Connect with us

Justisa & Krime

Eis Administradór Ataúro Ameasadu Kadeia Tinan Rua

Published

on

Hatutan.com (09 Fevereiru 2022) Díli—Tribunál Distritál Díli, liu hosi alegasaun Ministériu Públiku (MP) Prokuradór Rogério Viegas, husu ba Tribunál atu aplika pena prizaun tinan rua suspende tinan tolu no indeminizasaun $460 ba eis Administradór Postu Ataúro, arguidu Manecas da Conceição Soares no Xefe Sentru Saúde Postu Ataúro, arguidu Januário Domingos Cabeças Soares.

Sala julgamentu Tribunál Distritál Díli. Foto/Hatutan.com.

Alegasaun  ne’e relasiona ho subsídiu ka indemizasaun ba ai-horis komunidade nian ba konstrusaun kampu aviasaun temporáriu iha Ataúro iha tinan 2014.

Notisia iha Relasaun:TDD Rona Sasin ba Kazu Eis Administradór Ataúro

Razaun MP husu pena suspensaun tinan tolu no indenimizasaun ne’e, tanba aktu ne’ebé imputa ba arguidu na’in-rua prienxe rekezitu krime nian maske iha faktus balun arguidu sira laiha koñesimentu.

Advertisement

Provadu mós katak, iha tinan 2014 kuandu Ministériu Saúde halo pagamentu ba projetu ne’e, iha osan kuaze $700 mak la uza, tanba tuir informasaun katak hosi komunidade afetadu 44 iha uma-ka’in tolu mak la simu osan no osan ne’e tau de’it iha Brankas Ministériu Saúde Ataúro.

Hafoin alegasaun, juiz prezide adi’a hikas julgamentu ba loron seluk hodi rona leitura sentensa.

Antes ne’e, tuir akuzasuan hosi MP katak, arguidu na’in-rua halo konvokatóriu ho Xefe Suku lima hamutuk ho komunidade ne’ebé afeita hosi konstrusaun kampu aviasaun provizóriu iha Postu Ataúro, no liu hosi enkontru hirak-ne’e maioria to’os na’in konkorda atu hasai sira nia ai-horis, maibé husu atu indeminiza ai horis mak hanesan hudi, nu’u, haas, sabraka, goiavas, romaun, ai-ata, ai-dila, kulu, derok, ai-teka no ai-kameli ne’ebé antes ne’e sira kuda iha kintál.

Iha loron 04 Janeiru 2014, Ministëriu Saúde liu hosi Servisu Distritál Saúde Díli (SDS), entrega osan subsídiu ho montante $5.700, ba arguidu na’in-rua hodi fahe ka distribui ba uma-ka’in ne’ebé afetadu hosi konstrusaun kampu aviasaun temporáriu iha Ataúro ho totál uma-ka’in hamutuk 44.

Iha loron 06 Janeiru 2014, arguidu na’in-rua hamutuk ho eis Xefe Suku Beloi no Xefe Suku Villa Maumeta, realiza enkontru ho família uma-ka’in hamutuk 44 afetadu hodi diskuti kona-bá mekanizmu distribusaun osan no foos tonelada tolu ne’ebé atu distribui ba família uma-ka’in hirak ne’e.

Advertisement

Bazeia ba rezultadu enkontru ne’e, konsege kria mekanizmu distribuisaun osan no foos subsídiu ne’e bazeia ba to’os nia medida no volume ai-horis no afeta, tanba ne’e arguidu sira deside kada uma-ka’in ida sei hetan $120 no foos saka rua ba família hamutuk 44, maibé ba kategoria hirak ne’ebé halo to’os bo’ot sei hetan $300 kada uma-ka’in.

Hosi lista pagamentu ba uma-ka’in 44, identifika katak iha família tolu mak la simu osan subsídiu ne’e mak hanesan Plasidio Lisboa, la simu osan ho montante $300, Virgílio Hornai ho montante $200 no Alcina Baptista la simu $120, nune’e totál subsídiu ne’ebé uma-ka’in tolu la simu hamutuk $620 no foos saka neen.

Alende ne’e, iha uma-ka’in hanesan Diogo Soares Alves la simu mós osan ho montante $120, Fernando da Conceição simu de’it foos maibé la simu osan $120, Norberto Soares la simu osan $120, Paulina Araújo Tilman simu de’it $20 falta $100, tanba ne’e totál osan ne’ebé arguidu sira la selu hamutuk $1.080, inklui uma-ka’in rua hanesan Cleopas Torne no João Baptista ne’ebé naran laiha lista subsídiu.

Osan ho montante $1.080 ne’ebé arguidu sira la halo pagamentu ba uma-ka’in neen ne’e, arguidu sira la devolve ba kofre Estadu, maibé rai de’it iha uma durante tinan lima, hodi uza ba partikulár no foin entrega osan ho montante $620 ba MP iha loron 23 Dezembru 2019 falta $460, maka seidauk devolve ba kofre Estadu.

Alende ne’e, iha loron 02 Maiu 2014, arguidu Manecas da Conceição Soares nu’udár Administradór Postu Ataúro liu hosi enkontru ho to’os-na’in ne’ebé afeta hosi projetu loke estrada foun iha área suku Beloi ba kampu aviasaun Ataúro katak, sei laiha indeminizasaun ba ai-fuan no ai-horis no arguidu uza nia podér hodi autoriza ekipamentu olipezadu hosi MOP atu suru no ke’e sai ai-horis no ai-fuan komunidade nian.

Advertisement

Tanba ne’e, iha uma-ka’in rua hanesan Paulo de Araújo Saldanha no António Saldanha mak la konkorda ho desizaun arguidu nian, tanba prezudika uma-ka’in rua ne’e nia hudi hamutuk hun 244 mak hetan estragus to’o agora laiha indemnizasaun.

Arguidu na’in-rua hatene katak, osan subsídiu ne’ebé Ministériu Saúde entrega ho finalidade atu rekompensa ai-han no ai-horis ba kada uma-ka’in hamutuk 44, ne’ebé hetan estragus impaktu hosi projetu konstrusaun provizóriu kampu aviasaun Ataúro.

Ho hahalok arguidu na’in-rua nian, hamosu prezuizu ba komunidade nia ai-horis, tanba ne’e MP akuza arguidu na’in-rua ba prátika krime pekulatu no abuzu de podér ne’ebé previstu iha artigu 295 no 297.

Audiénsia julgamentu iha Kuarta loron 09 fulan ne’e, prezide hosi juiz kolektivu Alvaro Maria Freitas, José Gonçalves, Argentino Nunes, MP reprezenta hosi Prokuradór Rogério Viegas no arguidu hetan asisténsia legál hosi Defensór Públiku Nelson Borges.

Jornalista: Carmelita Isaac

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending