Connect with us

Internasionál

Fó Palestra iha UI, Horta Rekoñese Tinan-10 Timor-Leste Enfrenta Problema Oioin

Published

on

Hatutan.com, (19 Jullu 2022), Jakarta- Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, Tersa (19/07/2022), fó palestra akadémiku iha Fakuldade Siénsia Sosiál no Polítika, Universidade Indonézia iha Jakarta.

Lee Mós : TL-RI Estabelese Kooperasaun iha Setór Haat

Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, Tersa (19/07/2022), fó palestra iha Universidade Indonézia (UI). Foto/Espesiál UI

Iha okaziaun ne’e, Laureadu Nobel da Paz 1996 ne’e rekoñese katak  iha tinan-10 ikus ne’e,  Timor-Leste enfrenta problema oioin, liuliu kona-bá rekursu umanu, rekursu  finanseira, inklui sistema administrasaun Estadu ne’ebé frazil tebetebes.  

Ramos-Horta haktuir lia-hirak ne’e hodi hatán bá pergunta universitáriu ida nian relasiona ho Timor-Leste nia kapasidade finanseira (ekonomia) no rekursu umanu ne’ebé sei difisil  no sai obstákulu ida bá adezaun Timor-Leste nian bá ASEAN iha tinan 2023.

Advertisement

“Sira iha duvida bá Timor-Leste nia adezaun bá ASEAN, kestaun importante balun mak kona-bá kapasidade Timor-Leste nian entermus rekursu finanseiru ho rekursu umanu atu bele hala’o nia obrigasaun nu’udár membru ASEAN. Ida-ne’e lejítimu no bele konsidera,”  Ramos-Horta haktuir.

Maske nune’e, Horta argumenta katak, nasaun lubuk ida membru ASEAN nian maka Timor-Leste kontakta  no hatene ho di’ak tebes sira-nia situasaun no dezenvolvimentu ne’ebé la diferente mós hanesan Timor-Leste.  Ezemplu hanesan Myanmar.

“Talvés nasaun sira liu 50 maka ukun an ona durante tinan-50 ho sira-nia kondisaun dezenvolvimentu ne’ebé la diferente mós ho ami Timor-Leste, balun piór liu,” Ramos-Horta afirma tan hodi lia tun tan dehan, nia la konkorda ho parte sira ne’ebé lakohi apoia adezaun Timor-Leste nian bá ASEAN tanba de’it fatór jeográfiku.   

Tuir Horta, iha rekizitu fundamentu rua atu Timor-Leste bele sai membru ASEAN. Ida, Timor-Leste iha rasik footprint ka iha pasu rasik hanesan nasaun Sudeste Aziátiku

“Sri Lanka ho Bangladesh labele sai membru ASEAN tanba sira pertense bá nasaun  Sul Asia,” Horta hateten.

Advertisement

Ramos-Horta mós argumenta katak Papua Niugini, Bangladesh, ho Sri Lanka labele integra iha ASEAN tanba fatór rua mak hanesan, ida  sira la tama iha rejiaun Sudeste Aziátiku no rua, sira la sai hanesan membru husi organizasaun rejionál sira seluk. Kompara karik ho Timor-Leste prienxe rekizitu sira ne’e hotu atu bele sai membru ASEAN.

Iha aspetu rekursu umanu, Ramos-Horta kompriende parte balun bele iha duvida. Maibé, iha tinan-10 nia laran mós Timor-Leste haruka nia oan sira barak bá estuda iha rai-li’ur inklui estuda iha universidade koñesidu sira iha mundu.

Horta aprezenta katak, iha tinan 2007-2007, Governu Timor-Leste fasilita bolsu estudu bá joven timoroan kontinua sira-nia estudu iha universidade di’ak liu iha Tailándia, Filipina, to’o Austrália. Nune’e mó siha tinan-20-resin nia laran, hafoin Timor-Leste restaura nia ukun an, joven timoroan barak mak hasai sira nia mestradu iha universidade sira iha Estadus Unidus Amérika, Xina, Korea no seluk-seluk tan.

Jornalista : Vito Salvador

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Internasionál

Xanana Husu Universidade sira iha Portugal Aumenta Vaga Bá Estudante Timoroan iha Área Direitu

Published

on

By

Hatutan.com, (27 Juñu 2026), Lisboa – Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, Kinta (25/06/2026), a hala’o enkontru kortezia ho reitór no diretór universidade sira iha Portugal, inklui Universidade Católica, Universidade Nova de Lisboa, Fakuldade Direitu Universidade Porto, Coimbra no Braga, no mós Prezidente Institutu Medisina Legál, hodi diskute apoiu bá dezenvolvimentu rekursu umanu iha seitór justisa Timor-Leste nian.

(more…)

Continue Reading

Internasionál

PM Xanana Vizita Fundasaun Mário Soares, Reforsa Valor Demokrásia no Memoria Istórika

Published

on

By

Hatutan.com, (24 Juñu 2026), Lisboa– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hala’o vizita kortezia bá Fundasaun Mário Soares, iha Lisboa, hanesan parte hosi programa ofisiál vizita servisu iha Portugal.

(more…)

Continue Reading

Internasionál

Timor-Leste Asume Prezidénsia CPLP Tuir Mai

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Juñu 2026) Lisboa – Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, anúnsia katak Timor-Leste sei sai nasaun tuirmai atu asume Prezidénsia Pro Tempore Komunidade Países de Língua Portuguesa (CPLP).

(more…)

Continue Reading

Trending