Connect with us

Polítika

Lei Mak Haruka Jornalista Bá Vota Iha Fatin Rejistu Eleitorál

Published

on

Hatutan.com, (18 Abríl), Díli—Diretór Jerál Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), Acilino Manuel Branco hateten, STAE la halo diskriminasaun ba jornalista sira, maibé desizaun ne’ebé iha bazeia ba Lei no mós regulamentu sira ne’ebé vigora.

STAE hanesan órgaun Estadu, órgaun tékniku ida ne’ebé jere prosesu eleitorál ne’e sempre bazeia ba Lei no mós regulamentu sira. Laiha aktu ida ne’ebé mak STAE hala’o la regula ho Lei, la regula ho Dekretu Governu nian no provas hatudu iha eleisaun sira antes ne’e katak prosesu hotu-hotu la’o tuir Lei no regulamentu.

Lee Mós: Jornalista 251 Simu Kartaun Kredensiál Vota Móvel

Advertisement

Ba eleisaun Parlamentár 2023, aktus eleitorál ne’ebé la’o ne’e sei utiliza nafatin Lei ne’ebé hala’o ona iha tinan 2017 no mós eleisaun antesipada 2018, maski iha proposta alterasaun ba Lei ne’e rasik haruka ona ba Xefe Estadu atu halo promulgasaun, maibé iha nia situasaun ikus hetan veta hosi Xefe Estadu.

“Iha proposta alterasaun ne’ebé iha, kobre mós preokupasaun públiku no mós saida mak jornalista sira nia preokupasaun kona-bá vota livre ne’ebé sai mós preokupasaun Xefe Estadu. Bainhira Lei eleitorál la hetan alterasaun, STAE hanesan órgaun tékniku laiha medida ida atu inventa meius ruma hodi bele akomoda preokupasaun públiku ba prosesu sira eleisaun Parlamentáres nian,” Acilino Manuel Branco hateten iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairru-Pité, Tersa (18/04/2023).

Iha Proposta alterasaun Lei ne’ebé haruka ba Prezidente Repúblika iha artigu 36, pontu 6 aumenta tán fraze ida atu fó mós oportunidade ba órgaun komunikasaun sosiál sira tantu privadu no mós públiku atu ezerse de’it direitu votu iha sentru votasaun ne’ebé besik ho knaar fatin bá.

Tanba proposta alterasaun Lei ne’e la hetan aprovasaun, entaun saida mak sai preokupasaun jornalista sira nian, labele akontese.

Liga ho preokupasaun katak media privadu labele vota livre no media estatal de’it  mak vota livre, ne’e tanba ligadu ho Lei ezistente iha artigu 37 hateten katak, sidadaun ida-idak sei ba vota iha fatin ne’ebé nia rejista eletorál ba no agora iha pontu 5 hateten katak, forsa no segura, fiskais sira no ajente administrasaun públiku sira de’it mak bele vota iha fatin ne’ebé sira hala’o knaar ho nota bene katak funsionáriu públiku sira ne’ebé hala’o funsaun iha ámbitu eleisaun la’ós hotu-hotu vota livre.

Advertisement

Jornalista sira ne’ebé servisu iha media estatal, Lei ne’ebé iha ne’e sei prevalese ba sira no sira bele goza sira nia direitu síviku hodi vota iha fatin ne’ebé mak sira hala’o knaar.

“Iha eleisaun Prezidensiál 2022, governu hamutuk ho Parlamentu Nasionál altera tiha hodi fó oportunidade ba média hotu-hotu atu vota de’it iha fatin ne’ebé hala’o knaar bá no governu hanoin katak medida ida ne’e di’ak. Tanba ida-ne’e mak propoin hikas iha proposta alterasaun ne’ebé iha, maibé Prezidente Repúblika la promulga. Signifika kontinua ho Lei anteriór no ita bo’ot sira ida-idak tenke fila fali ba ita bo’ot sira nian fatin hodi ezerse direitu ba vota tuir kartaun eleitorál,” nia haktuir.

STAE la halo diskriminasaun, sa tan halo politizasaun, STAE uza profisionalizmu no ho komitmentu tomak atu hala’o knaar sira ho imparsialidade, neutralidade,  transparente no ho sentidu de Estadu atu garante prosesu hotu la’o ho justu no kredível hodi nafatin hetan konfiansa hosi públiku ba órgaun Estadu ne’ebé iha.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending