Connect with us

Edukasaun

Kazu Asédiu Seksuál iha UNTL, Dosente Na’in-Rua Hetan Suspensaun ho In-Atividade

Published

on

Hatutan.com, (13 Maiu 2026), Díli– Dosente nain-rua iha Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) ne’ebé komete kazu asédiu seksuál  hetan konsekuénsia suspensaun no la hala’o aviidade hanesan dosente.

Lee Mós: JU’S Lamenta Desizaun CFP Fó Deit Xamada Atensaun Ba Kazu Asédiu Seksuál iha TIC Timor

Ilustrasaun kampaña kontra asédiu seksuál husi UN Women

Dosenta na’in-rua ne’e, ida ho naran inisiál MB hetan pena in-atividade (la halo atividade)  iha UNTL ho muldura tempu tinan rua  no Dosente ho naran insiál MS hetan suspensaun durante fulan tolu.

Komisáriu Protokóliu Asuntu Disiplinár Komisaun Funsaun Públika, Agapito da Conceição bá  Jornalista sira iha nia Kna’ar fatin,  Kuarta (13/05/2026) informa CFP fó ona sansaun disiplinár bá dosente na’in-rua; MF ho MS  husi UNTL tanba envolve iha kazu asédiu seksuál.

Advertisement

“Kada pesoál  la hanesan ho seluk. Ita fó pena tuir rezultadu investigasaun no gravidade hahalok ne’ebé komete, hanensan Dosente  MB hetan pena in-atividade durante tinan-rua tanba kazu ne’ebé konsidera grave liu no envolve kontaktu físiku, enkuantu Dosente MS hetan suspensaun durante fulan tolu,” Komisáriu Agapito da Conceição hateten.

Komisáriu Agapito hatutan, iha  tersa 12 Maiu  2026, CFP halo  audénsia ho deputadu sira iha Parlamentu Nasionál, deputadu sira husu kona-bá diferensa sansaun ne’ebé CFP fó bá dosente rua ne’e, ida hetan pena in-atividade durante tinan rua no ida seluk hetan suspensaun durante fulan-tolu.

Tuir nia katak, desizaun ne’e bazeia bá rezultadu investigasaun ne’ebé CFP halo hamutuk ho diresaun investigasaun UNTL, katak kada kazu iha gravidade diferente, tanba ne’e maka pena ne’ebé aplika mós la hanesan.

Nia subliña, desizaun husi CFP mós inklui mudansa ba rejime jerál no proíbe dosente rua ne’e atu hanorin fila-fali,  Karta desizaun  husi CFP  ne’e submete ona  reitór UNTL tenke asegura MB no MS  atu la bele autorizasaun atu kontinua hanorin iha UNTL.

“Kazu barak komete husi funsionáriu kontratadu sira, maibé vítima sira dala barak tauk atu ko’alia. Tanba  ne’e mak ami sempre husu bá vítima sira atu labele tauk tanba vitíma sira-nia identidade ne’e  ami sei proteze,” hateten nia.

Advertisement

Agapito mós hateten katak kazu asédiu seksuál la akontese de’it iha Dili, maibé mós iha munisípiu sira seluk,  CFP fó ona sansaun oioin hanesan repreensaun eskrita, suspensaun, in-atividade no demisaun, depende bá  kazu ne’e ninia gravidade sira.

Nia esplika katak asédiu seksuál la’ós de’it kontaktu físiku, maibé mós mensajen liu husi WhatsApp ka Messenger bele konsidera nu’udar asédiu seksuál.

Tuir informasaun ne’ebé fó sai, kazu ida seluk husi Fakuldade Agrikultura seidauk tama bá CFP atu hetan desizaun final. Maibé, dosente MB no MS submete ona rekursu kontra desizaun CFP,  katak sé iha evidénsia foun, komisaun Funusaun Públika sei analizé fila-fali kazu ne’e.

“Se karik la iha evidénsia foun ne’ebé forte, CFP bele aumenta tan pena hasoru sira,” nia dehan.

Jornalista: Marcelino Tomae

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending