Connect with us

Nasionál

SEKOMS Expedito La Akompaña Ona PM Xanana Ba Singapura, Iha Malázia Deskonfia Xanana “Duni” Expedito

Published

on

Hatutan.com, (25 Abríl 2026), Díli—Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, Sabádu (25/04/2026), hale’u tuku 09:30 dadeer, ho aviaun komersiál Aero Dili halo viajen ba Singapura atu partisipa iha negosiasaun ronda da-toluk kona-bá Fronteira Marítima entre Timor-Leste (TL) ho Repúblika Indonézia (RI).

Lee Mós: AJTL Preokupa no Kondena Aktu Sensura Ba Notísia RTTL “PM Xanana La Husu SEKOMS Akompañia Nia Viajen Sira iha Rai-Laran no Rai-Li’ur”

SEKOMS Expedito Dias Ximenes hamriik besik pista Aeroportu hodi hateke aviaun Aero Dili ne’ebé transporta viajen PM Xanana ho nia delegasaun ba Singapura, Sábadu 25 Abríl 2026.

Iha vizita PM Xanana nian ba dala ida-ne’e, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, la akompaña ona, hanesan baibain, tanba la tama iha lista delegasaun vizita ofisiál PM Xanana nian ba Singapura.

Hanesan baibain, PM Xanana iha ne’ebé de’it, iha viajen sira rai-laran no rai-li’ur,  SEKOMS Expedito Dias Ximenes, sempre akompañia. Maibé, tanba PM Xanana konfirma ona, katak viajen sira PM Xanana   nian durante ne’e, la husu SEKOMS Expedito akompañia no lalika ona, tanba ne’e, iha viajen ba Singapura ne’e la inklui SEKOMS Expedito Dias Ximenes hanesan tempu sira liubá.   

Advertisement

Tuir observasaun Hatutan.com nian iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato iha ámbitu PM Xanana ho nia delegasaun halo viajen ba Singapura ne’e, hanesan baibain, membru Governu sira forma iha liña husi sala VVIP nian sai mai pista Aeroportu hodi despede PM Xanana.

SEKOMS Expedito Dias Ximenes mós forma hodi kumu liman loloo ba “tos” ho PM Xanana.

Bainhira aviaun  Aero Dili komes book aan iha pista aeroportu nian ho pozisaun atu take-off, SEKOMs Expedito Dias Ximenes, lulun-liman iha kotuk, hamriik iha pista ninin, hateke tuir aviaun ho delegasaun PM Xanana nian ne’ebé  atu take-off.

Iha Malázia, PM Xanana  Deskonfia “Duni” SEKOMS

Viajen ofisiál PM Xanana ho nia delegasaun ba Malázia iha tinan 2024,  konfirmadu katak SEKOMS Expedito Dias Ximenes, la inklui iha lista delegasaun PM Xanana nia viajen ba Malázia, nune’e, insidente ki’ik iha Denpasar-Bali no to’o iha Malázia PM Xanana hakfodak haree SEKOMS mós iha hotu ne’ebé no deskonfia  konsege “duni” SEKOMS hodi dehan, “sai tiha husi ne’e!”.

Advertisement

Kronolojia  

SEKOMS Expedito kumu-liman atu “tos” PM Xanana bianhira PM Xanana atu ba sa’e aviaun hodi ba Singapura.

Fontes importante balu (husu la bele públika nia identidade) ne’ebé akompañia vizita ofisiál PM Xanana nian ba Malázia, sai husi Díli iha Domingu, 01 Dezembru 2024, konta tuir ba Hatutan.com  iha sala VVIP Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Sábadu ne’e, katak SEKOMS Expedito sempre hakarak la’o ho PM Xanana maibé PM Xanana nunka husu ka halo despaixu ofisiál hodi husu nia akompañia vizita sira PM Xanana nian iha rai-laran no rai-li’ur. Katak SEKOMS mak hola nia inisiativa rasik duni.  

Fontes ne’e hateten iha esprensia viajen ofisiál PM Xanana nian ba Malázia iha Dezembru 2024, SEKOMS hamosu dezentdentimentu boot iha Denpasar-Bali to’o Malázia, tempu ne’ebá.  

