami nia servisu ne’e, oinsá atu salava no asegura bá ita ne’ebé mais vulneravel, ida-ne’e Timoroan hotu ita tenke responsabilidade,” nia dehan.
Tanba ne’e nia rekomenda katak, kazu osan falsu ne’e, ekipa seguransa liu-husi PNTL ho diresaun hothotu halo esforsu tomak hodi tau tama bá kazu ne’e to’o hetan nia karidade loloos.
“Maibé la’ós ami de’it, ita hotu Timoroan tomak ne’ebé hola parte iha laran servisu hamutuk hodi sai matan tilun bá autóridade komponente ne hanensan Polísia ne’ebé eziste iha ita nia rai, hodi tau matan bá ida-ne’e,” nia hateten
Jornalista:Marcelino Tomae