Connect with us

Polítika

Prezidente Repúblika Lakohi Intervén Desizaun Tribunál Kona-bá Rai Ai-Meti Laran

Published

on

Hatutan.com, (11 Janeiru 2023), Díli—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta respeita órgaun soberanu ida-idak ninia kompeténsia, nune’e sei la halo intervensaun ba servisu Tribunál nian, maibé husu atu Tribunál kontinua hala’o servisu ho lealdade ba Lei hodi garante sidadaun sira nia direitu ba justisa ne’ebé loos no justu.

Reprezentante UNIZMA-PRO-RDTL, hasoru-malu ho Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairru-Pité, Kuarta (11/01/2023).

Advogadu hosi Fundasaun Lia Loos, Celestino Guterres ne’ebé fó asisténsia legál ba Unizma Pró RDTL/CPD-RDTL hateten, Prezidente Repúblika konvida mai atu esklarese kona-bá rai Ai-meti laran ne’ebé durante ne’e sai polémika.

Lee Mós: Unisma Pro RDTL/CPD-RDTL Kestiona Desizaun Tribunál bá Rai Ai-meti Laran

Hosi parte advogadu hakarak atu konfirma katak, Prezidente Repúblika bolu mai atu rona faktu sira ne’ebé hosi advogadu hato’o no Xefe Estadu sei haree.

Advertisement

“Órgaun soberanu iha nia kompeténsia rasik no Xefe Estadu rasik esplika katak, nia sei la halo intervensaun ba prosesu judisiáriu ida-ne’e, maibé prosesu hotu-hotu la’o iha Tribunál nia kompeténsia, nune’e Tribunál mak sei deside,” Advogadu Celestino Guterres hateten iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairru-Pité, Kuarta (11/01/2023).

Kona-bá kazu rai Ai-meti laran, ida-ne’e hanesan baibain bainhira ida manán, ida lakon sempre iha rekursu, entaun rekursu ne’e halo tiha ona no rekursu estraordináriu ne’e halo tiha ona, desizaun mós iha ona.

Maibé, iha prosesu ezekusaun mak sei halo hela opozisaun ba ezekusaun ne’e, tuir rekursu ne’ebé agora sa’e hela ba Tribunál Rekursu no para hela iha Tribunál Rekursu nia kompeténsia.

Atu esplika klaru ba públiku katak, primeiru ezekusaun hosi autór ka advogadu hatama tiha ona entaun hosi advogadu ba kliente rai Ai-meti laran foti opozisaun hasoru no hatama fila-fali ba Tribunál Rekursu ho Tribunál Distritál Dili no notifikasaun mai tiha ona katak kazu ezekusaun ne’e suspende tiha ona inklui prosesu rekursu agora para hela iha Tribunál Rekursu nia kompeténsia.

“Mensajen badak hosi Xefe Estadu fó maka advogadu hotu-hotu no se de’it mak servisu bá lei hotu-hotu bele atende kliente sira ho di’ak, atende sira nia direitu ho di’ak atu labele prezudika sira,” nia informa.

Advertisement

Portavóz UNIZMA-PRO-RDTL, Ivo Seqeuira hateten Prezidente Repúblika hato’o katak, desizaun ne’ebé iha nia sei ko’alia ho Tribunál Rekursu no juiz sira ne’ebé hola desizaun la’ós katak loos hotu kedan no Xefe Estadu sei ko’alia ho nia asesór jurídiku sira atu haree mós kazu ne’e tanba Xefe Estadu lakohi povu kiik sira lakon sira nia direitu iha Timor Leste.

Kona-bá povu ne’ebé konsentra iha Ai-meti laran ne’e hanesan solidaridade ba Manuel Gusmão no la’ós UNIZMA mak mobiliza maibé Lei mak mobiliza Primeiru CRDTL artigu 1 ko’alia kona-bá Estadu direitu demokrátiku no artigu 2 ko’alia kona-bá soberanu hatuur metin nia povu, artigu 42 povu kiik sira iha direitu atu halo manifestasaun no reuniaun no artigu 48 ko’alia kona-bá sidadaun no se-se de’it iha direitu atu hato’o keixa, hato’o reklamasaun ba autoridade ka Tribunál.

Atualmenteu iha ema na’in 2.274 mak konsentra iha rai Ai-meti laran hodi halo asaun demostrasaun la’ós atu halo ameasa ka fó presaun ba Estadu ka Tribunál, maibé sira ne’e atu hadi’a erru umanu ka desizaun errada ne’ebé mosu iha Tribunál nune’e justisa ne’e bele la’o iha Timor.

Konsentrasaun povu kiik iha Ai-meti laran ne’e sei kontinua hodi hein rezultadu hosi Tribunál Rekursu.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending