Connect with us

Polítika

Lú Olo-Alkatiri Re-eleitu, LAT: Labele Lakon Esperansa

Published

on

Hatutan.com, (09 Setembru 2022), Díli- Kongresu nasionál partidu FRETILIN  da-limak nian, Kinta kalan (08/09/2022), re-eleitu Francisco Guterres “Lú Olo” bá Prezidente ho   Marí Bin Amude Alkatiri  bá Sekretáriu Jerál períodu 2022-2027.

Lee Mós : Kongresu FRETILIN Dá-limak, Hametin Nasionalizmu no Patriotizmu

Lú Olo ho Mari Alkatiri re-eleitu bá lidera partidu FRETILIN períodu 2022-2027. Foto/Elio dos Santos da Costa

Iha loron dahuluk Kongresu Nasionál partidu FRETELIN, Kinta (08/09/2022), ne’ebé hala’o iha Sentru Konvensaun Díli (CCD, sigla portugés), haktuir ba rekizitu statutóriu no rejimentu Kongresu Nasionál nian, ne’ebé aprova husi Comite Central FRETILIN (CCF) no konfirma iha Kongresu, kongresista sira aprezenta pakote rua ne’ebé atu kompete iha eleisaun lideransa FRETILIN nian.

Durante prosesu verifikasaun ne’ebé komisaun verifikasaun poder kongresu nian hala’o, proponente sira husi pakote ida husi pakote rua ne’ebé aprezenta, retira sira nia pakote, nune’e pakote ida de’it mak kontinua no ikus mai prienxe rekizitu atu kompete.

Advertisement

Kona-bá oinsá atu hili Prezidente no Sekretáriu Jerál FRETILIN iha kongresu, Rejimentu kongresu nasionál nian ne’ebé CCF aprova, Artigu 12 aliena 3. b hatete katak lista ida tenke mai husi pelo menus 20% delegadu kongresu nian, fahe proporsionalmente tuir representatividade jeográfika, delegadu 10 kada munisípiu  ka rejiaun, exetu Atauro ho delegadu na’in-lima (5).

Lei Sobre Partidu Polítiku sira númeru 3/2004 ne’ebé mak altera ho Lei Númeru 2/2016, rekere lideransa topu partidu polítiku sira so bele eleje liuhosi eleisaun sekreta. Artigu 18 pontu c husi Lei Nú. 2/2016 hatete katak titular sira órgaun diresaun nian so bele eleitu, liuhosi votu direitu no sekretu hosi filiadu sira hotu ka assembleia ne’ebé reprezenta sira.

Tuir termu Lei ida ne’e, kongresista sira ne’ebé iha direitu bá vota, ezerse sira nia direitu no liuhosi eleisaun sekretu, diretu no universal re-eleitu  Francisco Guterres “Lú Olo” bá kargu Prezidente FRETILIN no Mari Bin Amude Alkatiri ba kargu Sekretáriu Jerál FRETILIN periode 2022-2027.

Total votu afavór bá pakote ida hamutuk 764, vota kontra hamutuk 106 no vota nulu hamutuk 47, enkuantu delegadu na’in-ualu (8) mak la fó votu iha kongresu da-limak  ne’e.

Prezidente FRETILIN no Sekretáriu Jerál FRETILIN eleitu toma pose iha loron-9 fulan-Setembru 2022 iha kongresu nasionál nia oin.

Advertisement

Prezidente FRETILIN Francisco Guterres “Lú Olo” hateten, FRETILIN iha vizaun no misaun atu liberta povu husi mukit ,nune’e lori povu ba naroman tuir lema kongresu FRETILIN bá da-limak nian ne’e.

“FRETILIN sai partidu ida ne’ebé mak metin, ho vizaun no misaun klaru bá Timor-Leste nia futuru atu lori naroman bá povu,” Lú Olo  hateten.

Ko’alia kona-bá rezultadu eleisaun ba lideransa FRETILIN iha kongresu, Lú Olo esplika katak prosesu eleisaun ne’e prosesu interna FRETILIN nian. Ne’e demokrasia no iha FRETILIN, laiha ida mak lakon laiha ida mak manan.

LAT: Labele Lakon Esperansa  Mantein Serbí FRETILIN

Mari Alkatiri dada-lia ho Lere Anan Timur. Foto/Elio dos Santos da Costa

Tenente Jenerál reformadu Lere Anan Timur (LAT) hanesan membru CCF segundu jerasaun liuhosi rezultadu kongresu CCF  Maubai 1981 afirma bá delegadu sira iha kongresu da-limak partidu FRETELIN katak nia sei la okupa pozisaun importante ruma iha CCF, maibé sei kontinua servisu no serbí FRETELIN hanesan militante baibain.

