Connect with us

Ekonomia

Halakon Korrupsaun, Tenke Dijitaliza Sistema Bankária

Published

on

Hatutan.com, (10 Agostu 2023), Díli—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta haree katak, bainhira Banku Central Timor-Leste (BCTL) halo dijitalizasaun bá sistema bankária mak sei bele kontribui halakon korrupsaun iha Timor Leste (TL).

Ramos-Horta hato’o deklarasaun ne’e iha semináriu ne’ebé organiza hosi Banku Central Timor-Leste (BCTL) ho tema “Dezenvolvimentu Sistema Finanseira ba Kresimentu” ne’ebé hala’o iha Otél Novo Turizmu, Lecidere, Kinta (10/08/2023).

Lee Mós: 73% Ema Ne’ebé Kaer Ukun “Pratika Korrupsaun”

Advertisement

Xefe Estadu ne’e dehna, laiha ekonomia ida ne’ebé bele la’o ba oin, bainhira la adapta an ba Lei, regra, no teknolojia ne’ebé oras-ne’e daudaun importante tebtebes hanesan dijitalizasaun bá seitór hotu-hotu inklui sistema bankária.

“Dala ruma sistema ne’ebé dezeña, implementa seguru tebe-tebes maibé nunka garantia 100%. Maibé ita haree sistema ne’ebé la’ós dijitalizasaun hanesan ita halo tinan lubuk sira nia laran, osan hira mak lakon, iha triliaun dollar lakon ba korrupsaun. Purtantu ho dijitalizasaun di’ak liu seguru liu,” Xefe Estadu argumenta.

Tanba ne’e, Governu, seitór privada iha fatin hotu-hotu tenke halo esforsu hamutuk, iha programa IX Governu Konstitusionál ho BCTL hamutuk ho Ministériu Finansas (MF) liu-liu IFC bele dudu, aselera Timor Leste nia servisu finanseiru liu hosi dijitalizasaun atu hamenus birokrasia liuliu hamenus korrupsaun.

Ko’alia kona-bá korrupsaun, Ramos-Horta dehan bainhira akontese ema barak demais tama iha prosesu laran, bainhira buat hotu-hotu liu hosi dijitalizasaun, laiha ona intervensaun umana tanba ne’e mak nia marka prezensa atu rona espesialista sira, Governu ko’alia kona-bá sistema sira ne’e liuliu sira nia seguransa másimu.

“Ita sei ko’alia kona-ba definisaun legál kona-ba ID dijitál no haree saida no remisaun ba lejislasaun ba armazenamentu seguransa no dijitalizasaun data ne’ebé assesível. Buat sira-ne’e hotu importante tebes atu implementa tranzasaun dijitál iha Timor-Leste. Sussesu dijitalizasaun banku iha Timor-Leste nian sei depende ba transformasaun dijitál ida ne’ebé mai hosi esforsu komún, Parlamentu Nasionál sei fó apoiu iha enkuadramentu legál, liña Ministeriu sira atu implementa servisu prinsipál sira,” Ramos-Horta hateten.

Advertisement

Xefe Estadu rasik hanesan ema ida-ne’ebé partisipa ona iha semináriu oioin kona-bá teknolojia dijitál oinsa bele iha assesu ba  buat hotu tuir modernizasaun teknolojia iha sékulu 21.

Iha fatin hanesan, Governadór BCTL, Abraão Vasconcelos hateten, diskusaun ida-ne’e maioria haree enkuadramentu, lakunas saida mak sei iha presiza hadi’a.

BCTL kontinua esforsu oinsá seitór finanseira ne’e bele kontribui di’ak liu tán bá iha prossesu dezenvolvimentu liu-liu dezenvolve seitór privada sira.  

Tanba ida-ne’e essensiál tebes bainhira ko’alia kona-bá diversifikasaun ekonómia, bainhira sistema finanseira ne’ebé la funsióna ho di’ak konserteza la ajuda prossesu dezenvolvimentu ne’e rasik.

BCTL sei nota ho sériu Prezidente Repúblika José Ramos-Horta nia intervensaun no rekomendasaun sira, tanba ne’e mós hola parte iha programa IX Governu Konstituisionál ninian ne’ebé enkaixa programa estratéjiku lubuk ida  hanesan mós seitór sira ne’ebé diskute iha konferênsia ida-ne’e.

Advertisement

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomia

Presu Kombustivél Atuál iha Díli, Gazuliña Másimu $1.50 no Gazuleu $1.65/Litru

Published

on

By

Hatutan.com, (23 Abríl 2026), Díli- Asosiasaun TANE konsumidór  relata sira-nia supervizaun ba presu kombustível iha estasaun kombustíliuhosi sira nia pajina Facebook iha loron 22/04/2026,  públika presu atual sentru abastesimentu kombustível sira iha Díli laran hatudu katak kuaze loron ba loron, pesu kombustível sa’e ba beibeik.

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

Governu Prepara Orsamentu Retifikatívu Bá Responde Nesesidade Urjente

Published

on

By

Hatutan.com, (13 Abríl 2026), Díli–  IX Governu konstitusionál liu-husi Ministériu Finansas (MF) halo ezersísiu no prepara  orsamentu Jerál  Estadu (OJE)  retifikatívu bá tinan 2026 hodi responde  bá krize ekonómia  no kombustivel iha Timor-Leste efeitu husi  funu iha Médiu Oriente.

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

Aero Díli Hahú Voo Inaugural Ba Kuala Lumpur ho Pasajeiru Na’in-93

Published

on

By

Hatutan.com, (28 Marsu 2026), Díli-Empreza Airline Timroan nian, Aero Díli, Sábadu (28/03/2026), hahú voo inaugural  ba Kuala Lumpur, Malázia.

(more…)

Continue Reading

Trending