Nia konta tuir katak iha Domingu, 01 Dezembru 2024, hale’u tuku 09:30 dadeer, PM Xanana ho nia delehasaun (inklui ha’u), sai hosi Díli ho aviaun Aero Dili no tránzitu (transit) iha Aeroportu Internasionál  I Gusti Ngurah Rai, Denpasar-Bali  purvolta tuku 11:00 oras Bali.

Iha viizta ofisiál ne’e Primeiru-Ministru hasoru-malu ho nia omólogo Primeiru-Ministru Malázia, Dato’ Sri Anwar Ibrahim iha eskritóriu Perdana Putra iha ‘area Putrajaya.

Ajende viajen delegasaun ofisiál  PM Xanana nian ba Malázia ne’e, tuir fontes ne’e konta katak, la inklui  SEKOMS Expedito Dias Ximenes, maibé SEKOMs Expedito Dias Ximenes, mós orienta ninia protokolu hodi trata ninia dokumentu sira hamutuk ho nia delegasaun  kuaze ema na’in-lima.

Advertisement

Ema na’in-lima  ne’ebé hola parte iha delegasaun SEKOMS nian ne’e, kompostu husi SEKOMS Expedito Dias Ximenes, eskoltu  na’in-ida, pesoál protokolu gabinete SEKOMS nian na’in-ida no lori  mós jornalista na’in-rua; ida husi Grupu Media Nasional  (GMTNTV) no mós na’in-ida husi RTTL,E.P.

Normalmente voo internationál direta hosi Díli  (DIL) ba Denpasar-Bali (DPS) ho nia oras normal kuaze oras ida minitu 55 no bele mós to’o oras rua. Maibé tanba Primeiru-Ministru ho nia delegasaun semo husi Díli iha tuku 9:00 dadeer no landing (tun) iha Aeroporto international  Ngurah Rai-Bali kuaze iha tuku 12:00 oras Bali nian, Adidu Timor-Leste nian iha Bali sempre ho ekipa seguransa Indonézia nian mai simu Primeiru-Ministru ho delegasaun.

Adidu Timor-Leste nian iha Bali simu lista  no pasaporta delegasaun PM nian, ne’ebé hirak ne’ebé ho pasaporte dokomata la’o tuir diresaun ketak no ida seluk ne’ebé mak ho pasaporte servisue la’o tuir diresaun ketak.

Ho nune’e, Primeiru-Ministru mak la’o uluk tanba uza pasaporte diplomata no balun tan. Bainhiara protokolu sira husi Adidu Timor-Leste nian iha Bali simu SEKOMS  Expedito Dias Ximenes ho nia delegasaun, prienta kedas atu SEKOMS Expedio halo viajen uluk ona tanba sira booking ona billete aviaun ne’ebé nia oras voo  la hanesan ho aviaun delegasaun Primeiru-Minsitru Xanana Gusmão nian.

Pesoal protokolu adidua Timor-Leste nian iha Bali inform aba SEKOMs Expedito ho nia delegasaun bele la’o liu husi  diresaun (jalur) lalais ba iha check-in tanba sira nia aviaun  atu semo ona.

Advertisement

Sira ne’e, kompostu husi SEKOMS Expedito ho nia protokolu, pesoál seguransa na’in-ida no mós jornalista na’in rua seluk (RTTL ho GMNTV),” fontes ne’e esplika.

Altura ne’ebá SEKOMS Expedito Dias Ximenes hatán ba pesoál protokolu adidu Timor-Leste nian iha Bali hateten katak “ha’u tenke tuir Primeiru-Minisgtru tanba ha’u ema VVIP. Ha’u tenke uza pasaporte dipolmata, no ha’u labele liu hosi diresaun (jalur) ema baibain nian.”

Entaun sira konsege haksesuk malu ho pesoál sira husi adidu Timor-Leste nian iha Bali. Mézmu pesoál protokolu tenta beibeik esplika ba SEKOMS, maibé SEKOMS Expedto lakohi rona. Mantein tenke la’o hamutuk aviaun ida ho PM Xanana ba Malázia.