“Ha’u uluk nunka dehan katak há’u forma pakote ho se de’it, ha’u uluk dehan ba kongresu mak há’u deside, ne’e mak ha’u horisehik iha kongresu dehan katak se imi asembleia ne’e maka hakarak fó konfiansa bá ha’u atu kandidata hodi forma ho pakote ida, imi mak deside mas iha ne’ebá ne’e ema ida la deside no ha’u hateten tan kuantu maun Marí ho Lú Olo avansa nafatin, ha’u la bele kompete fali ho sira tamba ha’u nia konseitu ida ne’ebé uluk ha’u kaer mak ida ne’e, ha’u mai la’ós atu kompete ho ema ida no la’ós mós atu sai adversáriu bá ema ida entaun ida ne’e mak horisehik mosu pakote úniku de’it no irmaun Marí ho Lú Olo mak manan nafatin sem duvida tamba pakote úniku ne’e no parabéns bá sir,” Lere Anan Timur hateten.

Advertisement

Nia afirma susesu ne’ebé nia atinje iha kongresu nasionál FRETILIN ba da-limak  maka rekoñesimentu ba segunda jerasaun CCF. La’ós atu rekoñese de’it nia  maibé rekoñese mos companheiro sira ne’ebé la hamutuk ona iha CCF tamba destinu hanesan Saudozu Mau Hudu, Kilik, Neluk Hadomi Timor, Saki Nere, Hare Nere, Oli Naca, Lere Malai Laka, Konis Santana no Daitula.

LAT mós apela ba nia apoiante sira atu labele lakon esperansa naran FRETILIN ema hotu nian nafatin, FRETILIN labele lakon iha povu maubere nia oin no matan.

Alternativa iha FRETILIN la’ós nia de’it mak halo, alternativa povu mak halo no iha kongresu delegadu sira mak halo alternativa no sira ne’ebé ko’alia alternativa iha kotuk de’it no iha oin laiha ne’e mak apela hodi dehan kuandu tiru malu, tiru malu ho ema ne’ebé barani, bá oin dehan bá oin no hakiduk hamutuk la’ós balun bá oin no balun hakiduk.

“Hamutuk iha FRETILIN nafatin no ha’u nia susesu boot ba kongresu ida ne’e mak rekoñesimentu bá FRETILIN segunda jerasaun, tamba iha 2015 katuas sira ne’ebé reforma hakarak fila mai uma lulik FRETILIN maibé dehan katak estatutu la fó dalan entaun sira bá fali buka maun sira seluk hanesan Maun Xanana no Taur Matan Ruak no sira la’ós ba tamba CNRT no PL,” nia haktuir.

LAT hatutan hodi afirma katak nia sei hola parte iha estrutura partidu FRETILIN nian no apenas hanesan membru CCF segunda jerasaun nian, ida ne’e de’it mós to’o ona.

Advertisement

Somoxo Rekoñese Retira Tanba La Prienxe Rekizitu

Membru CCF, José Agostinho Sequeira ‘Somotxo’ hateten, pokote loloos ne’ebé sira prepara mak Jenerál Lere ho Rui Maria Araújo hodi kompete ho pakote Lú Olo ho Marí Alkatiri, maibé iha último ora, Jenerál hanesan baibain nia hateten nia lakohi lakon dala-rua, entaun deside hasees aan.

“Ohin ami hatene katak la prienxe rekizitu mak hanesan kada munisípiu pelumenus tenke 10%, agora munisípiu tolu ka haat blokeia ami, Baucau kuaze laiha, Ermera no Díli pelumenus,” José Agostinho Sequeira ‘Somotxo’ hateten.

Pokote prienxe duni rekizitu númeru ne’e to’o maibé kada munisípiu tenke iha assinantes 10 bá leten entaun iha ne’e mak dehan la prienxe rekizitu.

“Ami hakarak mudansa iha FRETILIN laran. Sé 2023 mak nune’e hela konserteza ké kongresu estraordinária ida tenke iha para ami hili lideransa foun, sira mós tenke toma konsiderasaun bá situasaun. To’o momentu ida-ne’ebé mantein nafatin situasaun ne’e sira ne’e dehan la’ós problema. Ne’e problema sei boot iha 2023,” Nia afirma.

Advertisement

“Militantes no kuadru barak mak hanoin ami sai husi FRETILIN, ami la sai, ami hakarak loke odamatan demokrasia partidu nian. Hakarak FRETILIN manán, FRETILIN lakon ne’e mak hotu-hotu hotu ulun moras hanesan militantes sira ne’ebé mantein nafatin nia votu, maibé nunka hanoin atu halo mudansa, sira mós to’o momentu ida sei sente,” Somotxo tenik.

Jornalista: Vito Salvadór

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending