Connect with us

Polítika

Órgaun Soberanu Seluk Mós Uza Karreta ho Folin Karun-liu Aumenta-tán Eskoltu Oin-Kotuk

Published

on

Hatutan.com, (25 Novembru 2023), Díli—Parlamentu Nasionál (PN) liu hosi Prezidente Komisaun A ne’ebé trata assuntu Lejizlasaun no Justisa, deputadu Patrocinio Fernandes husu bá públiku katak, tanba saida mak la kestiona órgaun soberanu sira seluk ne’ebé uza karreta ho folin karun-liu aumenta tán ho karreta seguransa nian iha oin no mós iha kotuk.

Prezidente Komisaun A ne’ebé trata asuntu Lejizlasaun no Justisa, deputadu Patrocinio Fernandes. Foto: Zita Menezes.

Patrocinio husu ne’e relasiona ho assuntu subsídiu transporte $1.600 no subsídiu saúde $600 bá deputadu sira ne’ebé oras-ne’e daudaun sai preokupasaun públiku  nian.

Lee Mós: Ramos-Horta Kontra Alterasaun Estatutu Deputadu Ne’ebé Fó Benefísiu Ezazeradu bá Elite Polítiku Sira

“Órgaun soberanu sira iha Timor-Leste ne’e deputadu sira de’it. Nusa mak imi la kestiona took juíz sira sa’e karreta ho folin boot liu, uza tán karreta eskoltu nian hosi oin kotuk ne’e inimigu ne’ebé mak iha Timor ne’e. Objetivu maka karreta ne’e atu fasilita de’it servisu. Órgaun sira seluk uza karreta rua tolu laiha problema, só deputadu sira mak labele uza karreta karik,” Deputadu Patrocinio Fernandes hateten iha PN, Sesta (24/11/23).

Advertisement

Prezidente Komisaun A haktuir katak, subsídiu kona-bá transporte no saúde bá deputadu sira, antes ne’e iha tiha ona no Lei ne’e altera la’ós foin mak atu ko’alia kona-bá subsídiu ne’e.

“Tinan barak bá kotuk ne’e deputadu sira uza tiha ona karreta deputadu nian, no subsídiu bá saúde ne’e ha’u rasik seidauk sai deputadu, sira uluk ne’e simu tiha ona,” nia hateten.

Nia esplika, buat ne’ebé sai konfuzaun ne’e tanba iha Kinta Lejislatura antes ne’e altera tiha Lei estatutu ne’e atu selu subsídiu saúde kada fulan nian no subsídiu saúde ne’e nia objetivu atu halo manutensaun saúde bá deputadu sira nian.

“Hanesan ne’e, la’ós deputadu sira de’it mak hetan maibé Prezidente Repúblika, Membru Governu sira, Tribunál no Juíz sira hotu-hotu hetan buat ida subsídiu saúde nian,” Patrocinio Fernandes esklarese.

Kona-bá subsídiu transporte bá deputadu sira kada fulan $1.600 ne’ebé agora daudaun sei iha prosesu laran ne’e, nia dehan, ne’e atu fó bá deputadu sira hodi buka rasik transporte privadu atu uza bá servisu loro-loron nian.

Advertisement

“Mekanizmu bá karreta tanba públiku dehan katak, Parlamentu Nasionál labele sosa karreta, entaun atu muda de’it sosa karreta ne’e fó fali subsídiu bá deputadu sira hodi buka meiu oinsa mai servisu. Ida-ne’e de’it mak objetivu hosi alterasaun Lei ne’e. Maibé, ami iha hela prosesu dezde ké seluk la aseita lei ne’e em vigór no durante ne’e ha’u mós  seidauk hetan deklarasaun hosi deputadu sira dehan sira nia subsídiu ne’e atu entrega fali bá Estadu,” nia tenik.

Deputadu ne’e mós observa katak, kondisaun karreta sira iha Parlamentu Nasionál barak mak la di’ak ona liuliu karreta prado no pajero ne’ebé dalabarak deputadu balun hato’o fali pedidu hodi husu karreta operasionál sira hodi bá halo fiskalizasaun.

Fernanda Lay Vota Kontra

Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN) Maria Fernanda Lay vota kontra projetu Lei Nu 4/VI/(1.a), terseira alterasaun númeru 5/2004, 5 de Maio estatuto dos deputados iha Parlamentu Nasionál, Loron 22/11/23, hafoin halo diskusaun no votasaun jenerelidade ho aprovasaun 50, abtensaun 6 no kontra 1.

“Votasaun ne’e responsabilidade kada pessoál nian ne’ebé iha orientasaun kada bankada bele bá assuntu ne’ebé ha’u tenke tuir. Maibé iha buat balun ha’u nia konsiénsia akuza duni. Ha’u haree konfuzaun ida-ne’e eu naõ quero entra na problema tamben. Tanba ha’u nia votasaun, ha’u la’ós fase-liman maibé dalabarak dudu assuntu Prezidente bá assume responsabilidade la’e,” Fernanda Lay hateten iha Plenária, Kuarta (22/11/23).

Advertisement

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading
Advertisement

Trending