Pesoál protokolu adidu Timor-Leste nian iha Bali buka konvense SEKOMS Expeditu hodi husu favor SEKOMS ho nia delegasaun labele hamutuk ho delegasaun Primeiru-Ministru nian, tanba booking ona tikete aviaun ho nia oras semo la hanesan ho delegasaun Primeiru-Ministru nian.  Katak Primeiru-Ministru ho delegasaun semo ba Malázia ho vaiaun  ketak, no SEKOMS h onia delegasaun ho aviaun ne’ebé atu semo daudaun ka semo uluk.

SEKOMS Expedito Dias Ximenes kontinua  lakohi rona, no hakarak atu tuir nafatin PM liuhusi jalur VVIP nian hodi transit no dikansa iha bandara Bali durante oras balun molok semo tan ba Malázia.

Advertisement

Fontes ne’e hateten, bainhira to’o iha sala VVIP mós Primeiru-Ministru Xanana Gusmão hakfodak tanba derepente deit SEKOMS Expedito Dias Ximenes  mós iha ne’ebá ho viajen hanesan atu ba hotu Malázia.

Ho SEKOMS nia Expedito prinsipiu ida la rona no lakoabora, entaun SEKOMS Expedito  tuir nafatin PM Xanana ba sala VVIP no ikus mai aviaun ne’ebé SEKOMS h onia delegasaun sira atu sae tuir ne’e ora ssemo to ona mak nia foin hakfodak.

Tempu ne’ebá SEKOMS Expedito Dias Ximenes hirus loos no  telefone ba ninia pesoál protokolu hodi siak, trata, to’o ko’alia lia-faun la apropriadu hasoru pesoál protokolu SEKOMS nian ne’e to’o dehan la hatene halo servisu.

SEKOMS Expedito Dias Ximenes  mós “ameasa” dehan bianhira nia  to’o  fali Dili nia hasai kedas pesoal protokolu ne’e.

Bainhira to’o iha Malázia,  SEKOMS Expedito Dias Ximenes nia naran laiha lista delegasaun PM Xanana nian, nunee iha vizita ofisiál balun iha malázia, SEKOMS Expedito labele asesu, nune’e nia la’o hamutuk de’it ho jornalista sira ne’ebé mak nia lori.

Advertisement

“Ami haree mós hakfodak, SEKOMS Expedito Dias Ximenes, seolah-olah hanesan jornalista hotu iha ema nia rain,” fontes ne’e haktuir.

Fontes ne’e rona no haree rasik durante delegasaun PM Xanana nian estadia  Malázsia, PM Xanana sempre “hakilar” SEKOMS Expedito Dias Ximenes ho liafuan “sai tiha husi ne’e” maibé SEKOMS Expedito Dias Ximenes konintua  lao tuir nafatin.

“Dalaruma PM Xanana hakilar dehan o ses tiha, servisu laiha. O mai halo saida. Maibé Expedito tuir nafatin,” fontes ne’e tenik tan.

Ajenda visita iha Malázia, Primeiru-Ministru Xanana Gusmão ho Primeiru-Ministru Malázia, Dato’ Sri Anwar Ibrahim, sai sasin bá serimónia asinatura akordu tolu mak hanesan, primeiru akordu entre Repúblika Demokrátika Timor-Leste no Malázia kona-bá Izensaun Vistu, segundu kona-bá akordu entre Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste relativu ho Terrenu bá Edifísiu Sanselaria no Rezidénsia Ofisiál Governu Malázia iha Díli no akordu terseiru maka Anúnsiu kona-bá voo Batik Air.

Primeiru-Ministru Xanana Gusmão mós hetan konvite  vizita bá Instituto Diplomacia no Relacao Exterior (IDFR) Malázia,  hodi hato’o Palestra Públika kona-bá “Diplomasia Internationál iha mundu Fragmentadu no Frajil”.

Advertisement

Iha mós ajenda Jantar Traballu hamutuk ho investidór potensiál sira hosi Malaysia ne’ebé koordenadu husi Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Assutu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay.

Delegasaun ne’ebé akompaña Primeiru-Ministru durante visita ofisiál iha Malázia mak hanesan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Assutu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, Ministru Negósiu Estranjeirus  no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, Ministru Ensino Superiór, Siénsia no Kultura, José Honório da Costa Pereira Jerónimo (matebian), Ministra Saúde, Élia A. A. dos Reis Amaral no Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel.

SEKOMS Expedito Delay (Atrazu) ba Dala-rua iha Malázia

Primeiru-Ministru Xanana Gusmão ho delegasaun fila-hikas mai Timor-Leste iha Tersa, 03 Dezembru 2024 no SEKOMS Expedito Dias Ximenes nia voo  ho aviaun delay (atrazu) dala-rua.

Bainhira fila hosi Malázia iha Tersa, 03 Dezembru tinan 2024, Expedito mós mai aeroportu Internasionál Malázia nian tarde tanba molok nia to’o mai aviaun semo ona. Tanba ne’e SEKOMS Expedito Dias Ximenes tenke gasta tan osan Estadu hodi sosa billete ba dalarua. Ba delay ida-ne’e nia mesak mak delay nune nia tenke sosa tan billete ida hosi Malázia mai Dili ho folin kuaze US$371.

Advertisement

Fontes ne’e konfirma katak SEKOMS Expedito Dias Ximenes nia viajen akompaña PM Xanana iha dala ida ne’e gasta deit osan ba bilete sosa dala-rua ba ema na’in-lima ho folin US$310 to’o US$481 kada billete ba ema ida, tanba ema na’in-lima mak billete hangus no gasta tan osan lubuk ida mak sosa fali.

Bainhira to’o iha Díli, pesoál protokolu SEKOMS nian asubmete pedidu rejigna aan kedas tanba la aguenta ho lia-fuan sira la apropriadu ne’ebé Expedito Dias Ximenes ho hirus ko’alia ba nia liu husi telefone.

Iha konversa halimar entre Hatutan ho Ministru balun iha Aeroportu  mós konfirma katak, dala barak Primeiru-Ministru halo viajern ba munsípiu hetan SEKOMS Expedito Dias Ximenes, sempre dehan ba SEKOMS Expedito, “o sai husi ne’e , o servisu laiha ka mak o mós mai hotu ne’e.”

Iha VVIP Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Sábadu ne’e, jornalista Hatutan.com, hakbesik ba SEKOMS Expedito Dias Ximenes, hodi husu halo entrevista konfirmasaun (doorstop interview), maibé  SEKOMS Expedito Dias Ximenes la hatán no dehan,  “ha’u lakohi ko’alia ho ita-boot (jornalista Hatutan.com, red), orsida ita boot bá inventa fali, hanesan foin dadauk ne’e,  Primeiru-Ministru la temi ha’u, o tau iha ne’ebá temi fali ha’u nia naran.”

Jornalista Hatutan.com mós responde hodi lia-tin dehan, RTTL,E.P mós publika noísia ho titulu no konteúdu hanesan ho notísia Hatutan.com nian, “PM Xanana La Husu SEKOMS Expedito Tenke Akompaña Nia viajen sira iha Rai-Laran no Rai-Li’ur”, Nune’e, SEKOMS  Expedito Dias Ximenes, hatán hodi dehan, “RTTL kopia  de’it  Hatutan nian, ha’u haruka hadi’a fali ona.”

Advertisement

Jornalista: Marcelino Tomae

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

AJTL Preokupa no Kondena Aktu Sensura Ba Notísia RTTL “PM Xanana La Husu SEKOMS Akompañia Nia Viajen Sira iha Rai-Laran no Rai-Li’ur”

Published

on

By

Hatutan.com, (24 Abríl 2026), Díli– Asosiasaun Jornalista Timor-Lorosa’e  (AJTL) preokupa ho aktu sensura ba notísia iha orgaun komunikasaun Estatál, Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públiku (RTTL,E.P) tanba la kontribui ba promove Liberdade imprensa no espresaun.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

SEFOPE Propoin Hasa’e Saláriu Minimu husi $115 Ba $160x

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Abril 2026), Díli- Sekretária Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE), hamutuk ho empregador, traballadór no mós ho Ministériu relevante sira deside ona  ezbosu lei saláriu minimu hasa’e  husi $115 ba $160/fulan.

(more…)

Continue Reading

Nasionál

PM Xanana Sei Bá Singapura Partisipa Negosiasaun Fronteira Marítima ho Indonézia

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Abríl 2026), Díli–Primeiru-Ministru (PM), Xanana Gusmão,  Sabádu 25 Abríl ne’e, halo viajen bá Singapura hodi partisipa  negosiasaun fronteira marítima ho Indonézia ba faze datoluk nian.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending