Connect with us

Polítika

OJE 2024 bá PN $17.780.054 Passa iha Espesialidade, Hasai Ona Subsídiu Transporte

Published

on

Hatutan.com, (15 Dezembru 2023), Díli—Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi votasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 iha faze espesialidade, aprova $17.780.054 bá PN ho rezultadu a-Favor 45, kontra 3 no Abstensaun 18.

Parlamentu Nasionál (PN) halo votasaun bá espesialidade OJE 2024 alokadu bá Parlamentu nian, Kinta (14/12/2023). Foto: Tomé da Silva.

Iha votasaun ne’e mós deside hodi hasai osan subsídiu transporte bá deputadu sira iha proposta 12 ho rezultadu votasaun la pasa, iha ne’ebé a-favor 22, kontra 40 no abstensaun 2.

Lee Mós: Proposta OJE 2024 Billaun $1,95 Pasa Iha Jeneralidade

OJE-2024 ne’ebé Governu aloká bá Parlamentu Nasionál ho $17.780.054 ne’ebé aloká bá programa saláriu vensimentu $12.327.692, bens no servisu korrentes $3.510.201, transferénsia públika $665.350, kapitál menór $1.276.811, kapitál dezemvolvimentu zero (0).

Advertisement

“Ha’u proponente ko’alia bá povu Timor-Leste. Ha’u mai Parlamentu la’ós tanba karreta. Maibé, tanba fiar. Tanba lori hela povu lian la’ek sira nia lian mak ha’u mai iha ne’e. Tanba ne’e ha’u proponente lori proposta ida-ne’e retira orsamentu subsídiu bá deputadu sira,” deputadu bankada CNRT, Gabriel Soares hateten iha PN, Kinta (14/12/23).

Deputadu Gabriel Soares haktuir, subsídiu bá transporte ne’e bele aloka fali tuir justifikasaun ne’ebé maka iha.

“Deputadu balun bele la konkorda ho ha’u, maibé ha’u lakohi sai manusia bertopeng atu iha oin lakohi maibé iha kotuk sukit hela,” nia deklara.

Nune’e subsídiu transporte hasai, maibé aloká fali tuir justikasaun ne’ebé iha no deputadu ne’e lakohi osan ne’e aloka fali bá iha Ministériu seluk tanba Ministériu seluk osan iha no bem organizadu, iha programa feitu, planu feitu no orsamentu feitu.

Deputada bankada PLP, Maria Angelina Sarmento hateten, subsídiu transporte ne’e bele aloka fali bá iha Ministériu Saúde no Ministériu Agrikultura.

Advertisement

“Proposta 12 hasai saláriu vensimentu ne’ebé iha inkluí subsídiu transporte bá kada deputadu ho totál osan ne’ebé iha maka $9.811.188 iha verba saláriu vensimentu no ami propoin atu hasai de’it $1.248.000 espesifikamente iha subsídiu transporte bá deputadu sira. Oan ne’e ami planu atu reáloka bá fatin tolu mak hanesan $300.000 bá manutensaun karreta, restu ne’e ami hakarak aloká bá Ministériu Saúde iha programa saúde materna infantile,” nia hateten.

Proposta inisíu iha de’it $157.757.000 ne’e, aumenta tán $500.000, tanba saúde materna infantil ne’e presiza injensaun bá sira nia orsamentu, iha seluk fali Ministériu Agrikultura no Peskas aumentu Sustentável iha produsaun animal, aumenta iha atividade ida ne’ebé haki’ak bibi, karau bele produz fali susuben no manu lokál ho totál $448.000 ne’ebé Governu nia osan inisíu iha de’it $69.300 aumentu ida ne’e sa’e bá $500.017.300.

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay dehan, hasai subsídiu refere hodi aloka fali orsamentu bá iha manutensaun karreta nian.

“Hasai tiha subsídiu ne’e hodi tau fali bá manutensaun ne’ebé durante ne’e tau iha saláriu deputadu, nune’e apartir proximu anu la fó ona bá deputadu. Parlamentu Nasionál rasik mak sei halo manutensaun bá karreta sira ne’e hotu,” nia hateten.

Vise-Primeiru Ministru, Mariano Asanami Sabino haktuir, kona-bá orsamentu PN, Governu aloka tuir proposta ne’ebé PN submeter.

Advertisement

“Orsamentu ne’e Governu aloka tuir proposta Parlamentu nian no hosi PN maka defende orsamentu PN nian. Tanba ne’e, orsamentu ne’e ami aloka sé iha deputadu sira mak hanoin atu re-áloka ne’e problema Parlamentu nian. Governu laiha problema no ha’u bolu Ministériu Saúde no Ministériu Agrikultura atu ajusta bá sira nia programa,” Asanami hateten.

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending